Ξένοι στο ίδιο σπίτι…

Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, η εκλογική διαδικασία στις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζεται ακόμη. Σχεδόν 80 εκατομμύρια πολίτες έχουν ήδη ψηφίσει είτε με ταχυδρομική ψήφο είτε στις κάλπες που παραμένουν ανοικτές για εβδομάδες πριν από τη συνταγματική ημερομηνία των εκλογών ενώ η συμμετοχή των υπολοίπων, που θα σταθούν στην ουρά, αναμένεται μεγαλύτερη από κάθε άλλη φορά. Οι δημοσκοπήσεις φέρουν τους δύο διεκδικητές πολύ κοντά τον έναν στην άλλη αλλά βέβαια ποιος ξέρει αν το αναμενόμενο αποδειχθεί πραγματικό; Και δεν μπορώ παρά να σημειώσω ότι, όταν εμπλέκεται γυναίκα υποψήφια, οι αριθμοί εμφανίζονται πάντοτε λίγο φουσκωμένοι καθώς αρκετοί είναι αυτοί που λένε ότι θα ψηφίσουν γυναίκα αλλά προφανώς δεν πάει το χέρι τους…

Αυτό όμως που κάνει την εκλογή αυτή ιστορική δεν είναι ούτε οι προσωπικότητες των υποψηφίων ούτε η κρισιμότητα των επιλογών πολιτικής που (δεν) βρίσκονται ενώπιον των ψηφοφόρων. Είναι το γεγονός ότι, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα αυτών εκλογών, η χώρα βγαίνει από αυτή τη διαδικασία βαθιά διχασμένη, χωρίς ελπίδα ή προοπτική. Οι εκλογές, η κατεξοχήν διαδικασία επιλογής των ηγετών, προϋποθέτει επιλογή πολιτικών, διάκριση, ενίοτε διάσταση απόψεων. Τις διαλυτικές αυτές τάσεις καλείται να συνθέσει ο νεοεκλεγμένος ηγέτης, μετατρέποντας τις διαφορετικές απόψεις σε ενιαία εθνική πολιτική. Μόνο που οι δύο πλευρές του αμερικανικού πολιτικού σώματος δεν διαφωνούν απλώς, μισούν μετά πάθους η μία την κοσμοθεωρία της άλλης. Η νέα ηγεσία δεν θα συνθέσει την επόμενη ημέρα, η μία γιατί δεν μπορεί και ο άλλος δεν θέλει. Για πρώτη φορά στην αμερικανική ιστορία, όχι μόνο η μεταβίβαση της εξουσίας μπορεί να μη γίνει ομαλά αλλά η ίδια η εκλογική διαδικασία ενδέχεται με σχετική βεβαιότητα να καταλήξει σε αμφισβήτηση και βία, εντός και εκτός των δικαστηρίων, στους δρόμους και στις πλατείες.

Επειτα από μήνες και μήνες ψεμάτων και χυδαιοτήτων, λόγου εμπρηστικού και ρατσιστικού χωρίς κανέναν έλεγχο και καμία αναστολή, η αμερικανική κοινωνία αναδύεται διαλυμένη. Οι λευκοί άνδρες των μεσοδυτικών πολιτειών, χωρίς σοβαρή εκπαίδευση και δουλειά, χάνουν και την τελευταία ρανίδα αυτοσεβασμού καθώς η ταχεία δημογραφική αύξηση των Λατίνων τούς μετατρέπει σε μειονότητα για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας. Οι απόψεις και ο τρόπος που ψηφίζουν οι νέες γυναίκες αλλά και οι μεγαλύτερες κυρίες των προαστίων διαφέρει πλέον ριζικά από τις αντιλήψεις και τα κίνητρα που δικαιολογούν την ψήφο των ανδρών της οικογένειας. Οι πολιτείες του Νότου βυθίζονται σε μια παράνοια φανατισμού, θρησκευτικών προκαταλήψεων και απλώς παραλογισμού. Η μεσοαστική τάξη αντιμετωπίζει αυτό τον συρφετό (δικά τους λόγια) με την πλήρη περιφρόνηση του έλλογου προς τον αταβιστικό βαρβαρισμό. Και ένας μικρός αριθμός δισεκατομμυριούχων προσπαθεί να παρακάμψει το παραδοσιακό φράγμα που δημιουργούν η πολιτική και οι πολιτικοί στην πρόσβασή τους στην εξουσία. Στην πορεία αυτή, οι θεσμοί και οι κανόνες που δημιούργησαν οι πατέρες του Συντάγματος παραμερίζονται, οι εγγυήσεις προστασίας κουρελιάζονται, το οικοδόμημα των ελέγχων και σταθμίσεων απλώς συντρίβεται, με την πλήρη συνέργεια των δικαστών του Ανωτάτου Δικαστηρίου, που αναγνωρίζοντας ευρύτατη ασυλία στον πρόεδρο απλώς τον αφήνουν ανέλεγκτο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι πια αυτές που ξέραμε – όποια κι αν είναι η νέα πρόεδρος. Και η νέα αυτή κοινωνία ήλθε για να μείνει.

Η Μαρία Γαβουνέλη είναι καθηγήτρια Διεθνούς Δικαίου στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και γενική διευθύντρια του ΕΛΙΑΜΕΠ