Καρκίνος: οι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου

Κάθε χρόνο ανακοινώνονται τα ετήσια στατιστικά της επίπτωσης και θνητότητας του καρκίνου στις ΗΠΑ, παρέχοντας μια ακριβή εικόνα της εξέλιξης της επιδημιολογίας του νοσήματος στη χώρα αυτή. Γνωρίζουμε ότι σημαντικό ποσοστό των περιπτώσεων καρκίνου οφείλεται σε παράγοντες κινδύνου που είναι τροποποιήσιμοι. Τέτοιοι παράγοντες είναι ως γνωστόν το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η έλλειψη σωματικής άσκησης, διατροφικοί και λοιμώδεις παράγοντες και η έκθεση στην υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία.

Το 2018 είχε δημοσιευθεί μελέτη που υπολόγιζε ότι το 42% των περιπτώσεων καρκίνου στις ΗΠΑ το 2014 αλλά και το 45% των θανάτων από καρκίνο σχετίζονταν με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου. Προσφάτως, δημοσιεύθηκαν τα ανανεωμένα δεδομένα που έλαβαν υπόψη τους τα επιδημιολογικά δεδομένα που ίσχυαν 5 χρόνια μετά την πρώτη δημοσίευση για 30 τύπους καρκίνου και για ενηλίκους άνω των 30 ετών. Στη νέα δημοσίευση χρησιμοποιήθηκαν τα επιδημιολογικά δεδομένα για τον σχετικό κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου που προκαλούν οι κυριότεροι τροποποιήσιμοι παράγοντες με βάση την έκθεση του πληθυσμού σε αυτούς. Επομένως, η μελέτη αυτή λαμβάνει υπόψη τις αλλαγές που έχουν συμβεί την τελευταία δεκαετία, όπως είναι η μείωση του ποσοστού των καπνιστών.

Με βάση τη νέα αυτή μελέτη, 40% των νέων διαγνώσεων καρκίνου σχετίζεται με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, ενώ σε αυτούς αποδίδεται και το 44% των θανάτων από τη νόσο. Τα ποσοστά αυτά είναι κατά τι μικρότερα από την προ πενταετίας ανάλυση, καταδεικνύοντας ότι υπάρχει βελτίωση στην εφαρμογή περισσότερο υγιούς τρόπου ζωής στον πληθυσμό. Το κάπνισμα παραμένει ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου που σχετίζεται με το 20% των διαγνώσεων και το 30% των θανάτων από καρκίνο, με κυριότερη βέβαια διάγνωση τον καρκίνο του πνεύμονα. Ακολουθείται από την παχυσαρκία που σχετίζεται με το 7,5% των περιστατικών, την κατανάλωση αλκοόλ (5,4% των περιστατικών), τους διατροφικούς παράγοντες και κυρίως τη μειωμένη πρόσληψη φρούτων και λαχανικών και την αυξημένη κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος (4,2% των περιστατικών) και την έλλειψη σωματικής άσκησης (3% των περιπτώσεων καρκίνου).

Η ενίσχυση πολιτικών που οδηγούν σε μείωση του καπνίσματος, αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και προώθηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών αναμένεται να βοηθήσει περαιτέρω στην αποφυγή εμφάνισης καρκίνου σε σημαντικό τμήμα του πληθυσμού στο μέλλον.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, τ. πρύτανης του ΕΚΠΑ