Μισό αιώνα κόμμα εξουσίας: μια εξήγηση

Η ΝΔ υπήρξε το 1974 πολιτική πράξη του Κωνσταντίνου Καραμανλή και το όχημα ο δεξιός πολιτικός χώρος να αναγεννηθεί.

Ελαβε εξ αρχής μια μεγάλη αποστολή – με κυριότερα ορόσημα, την αποκατάσταση της δημοκρατίας και την ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ. Πρόκειται για επιλογές που καθόρισαν την πορεία της χώρας.

Η εναλλαγή στην ηγεσία άμεσα διαφοροποιούσε την ιδεολογική πυξίδα, αποδεχόμενη την ευρωπαϊκή επιρροή. Τις διεθνείς και ευρωπαϊκές δηλαδή οικονομικές συνθήκες και σχολές σκέψεις. Το οικονομικό μοντέλο της Θάτσερ και στη συνέχεια τον Τρίτο Δρόμο της δεκαετίας του 2000. Ακολούθως, η κρίση της δεκαετίας του 2010, υπαγόρευσε λιτότητα και έπειτα ο δρόμος για οικονομική ανταγωνιστικότητα ξεπρόβαλε ως αναγκαία στρατηγική.

Η ευρωπαϊκή πορεία της χώρας – για τη ΝΔ – καθίσταται κρίσιμη πολιτική συνθήκη. Το πλαίσιο, ο στόχος, η πυξίδα, το βαρόμετρο, το εκκρεμές, το φόβητρο και η διελκυστίνδα.

Η κομματική μεταβλητότητα, ως αποτέλεσμα της κρίσης, διατάραξε τη δομή του εκλογικού συστήματος. Η ΝΔ όμως τουλάχιστον μέχρι και τις πρόσφατες εθνικές εκλογές δεν απώλεσε την ιδιότητα του κόμματος εξουσίας.

Διαφαίνεται ότι περιοδικά αναγεννά τις κοινωνικές της συμμαχίες, εκφράζοντας έναν πατριωτικό – πιστό κατά βάση στις βασικές γεωπολιτικές συμμαχίες της χώρας και συμπεριληπτικό, με λαϊκή αίσθηση – πολιτικό λόγο.

Με εστίαση στην απήχηση που κατορθώνει να έχει σε κοινωνικές, επαγγελματικές και ηλικιακές ομάδες, διευρύνει ανά διαστήματα την εκλογική της επιρροή.

Συμβαίνει μάλιστα ανά εποχή ηγεσίας να διαμορφώνεται και ένα είδος «αδιαμεσολάβητης» και «ζωντανής» αναφοράς ως προς το πρόσωπο του αρχηγού – απότοκος ενδεχομένως και του αρχηγικού στοιχείου που διέκρινε εξ αρχής τη δομή του κόμματος. Η εκλογική νίκη ή ήττα αποτελούν κεκτημένα του αρχηγού και ενδεχομένως με την έλευση του επόμενου ηγέτη – για μεγάλο μέρος της κοινωνικής της συμμαχίας – να έρχεται η λήθη.

Η ΝΔ δεν προχώρησε σε σύγκρουση με το γεωπολιτικό – οικονομικό και σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής – status quο. Υπό αυτή την έννοια, στη συλλογική μνήμη δεν διαταράχθηκε από εκείνη το αίσθημα της γεωπολιτικής ασφάλειας. Βασικές εξαιρέσεις, η αποχώρηση της Ελλάδας από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ το 1974 και η απειλή βέτο στο Βουκουρέστι – γεγονότα που έγιναν ευρέως όμως αποδεκτά υπό ένα συλλογικό πατριωτικό πρίσμα.

Προγραμματικά ποτέ δεν έλειπε από τον λόγο της ο αναγκαίος δρόμος της φιλελεύθερης μεταρρύθμισης και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Στόχοι που οριοθετούν λεκτικά και ιδεολογικά την οικονομική ασφάλεια. Ωστόσο, ανά εποχή της χρεώνονται λάθη, όπως κυρίαρχα οι ελλιπείς μεταρρυθμίσεις. Γεγονός που καταδεικνύει ασυνέπεια και το οποίο έχει ειδική και ιδιαίτερη βαρύτητα για την κρίση που βιώσαμε και για την παρατεταμένη διάρκειά της.

Σε επίπεδο πολιτικής οικονομίας, έχει καταγραφεί ότι είναι η συνεπής στάση ως προς την ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων – και όχι η άρνηση, ούτε η δειλή αντιμετώπισή τους από την πλευρά ενός πολιτικού κόμματος ή μιας κυβέρνησης, που δίνει το εισιτήριο της νίκης. Είναι η απόδειξη της σύμπτωσης λόγου και έργου. Είναι η προσδοκία της κοινωνίας για αλλαγή και πρόοδο (αξιοκρατία, λογοδοσία, αποδοτικότητα).

Συμπέρασμα: Οι εδραιωμένες μέσα στην κοινωνία ρίζες, μια πολιτική παρακαταθήκη με ιστορικά κεκτημένα και η μη ριζική διάψευση, συνιστούν μια συνθήκη που ανακινεί έως σήμερα την ψήφο.

Η πλήρης όμως και βιώσιμη λύση είναι μία, να τα καταφέρνεις τα πράγματα καλά. Οπως τα έχεις πει, όπως η κοινωνία τα έχει ζητήσει.

H Βένη Μουζακιάρη είναι διδάκτωρ του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, συγγραφέας του βιβλίου «Η ΝΔ και ένας φιλελευθερισμός υπό προϋποθέσεις»