Σταθερές στις θέσεις τους Ελλάδα και Γερμανία

Ο Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ έχει αντοχές. Και χρειάστηκε να τις εξαντλήσει από την Τρίτη μέχρι και σήμερα, στην τριήμερη επίσημη επίσκεψή του στην Ελλάδα που ήταν ένας αγώνας δρόμου, διατρέχοντας τη χώρα από τη μία άκρη στο Βορρά, τη Θεσσαλονίκη, μέχρι την άλλη στον Νότο, την Κρήτη.

Η επίσημη επίσκεψή του ξεκίνησε και έκλεισε με το βαρύ ιστορικό παρελθόν. Στη Θεσσαλονίκη θεμελίωσε το Μουσείο του Ολοκαυτώματος για τις 50.000 των Εβραίων της πόλης που εξολοθρεύτηκαν στο Αουσβιτς και άλλα στρατόπεδα του θανάτου πλην ελαχίστων, όπως η 90χρονη Ρόζι Σαλτιέρ, την οποία συνάντησε στη Θεσσαλονίκη. Κλείνει την επίσκεψη σήμερα με επίσκεψη στη μαρτυρική Κάνδανο της Κρήτης.

Αλλά και στο ενδιάμεσο, επίσημο πρόγραμμα του γερμανού προέδρου στην Αθήνα το παρελθόν έριξε τη σκιά του στις συνομιλίες για την αντιμετώπιση των επίκαιρων προκλήσεων, μεταναστευτικό, διμερής πολιτική, οικονομική, πολιτιστική συνεργασία. Και μάλιστα με απροσδόκητη για τη γερμανική πλευρά έμφαση.

«Η ελληνογερμανική φιλία στηρίζεται στον ειλικρινή διάλογο και τον αλληλοσεβασμό» είπε η Κατερίνα Σακελλαροπούλου υπενθυμίζοντας στην απόφαση του Ελληνικού Κοινοβουλίου του 2019 και «τη μεγάλη σημασία που έχει για τον ελληνικό λαό το ζήτημα των πολεμικών αποζημιώσεων και του κατοχικού δανείου, το οποίο παραμένει εκκρεμές», στο ξεκίνημα της υποδοχής του γερμανού ομολόγου της στο προεδρικό μέγαρο. «Είναι ανάγκη να συζητάμε με παρρησία για τα ανοιχτά τραύματα του παρελθόντος», τόνισε η Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

«Η νομική μας θέση επί του ζητήματος των επανορθώσεων διαφέρει, κυρία Πρόεδρε, το γνωρίζετε. Εμείς είμαστε της άποψης ότι νομικά το θέμα αυτό είναι λήξαν. Ωστόσο παραμένουμε δεσμευμένοι απέναντι στην ιστορική ευθύνη» της Γερμανίας, απάντησε ο γερμανός πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Και ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, υποδεχόμενος τον γερμανό πρόεδρο έθεσε, μεταξύ άλλων, τις ελληνικές αξιώσεις, λέγοντας ότι «το ζήτημα των επανορθώσεων και ειδικά το αναγκαστικό δάνειο είναι ακόμα πολύ ζωντανά και ελπίζουμε ότι κάποια στιγμή θα τα επιλύσουμε». Ωστόσο, απέδωσε «ιδιαίτερη αξία» στην επίσκεψη του γερμανού προέδρου στην Ελλάδα και ειδικά στην Κρήτη.

Η πάγια θέση της Γερμανίας στο ζήτημα των πολεμικών επανορθώσεων δεν θα άλλαζε με την επίσκεψη του γερμανού προέδρου στην Ελλάδα, ο Σταϊνμάγερ είχε προϊδεάσει για αυτό στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» του περασμένου Σαββάτου ενόψει της επίσκεψής του. «Ως πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Γερμανίας, αναγνωρίζω την πολιτική και ηθική μας ευθύνη για τις φρικαλεότητες των Γερμανών στην Ελλάδα. Πρέπει να κρατήσουμε ζωντανό αυτό το τρομερό και οδυνηρό κεφάλαιο στην ιστορία μας», είχε τονίσει ο Σταϊνμάγερ. «Προσδοκώ ότι θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε μαζί για την κουλτούρα μνήμης, στο κοινό ευρωπαϊκό πνεύμα. Το ζήτημα των επανορθώσεων ως θέμα διεθνούς δικαίου είναι λήξαν για τη χώρα μας, αλλά το ζήτημα της ιστορίας μας δεν θα είναι ποτέ», τόνισε.

Γερμανικές αντιδράσεις για τις ελληνικές αξιώσεις

Η γερμανική αποστολή αιφνιδιάστηκε από τους υψηλούς τόνους, με τους οποίους η Πρόεδρος της Δημοκρατίας επέλεξε να θέσει τις ελληνικές αξιώσεις για επανορθώσεις και αποζημιώσεις από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. «Ενας ιδιαίτερος τονισμός του θέματος των επανορθώσεων οδηγεί στο να υποβαθμίζονται σημαντικά θέματα του μέλλοντος, που απαιτούν τη στενή συνεργασία των δύο χωρών», σχολίασε στα «ΝΕΑ» ο Τόμας Ράχελ, βουλευτής του CDU, πρώην υφυπουργός Παιδείας.

«Ανεξαρτήτως της νομικής άποψης για το ζήτημα των αποζημιώσεων, πρέπει οι δύο πλευρές να συζητούν επ’ αυτού. Διεθνείς συνθήκες είναι το ένα, νομική ειρήνη είναι το άλλο, αλλά πάνω από όλα είναι η συζήτηση, μόνο έτσι μπορεί να αποκτηθεί εμπιστοσύνη», είπε στα «ΝΕΑ» ο βουλευτής του συγκυβερνώντος κόμματος FDP, Οτο Φρίκε, από τη μόνιμη Κοινοβουλευτική Επιτροπή Προϋπολογισμού στο Μπούντεσταγκ. «Το γεγονός ότι η Γερμανία αντιμετωπίζει σοβαρά τα θέματα που αφορούν το κοινό παρελθόν φαίνεται και από τη συνεχιζόμενη υποστήριξη του Ταμείου του Μέλλοντος για την Ελλάδα για την επεξεργασία της Ιστορίας», συμπλήρωσε ο φιλελεύθερος βουλευτής.

Αποθέματα αντοχής χρειάστηκε ο γερμανός πρόεδρος της Δημοκρατίας και στην επίσκεψή του στη δομή προσφύγων στη Μαλακάσα, όπου βρέθηκε αντιμέτωπος με το σύνθημα των προσφύγων για «Διαβατήριο». Σε δηλώσεις του μετά την επίσκεψη ο Σταϊνμάγερ επισήμανε την προσπάθεια που καταβάλλει η Ελλάδα για την προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ. «Το μεταναστευτικό πρόβλημα δεν ξεκινά από τα γερμανικά σύνορα, αλλά εδώ», είπε χαρακτηριστικά, εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα τεθεί σύντομα σε εφαρμογή το νέο Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου.

Οι ιστορικές ελληνογερμανικές σχέσεις έχουν και τη θετική τους πλευρά. Παρουσία του προέδρου της Δημοκρατίας το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο γιόρτασε τα 150 χρόνια της λειτουργίας του στην Ελλάδα, αντέχοντας και στους δύο Παγκόσμιους Πολέμους.

Στη Θεσσαλονίκη είχε προηγηθεί επίσκεψή του στο Ινστιτούτο Γκαίτε που διασώθηκε από τις περικοπές του γερμανικού προϋπολογισμού. Στο Κορωπί επισκέφθηκε τη μονάδα παραγωγής της φαρμακοβιομηχανίας Böhringer Ingelheim, στον Κεραμεικό παρακολούθησε συναυλία για τη σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Η τριήμερη επίσκεψη του γερμανού προέδρου ολοκληρώνεται σήμερα στην Κρήτη, όπου θα επισκεφθεί την Κάνδαρο, ένα μαρτυρικό χωριό που κατέστρεψε ολοσχερώς η Βέρμαχτ το 1941. Είναι συνειδητή επιλογή του Σταϊνμάγερ. Είναι ο πρώτος γερμανός πρόεδρος της Δημοκρατίας που επισκέπτεται την Κρήτη για τη δική του «συγγνώμη» για τα εγκλήματα της ναζιστικής θηριωδίας.