Οι δυσλιπιδαιμίες και ο κίνδυνος καρδιαγγειακών παθήσεων

Οι δυσλιπιδαιμίες είναι παθολογικές καταστάσεις που χαρακτηρίζονται από υψηλές συγκεντρώσεις λιπιδίων στο αίμα, όπως η αυξημένη χοληστερόλη, τα τριγλυκερίδια και οι διαταραχές στις αναλογίες λιποπρωτεϊνών (κακή χοληστερόλη LDL, καλή χοληστερόλη HDL). Οι διαταραχές αυτές συνδέονται άμεσα με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, όπως η αθηροσκλήρωση, το έμφραγμα του μυοκαρδίου και το εγκεφαλικό επεισόδιο.

Οι δυσλιπιδαιμίες κατηγοριοποιούνται σε πρωτοπαθείς, όταν έχουν γενετική αιτιολογία, και σε δευτεροπαθείς, που οφείλονται σε περιβαλλοντικούς ή άλλους παράγοντες, όπως η κακή διατροφή, η παχυσαρκία, ο διαβήτης και η χρήση φαρμάκων. Οι πιο κοινές μορφές περιλαμβάνουν την υπερχοληστερολαιμία, την υπερτριγλυκεριδαιμία και τη μεικτή δυσλιπιδαιμία, που συνδυάζει αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων.

Η θεραπεία των δυσλιπιδαιμιών στοχεύει στη μείωση των επιπέδων των αθηρογόνων λιποπρωτεϊνών, ιδιαίτερα της κακής LDL, και στην αύξηση της προστατευτικής HDL. Η προσέγγιση μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτικές και μη φαρμακευτικές μεθόδους. Οι μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις περιλαμβάνουν αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η υιοθέτηση υγιεινής διατροφής χαμηλής σε κορεσμένα λιπαρά και χοληστερόλη, η σωματική άσκηση και η απώλεια βάρους.

Στις φαρμακευτικές θεραπείες, οι στατίνες αποτελούν την κύρια κατηγορία φαρμάκων που χρησιμοποιούνται για τη μείωση της LDL χοληστερόλης. Οι στατίνες λειτουργούν μέσω της αναστολής του ενζύμου HMG-CoA αναγωγάσης, μειώνοντας την ηπατική σύνθεση της χοληστερόλης. Τα φάρμακα αυτά είναι αποτελεσματικά στη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου, αλλά ενδέχεται να προκαλέσουν παρενέργειες όπως μυαλγίες και αύξηση των ηπατικών ενζύμων. Αναστολείς απορρόφησης χοληστερόλης (εζετιμίμπη) αποτελούν επιπλέον επιλογές για συγκεκριμένους ασθενείς. Για ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στα παραπάνω ή δεν ανέχονται τις στατίνες, οι αναστολείς PCSK9 αποτελούν μια νέα κατηγορία φαρμάκων. Αυτά τα μονοκλωνικά αντισώματα μειώνουν τη LDL μέσω της αύξησης της ηπατικής πρόσληψης των LDL σωματιδίων, προσφέροντας σημαντική μείωση των επιπέδων τους.

Επιπλέον, οι φιμπράτες χρησιμοποιούνται κυρίως για την αντιμετώπιση της υπερτριγλυκεριδαιμίας. Λειτουργούν ενεργοποιώντας τον υποδοχέα PPAR-α, αυξάνοντας την οξείδωση των λιπαρών οξέων στο ήπαρ και στους μυς, μειώνοντας τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων. Παράλληλα, η νιασίνη μπορεί να μειώσει τα επίπεδα της LDL και των τριγλυκεριδίων, αυξάνοντας ταυτόχρονα τη HDL, αν και συνοδεύεται συχνά από ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως έξαψη και γαστρεντερικές διαταραχές. Η διαχείριση των δυσλιπιδαιμιών πρέπει να είναι εξατομικευμένη, ανάλογα με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, το προφίλ λιπιδίων και την ανταπόκριση στη θεραπεία.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, τ. πρύτανης του ΕΚΠΑ