Τόπος μαρτυρίου και ιστορικής μνήμης

«Θέλεις να ‘ σαι κάποιος;

Τόλμα τότε κάτι άξιο να σε στείλει στη μικρή Γυάρο και τη φυλακή»

Ιουβενάλης, «Σατυρικά»

Ο Σύνδεσμος Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1972 (ΣΦΕΑ) πληροφορήθηκε τυχαία μια προκήρυξη αρχιτεκτονικού διαγωνισμού για το νησί της Γυάρου με ιδιωτική πρωτοβουλία, με τη συνεργασία και συνδιοργάνωση των τεχνικών επιμελητηρίων της Ελλάδας και άλλων ιδιωτικών φορέων υπό την αιγίδα και εποπτεία του υπουργείου Πολιτισμού και του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας.

Ετσι στις 28 Ιουνίου 2024 έγινε και σχετική εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής, όπου ο ΣΦΕΑ με παρέμβασή του εκδήλωσε την αντίδρασή του στα σχέδια της τουριστικής αξιοποίησης του νησιού της Γυάρου. Κάτω από το πρόσχημα της μετατροπής και αξιοποίησης της Γυάρου σε «αυτάρκη κόμβο νερού και ενέργειας» και της δημιουργίας νέας ζωής στη Γυάρο, αλλά και της τουριστικής αξιοποίησης, κρύβονται οι προθέσεις και επιθυμίες των εμπνευστών της εκμετάλλευσης.

Οι σημερινοί επενδυτές γνωρίζουν ότι πριν από καιρό έγινε προσπάθεια δημιουργίας αιολικών πάρκων στις κορυφογραμμές της Γυάρου και μετά τη ματαίωση των επενδύσεων επιχειρούν και πάλι σχέδια για «νέες επενδύσεις». Ας μη ματαιοπονούν και ας μη σχεδιάζουν την τουριστική ή άλλη ενεργειακή επένδυση και εκμετάλλευση της Γυάρου.

Στην πατρίδα μας δεν είναι όλα δεκτικά επένδυσης και κερδοφορίας και άλλη μια προσπάθεια ενεργειακής ή τουριστικής αξιοποίησης προσκρούει σε κάθε αίσθημα σεβασμού της ιστορικής μνήμης της νήσου.

Η Γυάρος είναι τόπος ιστορικής μνήμης, προσκυνήματος και απόδοσης τιμής στη μνήμη εκείνων που έφυγαν από τη ζωή και ως τέτοιους οφείλουμε να τους προστατεύουμε και να τους διατηρούμε στο πέρασμα του χρόνου.

Ο λαός που ξεχνάει την ιστορία του και λησμονά τις πιο τραυματικές στιγμές της κινδυνεύει να ξαναζήσει στο μέλλον τις ίδιες ή και χειρότερες τραγωδίες που πέρασε στο παρελθόν. Τα κτίρια και τα ντουβάρια που στέκουν ακόμη όρθια από το στρατόπεδο – φυλακή – κάτεργο της ανθρώπινης εξαθλίωσης και του θανάτου, έχουμε ιστορικό χρέος να διατηρήσουμε ως έχουν, μαζί με ολόκληρο το φυσικό περιβάλλον (στεριανό και θαλάσσιο), ως χώρους εγκλεισμού και βασανισμού ανθρώπων που οραματίστηκαν, πάλεψαν και πολλοί έδωσαν και τη ζωή τους ακόμη, για έναν καλύτερο και δικαιότερο κόσμο.

Σκοπός του ΣΦΕΑ, καθώς και άλλων φορέων είναι η αλώβητη ιστορική παρακαταθήκη και ο θρίαμβος της μνήμης ενάντια στη λήθη, καθώς και η αποκατάσταση και ο σεβασμός των θυμάτων που έφυγαν από τη ζωή ή βασανίστηκαν στο καταραμένο νησί.

Ζητάμε η αφιλόξενη Γυάρος να αναδειχθεί σε επισκέψιμο τόπο ιστορικής μνήμης, όπως θεσπίστηκε το 2001, με τη διάσωση και αποκατάσταση των κτιρίων – φυλακών που το 1947 έκτισαν οι τότε πολιτικοί κρατούμενοι και όπου υπεράσπισαν με τις ιδέες και τους αγώνες τους οι εξόριστοι δεσμώτες της χούντας. Ζητάμε να εφαρμοστούν η μελέτη για την αποκατάσταση του κτιρίου των φυλακών (ήδη εγκεκριμένη από το ΥΠΠΟ) και η μελέτη για τη δημιουργία διαδρομών μνήμης με παράλληλη αποκατάσταση του νεκροταφείου.

Ο Ευάγγελος Γκιουγκής είναι πρόεδρος του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών περιόδου 1967 – 1972