Απορρίφθηκε η αγωγή Slapp του Δημητριάδη

Απόφαση υπέρ της ελευθερίας του Τύπου, με ευθείες παραπομπές στην πλούσια νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), εξέδωσε το Πρωτοδικείο της Αθήνας, που – κατά πλειοψηφία – απέρριψε την αγωγή που είχε καταθέσει ο πρώην διευθυντής του γραφείου του Πρωθυπουργού Γρηγόρης Δημητριάδης κατά της «Εφημερίδας των Συντακτών», των United Reporters και του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη με αφορμή δημοσιεύματα για την υπόθεση των τηλεφωνικών παρακολουθήσεων.

Η πλειοψηφία των δικαστικών λειτουργών (μειοψήφησε ο πρόεδρος του δικαστηρίου) έκρινε ότι οι συντάκτες των επίμαχων δημοσιευμάτων κινήθηκαν με γνώμονα το δικαιολογημένο δημοσιογραφικό ενδιαφέρον. Στο σκεπτικό τους κάνουν ιδιαίτερη αναφορά στη «δεξαμενή» των αποφάσεων που φέρουν τη σφραγίδα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, το οποίο έχει κάνει δεκτό ότι τα όρια της αποδεκτής κριτικής έναντι των πολιτικών και δημόσιων προσώπων είναι ευρύτερα από εκείνα έναντι ενός απλού ιδιώτη. Αξίζει να σημειωθεί, μάλιστα, ότι στη διάρκεια της εκδίκασης της υπόθεσης ο ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Νίκος Αλιβιζάτος είχε θέσει στο δικαστήριο το θέμα των καταχρηστικών Slapp αγωγών που αποβλέπουν επί της ουσίας στον περιορισμό της ελευθερίας του Τύπου.

Συγκεκριμένες υποθέσεις

Οι δικαστές, όπως προκύπτει από το σκεπτικό της απόφασης, επικαλούμενοι συγκεκριμένες υποθέσεις που έφτασαν μέχρι το δικαστήριο του Στρασβούργου, επισημαίνουν «όπως διαχρονικά το ΕΔΔΑ αποφαίνεται, ότι ο ρόλος των εθνικών δικαστηρίων σε μία δίκη περί δυσφήμησης δεν συνίσταται στο να υποδείξουν στον δημοσιογράφο το αυστηρό ελάχιστο των εκφράσεων και χαρακτηρισμών που μπορεί να χρησιμοποιεί όταν ασκεί, μέσα στα πλαίσια του επαγγέλματός του, το δικαίωμά του για κριτική, ακόμα και με δριμύ τρόπο. Τα εθνικά δικαστήρια καλούνται αντιθέτως να εξετάσουν αν το πλαίσιο της υπόθεσης, το δημόσιο ενδιαφέρον και η πρόθεση του δημοσιογράφου δικαιολογούσαν την πιθανή χρήση μιας δόσης πρόκλησης ή υπερβολής», επαναλαμβάνοντας βέβαια ότι «η ελευθερία της δημοσιογραφίας δεν είναι απεριόριστη και ότι ο Τύπος δεν πρέπει να υπερβεί ορισμένα όρια στο πλαίσιο αυτό».

Υπό αυτό το πρίσμα οι δικαστές, αφού εξέτασαν ένα προς ένα τα θέματα που έθεταν τα επίμαχα δημοσιεύματα και τους ισχυρισμούς του ενάγοντος Γρηγόρη Δημητριάδη, επισημαίνουν στην απόφασή τους: «(…) Λόγω του δημοσιογραφικού χαρακτήρα του δημοσιεύματος, του δημόσιου αξιώματος που κατείχε ο ενάγων, το οποίο έχει χαρακτήρα αμιγούς πολιτικής θέσης, και μάλιστα μη αιρετής, καθώς και της σημασίας για τη δημόσια σφαίρα της υπόθεσης των υποκλοπών, κρίνεται ότι υφίσταται δικαιολογημένο ενδιαφέρον των συντακτών και άρα αίρεται το άδικο της δυσφήμησης που υπέστη ο ενάγων».

«Υψηλού συμβολισμού απόφαση»

Οσον αφορά το θέμα της σχέσης του ενάγοντος με εταιρείες που εμπλέκονταν με το κακόβουλο λογισμικό Predator, οι δικαστές σημειώνουν πως «όπως φαίνεται από το περιεχόμενο του άρθρου, γίνεται μία αναλυτική περιγραφή αληθών επιχειρηματικών μεταβιβάσεων, στη βάση της δημοσιογραφικής έρευνας για τη λειτουργία του λογισμικού Predator στην Ελλάδα» και δέχονται πως δεν υπήρχε ψευδές γεγονός σχετικά με τη διαδρομή φυσικών και νομικών εταιρειών που περιγράφεται στο άρθρο. Καταλήγουν μάλιστα στο συμπέρασμα ότι «στην προκειμένη περίπτωση η χρήση των εκφράσεων που συνοδεύουν το δημοσίευμα δεν στοιχειοθετεί άκριτη στοχοποίηση του ενάγοντος για πολιτικούς ή προσωπικούς λόγους».

Από την πλευρά του ο πρόεδρος του δικαστηρίου, ο οποίος μειοψήφησε, είχε την άποψη ότι η αγωγή έπρεπε να γίνει εν μέρει δεκτή.

Ο πληρεξούσιος δικηγόρος του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη, Ζαχαρίας Κεσσές, σε δήλωσή του έκανε λόγο για «υψηλού συμβολισμού απόφαση με παραπομπή στην ιδιαίτερα πλούσια νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που αναδεικνύει την ανάγκη για μεγαλύτερου επιπέδου προστασία της ελευθερίας της έκφρασης».  Συμπληρώνει, δε, πως «αποτελεί οδηγό για το πώς πρέπει να αντιμετωπίζονται οι καταχρηστικές αγωγές κατά δημοσιογράφων, που αποσκοπούν μόνο στην αποθάρρυνση συμμετοχής του κοινού και στη φίμωση του Τύπου».