Απευθείας αναθέσεις

Στα ειδησεογραφικά ψιλολόγια ίσως είδατε ότι ακυρώθηκε ο διαγωνισμός ανάθεσης σχεδιασμού οπτικής ταυτότητας για το μετρό Θεσσαλονίκης και έγινε απευθείας ανάθεση σε εταιρεία ύψους 30.000 ευρώ. Ισως είδατε επίσης ότι το υπουργείο Οικονομικών προμηθεύτηκε με απευθείας ανάθεση 300 στικάκια USB 4 gigabyte έκαστο προς 26,04 ευρώ το τεμάχιο, όταν η τιμή τους στην αγορά ξεκινά από 2 ευρώ. Τα προμηθεύτηκε «για την αποτύπωση των ψηφιακών αρχείων του κρατικού προϋπολογισμού για το έτος 2025». Μπορεί και να μην τα είδατε αυτά. Σίγουρα είδατε όμως για τα χαλιά που προμηθεύτηκε η υπουργός Τουρισμού Ολγα Κεφαλογιάννη για το γραφείο της στο υπουργείο – με απευθείας ανάθεση και αυτά – ύψους 17.980 ευρώ.

Τα παραδείγματα αυτά είναι μονάχα ένα από τα πολλά πόδια της αδηφάγας σαρανταποδαρούσας που ονομάζεται «απευθείας αναθέσεις». Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Κεντρικού Ηλεκτρονικού Μητρώου Δημόσιων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ), το πρώτο εξάμηνο του 2024 υπογράφηκαν 108.776 συμβάσεις συνολικής αξίας 8,25 δισ. ευρώ με τις 80.835 από αυτές (αριθμός που αντιστοιχεί στο 74,3% ή 3 στις 4, αν προτιμάτε) να είναι απευθείας αναθέσεις και να φτάνουν το ποσό των 1,23 δισ. ευρώ. Δεν είναι αμελητέο να αναφερθεί ότι οι περισσότερες συμβάσεις αφορούν υπηρεσίες, ακολουθούν τα έργα και έπονται οι προμήθειες.

Ο εντυπωσιακά υψηλός αριθμός απευθείας αναθέσεων είναι απόρροια της αύξησης του ανώτατου επιτρεπόμενου χρηματικού ορίου για απευθείας αναθέσεις από 20.000 ευρώ σε 30.000 ευρώ με τον νόμο 4782/2021 (που ψήφισε η σημερινή κυβέρνηση). Ολο αυτό δεν έμεινε απαρατήρητο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία μεταξύ των 28 προαπαιτούμενων για την εκταμίευση της 5ης δόσης του Ταμείου Ανάκαμψης προς την Ελλάδα ζητεί τη βελτίωση του πλαισίου δημόσιων συμβάσεων.

Δεν μπορώ να σκεφτώ πιο ουσιαστική και φορτισμένη ιδεολογικά μεταρρύθμιση για μια φιλελεύθερη κυβέρνηση από τη θεσμοθέτηση ενός αμερόληπτου, αδιάβλητου και στιβαρού διαγωνιστικού συστήματος για τις δημόσιες συμβάσεις. Που θα διαφυλάσσει τους δημόσιους πόρους από τις καταχρήσεις. Δεν ξεκινούν άραγε όλα από τη διαφύλαξη του δημόσιου χρήματος; Τη στοχευμένη διοχέτευσή του; Τον σεβασμό του; Φυσικά αυτό προϋποθέτει να θες να κάνεις όντως μεταρρυθμίσεις με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και όχι να διαφημίζεις ως ψηφιακή διακυβέρνηση και μετασχηματισμό την – εκ των πραγμάτων – κυρίως ψηφιοποίηση της γραφειοκρατίας και την ίδια στιγμή να προμηθεύεσαι με απευθείας ανάθεση 7.812 ευρώ 300 στικάκια «για την αποτύπωση των ψηφιακών αρχείων του κρατικού προϋπολογισμού για το έτος 2025». Κάποιος ευγενικός θα έλεγε πως αυτοαναιρείσαι.