Περιστασιακές λύσεις ή ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση;

Οι νομοθετικές πρωτοβουλίες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ), από την ίδρυση του ΕΣΥ, ξεπέρασαν τις δέκα, με την προσφάτως ψηφισθείσα, αποδεικνύοντας  πως  καμιά δεν ήταν ολοκληρωμένη ή δεν ολοκληρώθηκε. Η πολιτική υγείας πρέπει να λαμβάνει υπόψη κάθε φορά ανάγκες των πολιτών, που να τις καλύπτουν προγράμματα και υπηρεσίες υγείας, με συνέπεια και συνέχεια, λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις στις βιοϊατρικές επιστήμες.

Ο οικογενειακός (ή προσωπικός) γιατρός εφαρμόσθηκε προ δεκαετιών σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες. Στην αρχή με ατομική πρακτική (solo practice) και στη συνέχεια σε ομαδικές πρακτικές (group practice) των γενικών γιατρών, που  συνεργάζονται με άλλες βασικές ιατρικές ειδικότητες, προλαμβάνοντας και παρακολουθώντας βασικά τουλάχιστον χρόνια νοσήματα, και παραπέμποντας σε κέντρα αναφοράς της δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας φροντίδας.

Στη χώρα μας ξεκινήσαμε με τα κέντρα υγείας αγροτικού τύπου, πριν από τέσσερις δεκαετίες (1983 -1986) για τα οποία λάβαμε την επιβράβευση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), αφού αυτή ήταν και η μοναδική ουσιαστικά ολοκληρωμένη πρόταση πρωτοβάθμιας φροντίδας για την εποχή της. Ακολούθησαν προ δεκαετίας τα κέντρα υγείας αστικού τύπου και προ διετίας ο οικογενειακός μετονομάστηκε σε προσωπικό γιατρό και άρχισε η εφαρμογή του. Δυστυχώς η τελευταία πρωτοβουλία ήρθε αργά και χρονικά αλλά και σε σχέση με τις επιδημιολογικές και επιστημονικές εξελίξεις.

Η πρόσφατη επικαιροποίησή του δε δίνει λύσεις σε ανεπάρκειες του μοντέλου, που έχει δυσμενή αποτελέσματα και σε χώρες που αυτό εφαρμόστηκε. Επιμένουμε ως χώρα σε παρωχημένες ρυθμίσεις και στην ατομική πρακτική, με αποκορύφωμα την παγκόσμιας πρωτοτυπίας απόφαση για τη χρησιμοποίηση ειδικευόμενων και αγροτικών γιατρών, ως προσωπικών. Και μάλιστα χωρίς παρέμβαση σε ένα προβληματικό πρόγραμμα εκπαίδευσης της ειδικότητας της γενικής ιατρικής.

Οπως μας διδάσκει η διεθνής εμπειρία, ο γενικός γιατρός σήμερα δεν μπορεί να διαχειριστεί μόνος τη συσσωρευμένη γνώση, για τα περισσότερα νοσήματα, ιδιαίτερα αυτά που βρίσκονται στην κορυφή της επιδημιολογικής πυραμίδας. Ο ρόλος του προσωπικού γιατρού οφείλει να είναι σημείο αναφοράς για την εφαρμογή πολιτικών δημόσιας υγείας, με το σύγχρονο περιεχόμενό τους, συμβουλεύοντας, όπου μπορεί, για τα υπόλοιπα.

Η χώρα μας διαθέτει σημαντικό αριθμό ειδικευμένων γιατρών οι οποίοι μπορούν να συνδράμουν στην εξωνοσοκομειακή φροντίδα που πρέπει να οργανωθεί σε «δίκτυα» παρόχων, για την αντιμετώπιση των κύριων χρόνιων νόσων.

Η δημιουργία πολιτικών, που θα επιτρέπουν την εύκολη και φιλική διακίνηση των πολιτών μεταξύ των προσωπικών γιατρών, των δικτύων εξωνοσοκομειακής φροντίδας και των νοσοκομείων, είναι δυστυχώς εκτός ρυθμίσεων. Τα νεοϊδρυόμενα πανεπιστημιακά κέντρα υγείας πρέπει να στραφούν προς τα εκεί.

Είναι αξιοσημείωτο πως η Ελλάδα παραμένει στις τελευταίες χώρες του αναπτυγμένου κόσμου, όπου περίπου το μισό των δαπανών ΠΦΥ καλύπτεται και από ιδιωτικές πληρωμές των πολιτών, που αναζητούν υπηρεσίες τις οποίες δεν βρίσκουν, και θα συνεχίσουν να μη βρίσκουν.

Η χώρα μας χρειάζεται συνολικό μεταρρυθμιστικό σχέδιο στην υγεία, που να εντάσσεται κι η ΠΦΥ, και όχι ευκαιριακές και αποσπασματικές ρυθμίσεις. Αυτό πρέπει να έχει αναφορά στις σύγχρονες επιδημιολογικές και νοσολογικές προκλήσεις, την εξέλιξη της βιοϊατρικής τεχνολογίας και οργανωτικά σχήματα, που να αντιμετωπίζουν ολοκληρωμένα τον ασθενή. Είναι εφικτό για το πολιτικό μας σύστημα να συμφωνήσει σε ένα τέτοιο σχέδιο και να το εφαρμόσει, πείθοντας και την κοινωνία των πολιτών;  Ιδού η Ρόδος!

Ο Χρήστος Δερβένης είναι  καθηγητής Χειρουργικής

Ο Νίκος Πολύζος είναι καθηγητής Τμήματος Ιατρικής ΔΠΘ