Μεγαλύτερες δημόσιες δαπάνες

Η συντηρητική πολιτική ορίζεται παραδοσιακά από την έμφαση που δίνει στη δημοσιονομική σύνεση και την ιδέα του μικρού κράτους, ενώ τα κόμματα που κλίνουν προς τα αριστερά συνδέονται συνήθως με περισσότερες δαπάνες και μεγαλύτερη παρουσία του κράτους στην οικονομία. Η πραγματικότητα όμως είναι μάλλον διαφορετική. Οπως δείχνει νέα ανάλυση, τα κόμματα από όλο το πολιτικό φάσμα έρχονται όλο και πιο κοντά σε ό,τι αφορά τη δημοσιονομική πολιτική: όλα κάνουν πολιτικές εκστρατείες που υποστηρίζουν μεγαλύτερες κυβερνήσεις και υπόσχονται περισσότερες δαπάνες.

Η ανάλυση 65 προηγμένων και αναδυόμενων χωρών της αγοράς επί έξι δεκαετίες δείχνει ότι ο πολιτικός διάλογος για τα δημοσιονομικά θέματα γίνεται όλο και πιο ευνοϊκός για υψηλότερες κρατικές δαπάνες από τη δεκαετία του 1960 μέχρι σήμερα. Από τους σοσιαλιστές έως τους εθνικιστές, η υποστήριξη για περισσότερες δαπάνες αυξάνεται σταθερά, ενώ η ρητορική της δημοσιονομικής συγκράτησης έχει χάσει την εύνοιά της σε όλους τους τομείς τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, αφού έφτασε στα ύψη της δημοφιλίας της τη δεκαετία του 1980.

Η ανάλυση δείχνει ότι ο πολιτικός διάλογος γύρω από τα δημοσιονομικά ανταποκρίνεται στη γενική κατάσταση της οικονομίας κάθε χώρας. Ο δημοσιονομικός διάλογος γίνεται πιο συντηρητικός υπό πιο δυσμενείς οικονομικές συνθήκες, όπως είναι η εκτίναξη του δημόσιου χρέους και η υιοθέτηση δημοσιονομικών κανόνων. Ωστόσο ο βαθμός αυτής της αλλαγής της ρητορικής είναι περιορισμένος. Από την άλλη, όταν γίνεται περισσότερη συζήτηση υπέρ των δημόσιων δαπανών κατά τη διάρκεια προεκλογικών περιόδων, τα δημοσιονομικά ελλείμματα αυξάνονται κατά τα επόμενα 5-8 χρόνια.

Οταν εξετάζουμε διαφορετικές εκλογικές αναμετρήσεις εντός της ίδιας χώρας, διαπιστώνουμε ότι για κάθε 1% δημοσιονομικού ελλείμματος οι δημοσιονομικές πολιτικές πλατφόρμες των κομμάτων είναι κατά 0,22% λιγότερο επεκτατικές και αυξάνεται κατά 0,1% η συζήτηση περί δημοσιονομικής σύνεσης. Τα υψηλότερα επίπεδα δημόσιου χρέους συνδέονται επίσης με περισσότερο συντηρητικό λόγο στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι ανησυχίες για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα γίνονται πιο εμφανείς όσο αυξάνονται οι δημοσιονομικές πιέσεις. Ωστόσο, αυτό δεν εμποδίζει μακροπρόθεσμα την υποστήριξη υψηλότερων δαπανών.

Οι Ερα Νταμπλά-Νόρις, Ενρίκο Ντι Γκρεγκόριο και Γιονγκσουάν Κάο είναι οικονομολόγοι του ΔΝΤ. Το άρθρο αποτελεί σύνοψη εκτενέστερης ανάλυσης που δημοσιεύεται στο Blog του ΔΝΤ