Ακόμα μια συνηθισμένη, καθημερινή καταστροφή

Προχωρήστε. Δεν υπάρχει τίποτα να δείτε εδώ. Απλά ακόμα μια συνηθισμένη, καθημερινή καταστροφή. Με γνώμονα την εμπειρία του παρελθόντος, η αντίδραση του κόσμου στις πλημμύρες στην Ισπανία θα είναι παρόμοια με εκείνη των οδηγών στη θέα ενός δυστυχήματος στον αυτοκινητόδρομο: επιβραδύνουν, συνειδητοποιούν τη φρίκη, εκφράζουν εξωτερικά τη συμπόνια τους, ευχαριστούν εσωτερικά που η μοίρα διάλεξε κάποιον άλλον – και πατάνε το γκάζι.

Αυτό είναι το μοτίβο στην εποχή της κλιματικής κρίσης που ζούμε, όπου οι καταστροφές από ακραία καιρικά φαινόμενα έχουν γίνει τόσο συνηθισμένες που κινδυνεύουν να θεωρηθούν κανονικότητα. Αντί για οργή και αποφασιστικότητα για τη μείωση των κινδύνων, υπάρχει μια ύπουλη αίσθηση εφησυχασμού: αυτά τα πράγματα συμβαίνουν. Κάποιος άλλος είναι υπεύθυνος. Κάποιος άλλος θα το διορθώσει.

Τίποτα δεν θα μπορούσε να απέχει περισσότερο από την αλήθεια. Η αφύσικη καταστροφή στην Ισπανία – οι φονικότερες πλημμύρες στην Ευρώπη εδώ και τουλάχιστον μισό αιώνα – επιβεβαιώνει δύο αναμφισβήτητες αλήθειες: η ανθρωπογενής κλιματική κρίση μόλις αρχίζει να επιταχύνει και πρέπει να σκοτώσουμε γρήγορα τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων πριν μας σκοτώσει εκείνη.

Αυτό θα έπρεπε να είναι το πρωταρχικό μήνυμα στην COP29 που ξεκινά στο Μπακού, διότι η διακοπή της καύσης φυσικού αερίου, πετρελαίου, άνθρακα και δέντρων είναι ο μόνος τρόπος για να σταθεροποιηθεί το κλίμα.

Φυσικά, πάντα υπήρχαν πλημμύρες, ενώ τοπικοί παράγοντες – ατμοσφαιρικοί, γεωγραφικοί, οικονομικοί και πολιτικοί – συντελούν στις επιπτώσεις, αλλά είναι η παγκόσμια φυσική ενός αποσταθεροποιημένου από τα ορυκτά καύσιμα κόσμου εκείνη που οδηγεί προς την καταστροφή. Οσο θερμαίνεται η ατμόσφαιρα, τόσο περισσότερη υγρασία μπορεί να συγκρατήσει. Στην Ισπανία, η βροχή ενός έτους έπεσε σε λιγότερο από μισή μέρα.

Κανείς δεν μπορεί να πει ότι δεν είχαμε προειδοποιηθεί. Τριάντα δύο χρόνια έχουν περάσει από τότε που οι κυβερνήσεις συμφώνησαν να αντιμετωπίσουν τις κλιματικές ανησυχίες στην πρώτη σύνοδο κορυφής της Γης στο Ρίο ντε Τζανέιρο και εννέα χρόνια έχουν περάσει από τη συμφωνία του Παρισιού για τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας κατά 1,5C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Ωστόσο, οι παγκόσμιες θερμοκρασίες εξακολουθούν να σπάνε ρεκόρ και οι εκπομπές αυξάνονται ταχύτερα από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας. Με άλλα λόγια, το πόδι εξακολουθεί να πατάει το γκάζι αν και οι καραμπόλες πλησιάζουν όλο και πιο απειλητικά.

Ζούμε σε μια εποχή ανεπιθύμητων κλιματικών υπερθετικών: τα δύο θερμότερα χρόνια στην παγκόσμια καταγεγραμμένη ιστορία, η φονικότερη πυρκαγιά στις ΗΠΑ, η μεγαλύτερη πυρκαγιά στην Ευρώπη, η μεγαλύτερη πυρκαγιά στον Καναδά, η χειρότερη ξηρασία στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου. Ο κατάλογος είναι μακρύς. Και αυτή είναι μόνο η αρχή. Οσο οι άνθρωποι διοχετεύουν αέρια στην ατμόσφαιρα, τέτοια ρεκόρ θα καταρρίπτονται με αυξανόμενη συχνότητα, μέχρις ότου το «χειρότερο όλων των εποχών» γίνει η προεπιλεγμένη προσδοκία μας. Ομως δεν πρέπει να αφήνουμε τις σταθερές μας να μετατοπίζονται τόσο εύκολα. Αυτές δεν είναι μεμονωμένες περιπτώσεις. Αποτελούν μέρος ενός ανησυχητικού μοτίβου που έχει προβλεφθεί από τους επιστήμονες και τον ΟΗΕ. Το αίτιο είναι σαφές, το ίδιο και η θεραπεία. Και εντούτοις, η ατζέντα καθορίζεται από εκείνους που θέλουν να παρατείνουν την παραγωγή ορυκτών καυσίμων: το Αζερμπαϊτζάν είναι ο τρίτος κατά σειρά οικοδεσπότης COP, μετά τα ΗΑΕ και την Αίγυπτο, που σχεδιάζει να αυξήσει την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου.