Ο προστατευτισμός δεν είναι πια ταμπού στην πολιτική

Η κίνηση του Ντόναλντ Τραμπ εναντίον των τριών μεγαλύτερων εμπορικών εταίρων της Αμερικής, με τους οποίους έχει εμπορικό έλλειμμα 500 δισ. δολαρίων, δεν πρέπει να εκπλήσσει κανέναν. Από το 2016, τόσο ο Τραμπ όσο και ο Μπάιντεν έχουν απομακρυνθεί από τα καθιερωμένα πρότυπα στο διεθνές εμπόριο.

Η δηλωμένη αγάπη του Τραμπ για τους δασμούς είναι στενά συνδεδεμένη με την ικανότητά του να τους εγκρίνει μονομερώς, παρακάμπτοντας το Κογκρέσο υπό τους ισχυρισμούς της εθνικής ασφάλειας. Αυτό μπορεί να εξηγήσει την πρόσφατη ανακοίνωσή του για τα σχέδιά του να επιβάλει δασμούς 25% σε όλα τα αγαθά από τον Καναδά και το Μεξικό και επιπλέον 10% στις κινεζικές εισαγωγές, εκτός εάν αυτές οι χώρες αντιμετωπίσουν υποτιθέμενα ζητήματα παράνομης μετανάστευσης και λαθρεμπορίου φαιντανύλης. Ο εκλεγμένος πρόεδρος των ΗΠΑ βλέπει ξεκάθαρα τους δασμούς ως κάτι περισσότερο από απλές πολιτικές. Είναι ένα μέσο απόκτησης μόχλευσης. Απειλώντας ότι θα τις επιβάλει, ο κ. Τραμπ σηματοδοτεί την επιθυμία να διαπραγματευτεί – αλλά μόνο με τους όρους του.

Το εμπόριο περιλαμβάνει θυσίες για την επίτευξη κερδών. Για δεκαετίες, η νεοφιλελεύθερη οικονομική τάξη υποστήριζε ένα όραμα ενός κόσμου χωρίς σύνορα, όπου τα αγαθά και οι υπηρεσίες ρέουν ελεύθερα με ελάχιστους φραγμούς. Αυτό το ιδανικό κυριάρχησε στην παγκόσμια εμπορική πολιτική και την εταιρική στρατηγική, καθιστώντας τον «προστατευτισμό» ταμπού. Ωστόσο, μετά το παγκόσμιο οικονομικό κραχ, ο σκεπτικισμός για την παγκοσμιοποίηση αυξάνεται σταθερά.

Η αυξανόμενη εστίαση στη δικαιοσύνη, τη βιωσιμότητα και τις καλύτερες συνθήκες εργασίας έχει αναδιαμορφώσει τις εμπορικές προτεραιότητες παγκοσμίως. Υπήρξε επίσης μια αυξανόμενη στροφή προς την παραγωγή αγαθών πιο κοντά στη χώρα. Ωστόσο τα πλούσια έθνη, με επικεφαλής τις ΗΠΑ, αντιστέκονται συνεχώς στο να παραχωρούν στις φτωχότερες χώρες την ευελιξία να εκσυγχρονιστούν, ενώ διεκδικούν εξαιρέσεις από κανόνες που επιβάλλουν σε άλλες. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι ΗΠΑ έδωσαν προτεραιότητα στα κέρδη της φαρμακευτικής βιομηχανίας έναντι της παγκόσμιας πρόσβασης σε εμβόλια, εμποδίζοντας τις σωτήριες δόσεις για τις αναπτυσσόμενες χώρες.

Η παρακμή της παγκοσμιοποίησης ξεκίνησε πολύ πριν από τον κ. Τραμπ, με τις προστατευτικές πολιτικές του να αντικατοπτρίζουν αντί να οδηγούν αυτή τη στροφή. Η υποχώρηση από την παγκοσμιοποίηση πιθανότατα θα συνεχιστεί, τροφοδοτούμενη από τις γεωπολιτικές εντάσεις, την αναδιάρθρωση της εφοδιαστικής αλυσίδας μετά την πανδημία και τις αυξανόμενες απαιτήσεις για δίκαιο εμπόριο. Οι πολιτικές του κ. Τραμπ, ωστόσο, θα κάνουν έναν αβέβαιο κόσμο ακόμα πιο ασταθή. Η καχυποψία του θα δυσκολέψει τους πολιτικούς σε όλον τον κόσμο που επιδιώκουν να εξισορροπήσουν τα εθνικά τους συμφέροντα με την ανάγκη για παγκόσμια συνεργασία.