Η κομματική στιγμή

Η συγκυρία, και οι κινήσεις των βασικών «παικτών», τα έφεραν έτσι, ώστε και τα τρία κόμματα που έχουν κυβερνήσει τη χώρα κατά τη Μεταπολίτευση να βρίσκονται μπροστά σε δυνάμει ανατρεπτικές εξελίξεις. Φοβούμαι ότι πρόκειται περισσότερο για αλληλοεξουδετέρωση, παρά για προμήνυμα αναζωογόνησης.

Η Νέα Δημοκρατία δείχνει σημάδια όχι απλώς κόπωσης αλλά απώλειας αυτοπεποίθησης, με τρεις βασικές αιχμές: την κλασική για κόμμα της Δεξιάς «γκρίνια» στελεχών που μένουν εκτός νομής εξουσίας, την ιδιαίτερη, λόγω της ιστορίας του κόμματος, αλλά και ιδιαίτερα έντονη σε αυτή τη φάση, αμφισβήτηση της σημερινής ηγεσίας από δύο παλαιότερους προέδρους και πρωθυπουργούς και τη διάχυση της πεποίθησης, στην κοινωνία αλλά και σε πολλούς ψηφοφόρους της κυβέρνησης, ότι δεν είναι πλέον σε θέση να «κάνει τη διαφορά». Αυτό το πολιτικό και ψυχολογικό γλίστρημα δεν έχει ακόμα απτές συνέπειες, καθώς, κατά τα άλλα, το περιβάλλον είναι ευνοϊκό: το κυβερνών κόμμα διαθέτει σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, αναμφισβήτητη δημοσκοπική υπεροχή, μεγάλες δυνατότητες μοιράσματος χρήματος και επωφελείται, συμπληρωματικά αλλά καταλυτικά, της αδυναμίας των αντιπάλων. Ομως η μετάβαση από τη δυσθυμία στην επιθυμία ανατροπής, καθώς μάλιστα αυξάνεται καθημερινά η φθορά από την ήδη πεντάχρονη άσκηση της εξουσίας, όχι απλώς καραδοκεί, αλλά εντάσσεται και στην πολιτική λογική και στην ειδική λειτουργία του «κύκλου της Μεταπολίτευσης».

Το ζήτημα είναι ποιος θα ωφεληθεί από το γύρισμα του κύκλου. Οι δύο βασικοί αντίπαλοι της Νέας Δημοκρατίας κάνουν ό,τι μπορούν για να χάσουν την ευκαιρία, η οποία υφίσταται ερήμην τους: η πολιτική δεν «απεχθάνεται» το κενό, φροντίζει απλώς να μην υπάρξει. Δεν χρειάζονται πολλές αναλύσεις για την εντελώς προβλέψιμη, και προβλεφθείσα από την πρώτη στιγμή από αυτήν εδώ τη στήλη, διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ λόγω ανάληψης της ηγεσίας από ένα πρόσωπο όχι απλώς μη-πολιτικό και μη-αριστερό, αλλά και χωρίς συνείδηση χώρου, τόπου και περιστάσεων. Ωστόσο η επικείμενη ολοκλήρωση του κωμειδυλλίου μέσα στη γενική χλεύη, με συμμετοχή και των ίδιων των οπαδών του τέως κυβερνητικού κόμματος, ξεπερνά την πιο ζωηρή αλλά και την πιο νοσηρή φαντασία.

Το «κενό» κανονικά θα έπρεπε να φουσκώσει τα πανιά του ΠΑΣΟΚ, ενός άλλου, ακόμα πιο πρώην, κυβερνητικού κόμματος, που ψαρεύει στα ίδια «αντιδεξιά» και «κεντροαριστερά» νερά. Ομως το ιστορικό, και κοινωνικά ακόμα σημαίνον, αυτό κόμμα αντί να κάνει δύο βήματα μπρος – δεν χρειάζονται παραπάνω αυτή τη στιγμή – κάνει διαρκώς ένα μπρος και ένα πίσω. Δεν διαλύθηκε υπό το βάρος της κρίσης χρεοκοπίας, που «έσκασε» στα χέρια του, και της σύμπραξης, λόγω του «σκασίματος», με τον ιδεολογικό αντίπαλο, βγήκε, όμως, φοβικό και όχι «απελεύθερο» από αυτή την οριακή εμπειρία. Και έδειξε τη διαφορά ποιότητας και ουσίας από τον εξ αριστερών ανταγωνιστή του, αλλά έκανε ένα άλμα στο κενό με την επιλογή μεταξύ μιας συνέχειας που δεν εμπνέει και μιας ρήξης την οποία φρόντισε να καταστήσει αδύνατη.  

Σε δύο στιγμές κατά τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης ανατράπηκε μέσα από τη λαϊκή ψήφο το κομματικό σύστημα: το 1981, με την εμφάνιση ενός δεύτερου πόλου εξουσίας και την επί τριάντα χρόνια παγίωση ενός κυβερνητικού δικομματισμού και το 2012 με την πολυδιάσπαση και το ξαναμοίρασμα των χαρτιών λόγω Μνημονίων και κοινωνικής κρίσης.

Βρισκόμαστε άραγε σήμερα μπροστά σε μια τρίτη στροφή ή, για πρώτη φορά, η αδράνεια θα πάρει το πάνω χέρι, με εντελώς απρόβλεπτες συνέπειες; Ενα είναι σίγουρο: η σημερινή ηρεμία δεν είναι παρά αντικατοπτρισμός.                   

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος