Μια ιστορία μέσα από τέσσερις στιγμές

Ο Νίκος Σαργκάνης ήταν ο μεγαλύτερος έλληνας τερματοφύλακας που έχω δει να αγωνίζεται – το λέω χωρίς αστερίσκους. Βιάστηκε να φύγει από κοντά μας. Αφησε χθες την τελευταία του πνοή σε ηλικία μόλις 70 ετών. Αν κατάλαβα καλά από την ανάρτηση που έκανε η κόρη του Μιρέλλα από την οποία μάθαμε ότι έφυγε ο θάνατός του ήταν ένα είδος λύτρωσης: η μάχη του με τον καρκίνο υπήρξε σκληρή και σύντομη. Ας είναι ελαφρύ το χώμα.

Απίθανο

Αν σε ένα νεότερο έπρεπε να περιγράψω τον Σαργκάνη δεν θα μιλούσα για τους τίτλους που κέρδισε, ούτε για τα τεράστια προσόντα του, ούτε για την πληρότητα που τον διέκρινε ως τερματοφύλακα. Θα διάλεγα τέσσερις βραδιές του που είναι απίθανο να ξαναδούμε με πρωταγωνιστή έλληνα τερματοφύλακα.

Κορυφαίος

Η πρώτη είναι η εντυπωσιακή του εμφάνιση με την Καστοριά στο Καραϊσκάκη όταν έπιασε δύο πέναλτι σε ένα ματς με τον Ολυμπιακό στο οποίο οι γηπεδούχοι καίγονταν να κερδίσουν για να κατακτήσουν ένα πρωτάθλημα: εκείνη τη βραδιά όλοι κατάλαβαν πως στη μικρή Καστοριά (με την οποία ο Σαργκάνης κέρδισε το Κύπελλο Ελλάδος) αγωνίζεται ο κορυφαίος εκείνη τη στιγμή έλληνας τερματοφύλακας. Η δεύτερη είναι σαφώς η βραδιά του στο ματς με τη Δανία με την επέμβαση στο σουτ του Σίμονσεν στο ματς που η Εθνική μας κέρδισε εκτός έδρας με 1-0 για τα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1982 – πρόκειται για την επέμβαση που του χάρισε το προσωνύμιο «Φάντομ». Είναι μια απόκρουση αριστουργηματική που ο διεθνής Σαργκάνης κάνει στο πραγματικό του ντεμπούτο με την Εθνική – ο τότε ομοσπονδιακός Αλκέτας Παναγούλιας του έδωσε φανέλα βασικού την τελευταία στιγμή – και η οποία είναι το αποκορύφωμα μιας καταπληκτικής εμφάνισης: νομίζεις πως ο Σαργκάνης την προετοίμαζε κατά τη διάρκεια του ματς.  Σπάνια στιγμή με αυτόν πρωταγωνιστή είναι και η βραδιά στο Καραϊσκάκη που ο φορ του ΟΦΗ Θαλής Τσιριμώκος του αποδίδει δημοσίως ένα μπράβο όταν τον βλέπει να κάνει σε μια κεφαλιά του Βλαστού μια επέμβαση που όμοιά της δεν υπάρχει: ο Τσιριμώκος αυθόρμητα κάνει αυτό που κάνουν όλοι όσοι έχουν δει τη φάση στο γήπεδο – τον χειροκροτεί από την καρδιά του αναγνωρίζοντας τη δυσκολία της απόκρουσης! Τέλος δεν μπορεί να λείπει από καμία διήγηση η μεγάλη του εμφάνιση με τον Αθηναϊκό στο Ολντ Τράφορντ απέναντι στη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ του σερ Αλεξ Φέργκιουσον. Στο τελικό 0-0 δεν υπάρχει κάποιο θαύμα του Σαργκάνη: θαύμα είναι όλη η εμφάνιση. Είναι 36 ετών και είναι ο καλύτερος της ομάδας του. Ενας αληθινός κέρβερος που οδηγεί τον Αθηναϊκό στο να κάνει μια από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις όλων των εποχών στην ιστορία των ευρωπαϊκών διοργανώσεων. Στη ρεβάνς ο απροσπέλαστος για ενενήντα λεπτά Σαργκάνης λύγισε στην παράταση.

Διαδοχή

Στην ιστορία του Σαργκάνη σαφώς και αποτελεί μεγάλο κεφάλαιο το πέρασμά  του από τον Ολυμπιακό στον Παναθηναϊκό το καλοκαίρι του 1985. Δεν ήταν ο πρώτος που έκανε αυτή τη διαδρομή: έχουν προηγηθεί ο Γιώργος Δελεκάρης, ο Γιάννης Κυράστας και ο Μάικ Γαλάκος ενώ το ίδιο καλοκαίρι πήγε στον ΠΑΟ μαζί του ο Νίκος Βαμβακούλας. Αλλά οι οπαδοί του Ολυμπιακού ένιωσαν προδομένοι κυρίως από την απόφαση του Σαργκάνη. Εβλεπαν σε αυτόν ένα είδος αρχηγού της ομάδας. Ηταν παίκτης με ξεχωριστή προσωπικότητα: στον Ολυμπιακό είχε αποκτήσει το δικαίωμα να χτυπάει και πέναλτι – με τα πόδια ήταν εξαιρετικός γιατί στον Ηλυσιακό όπου ξεκίνησε αγωνιζόταν ως επιθετικός. Ο Ολυμπιακός ταλαιπωρήθηκε αφάνταστα να βρει τον διάδοχό του, άλλωστε δεύτερος Σαργκάνης δεν υπήρχε.

Δύσκολο

Μέχρι το 1995 να καθιερωθεί από τον Ντούσαν Μπάγεβιτς κάτω από τα δοκάρια ο νεαρός τότε Δημήτρης Ελευθερόπουλος ο Ολυμπιακός σχεδόν κάθε χρόνο άλλαζε τερματοφύλακα. Οι πρώτοι διάδοχοι του Σαργκάνη (ο Γιώργος Μουκέας που είχε κάνει ωραία πράγματα στον Εθνικό, ο Πολωνός Καζιμιέρσκι, ο Δημήτρης Σκούνας, ο σπουδαίος Χρήστος Αρβανίτης, ο πρωταθλητής με την ΑΕΛ Γιώργος Πλίτσης κι άλλοι αρκετοί) υπέφεραν τη σύγκριση με τον Σαργκάνη που στον ΠΑΟ εξακολουθούσε να είναι σπουδαίος κερδίζοντας μετά τα τρία πρωταθλήματα που σήκωσε με τον Ολυμπιακό, άλλα δύο. Το 1988 ξεσήκωσε για δεύτερη φορά μετά τη φυγή του τον κόσμο του Ολυμπιακού όταν στον τελικό Κυπέλλου άφησε υπόνοιες ότι τον πλησίασαν για να τον δωροδοκήσουν άνθρωποι του Γιώργου Κοσκωτά. Τα πήρε όλα πίσω λέγοντας πως μίλησε τότε γενικά για τα λεφτά του Κοσκωτά κι όχι για λεφτά που θα έδινε σε αυτόν. Αλλά περισσότερο κι από τις δηλώσεις του το ματς εκείνο το χαρακτήρισε με την απόδοσή του: στη διαδικασία των πέναλτι όπου όλα κρίθηκαν σκόραρε κι έπιασε και δύο. Βέβαια το διαζύγιό του με τον Ολυμπιακό που βγήκε με διαδικασίες εξπρές ο κόσμος δεν το ξέχασε. Οταν ύστερα από χρόνια θέλησε να αγωνιστεί με τους παλαίμαχους του Ολυμπιακού υπήρξαν αντιδράσεις. Οποιος πολύ αγαπήθηκε – κι ο Σαργκάνης στον Ολυμπιακό αγαπήθηκε παράφορα – είναι δύσκολο να τύχει και συγχώρεσης. Ομως η αναγνώριση υπήρξε πάντα καθολική. Η ικανότητα του Σαργκάνη κάτω από τα γκολπόστ δεν αμφισβητήθηκε από κανένα.

Ανάρτηση

Ο Σαργκάνης ήταν τερματοφύλακας. Αυτός ήταν ο ρόλος του και για αυτόν πέρασε στην ιστορία. Οταν ολοκλήρωσε την πλούσια καριέρα του – με μεταξύ άλλων το σπάνιο κατόρθωμα να έχει οδηγήσει σε τελικό Κυπέλλου Ελλάδος την Καστοριά (με την οποία το τρόπαιο το κατέκτησε) και τον Αθηναϊκό – δεν διεκδίκησε θέσεις και αξιώματα. Ηταν καλός και ακριβοδίκαιος σχολιαστής όταν εμφανιζόταν στην τηλεόραση κι αγαπούσε πολύ την Εθνική Ελλάδος, τη φανέλα της οποίας φόρεσε 59 φορές: πάντα πίστευα ότι αυτή την ομάδα αγάπησε λίγο πιο πολύ από όλες όσες αγωνίστηκε. Επίσης αγαπούσε τη συμμετοχή στα κοινά: υπήρξε υποψήφιος βουλευτής του ΠΑΣΟΚ (η πολιτική άποψη δεν του έλειψε ποτέ κι αυτό είναι κάτι άλλο που τον διαφοροποιεί από τους περισσότερους ποδοσφαιριστές) αλλά είχε ενεργά ασχοληθεί και με την τοπική αυτοδιοίκηση. Βρήκα πολύ συγκινητική την ανάρτηση με την οποία τον αποχαιρέτησε η κόρη του. «Ούτε στιγμή δεν παραιτήθηκες, ούτε λεπτό δεν επιβεβαίωσες τις προγνώσεις. Τους πάτησες όλους κάτω, τους ξεγέλασες όλους και πόσες φορές», έγραψε στην ανάρτησή της η Μιρέλλα. «Ησουν γίγαντας μέχρι το 92’… αλλά κι οι γίγαντες πρέπει κάποια στιγμή να ξεκουράζονται. Πέτα ψηλά τώρα Φάντομ μου, ελεύθερος όπως μόνο εσύ ήξερες να κάνεις».