Η κατάρα της ομορφιάς {LF}της Βενετίας

Χώρες με μεγάλο πλούτο ή φυσική αφθονία συχνά πέφτουν θύματα των δικών τους πλεονεκτημάτων. Οι οικονομολόγοι γνώριζαν από καιρό ότι οι πλούσιες σε πόρους χώρες μπορούν να βρεθούν σε κύκλους αργής οικονομικής ανάπτυξης, έντονης περιβαλλοντικής υποβάθμισης και αδύναμων δημοκρατικών θεσμών. Αλλά μέρη που είναι προικισμένα με μοναδική καλλιτεχνική και αρχιτεκτονική κληρονομιά μπορούν επίσης να υποφέρουν από αυτή την «κατάρα των πόρων». Τα εντυπωσιακά μνημεία ενός ιστορικού παρελθόντος μπορούν να προκαλέσουν οικονομικές στρεβλώσεις που δεν διαφέρουν από εκείνες που δημιουργούνται από τα μεγάλα αποθέματα ορυκτών καυσίμων και πολύτιμων ορυκτών.

Η Βενετία είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Μαστίζεται από γρήγορο, φθηνό τουρισμό, υποφέρει όλο και περισσότερο από μια «κατάρα της ομορφιάς». Η πρόσφατη απόφαση της πόλης να χρεώσει εισιτήριο εισόδου (5,45 δολαρίων) για ημερήσιους ταξιδιώτες απλώς επιβεβαιώνει το μεγαλύτερο πρόβλημα: η Βενετία οδεύει να γίνει ένα υπαίθριο μουσείο – ένα πολιτιστικό μαυσωλείο.

Στη Βενετία, η υψηλή ζήτηση για υπηρεσίες που σχετίζονται με τον τουρισμό που φέρνουν μεγάλες αυξήσεις έχει παραγκωνίσει την προσφορά υπηρεσιών για τους κατοίκους. Ως αποτέλεσμα, η ιστορική πόλη γίνεται λιγότερο κατοικήσιμη. Ο πληθυσμός της μειώθηκε από 150.000 τη δεκαετία του 1960 σε περίπου 50.000 σήμερα και οι γειτονιές με λιγότερα τουριστικά αξιοθέατα μοιάζουν ήδη με οικισμούς-φαντάσματα. Τα κτίρια είναι εγκαταλελειμμένα, οι δρόμοι είναι άδειοι και τα παντοπωλεία είναι σχεδόν ανύπαρκτα. Οι μόνες σπίθες πραγματικής ζωής είναι τα λίγα παραδοσιακά μπαρ («bacari») που παραμένουν λειτουργικά. Οι φοιτητές ζωντανεύουν μια κατά τα άλλα νυχτερινή ζωή και οι λίγες πολιτιστικές εκδηλώσεις απευθύνονται σε τουρίστες, ο αριθμός των οποίων αυξάνεται συνεχώς.

Πριν από δύο δεκαετίες, η Βενετία είχε τον χρόνο λίγο περισσότερους από δύο εκατομμύρια επισκέπτες μιας νύχτας. Μέχρι το 2022, ο αριθμός αυτός είχε φτάσει τα 3,2 εκατομμύρια και ο αριθμός των ημερήσιων ταξιδιωτών ήταν περίπου 30 εκατομμύρια. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι λίγοι Βενετοί που έχουν απομείνει απασχολούνται άμεσα ή έμμεσα στον τουριστικό τομέα, με αποτέλεσμα την οικονομική ερημοποίηση της υπόλοιπης πόλης.

Υπάρχουν πολλά μικρά χωριά και πόλεις σε όλο τον κόσμο των οποίων οι οικονομίες έχουν αιχμαλωτιστεί πλήρως από τον τουρισμό. Σε μεγάλες και καλά ανεπτυγμένες πόλεις όπως η Βαρκελώνη ή η Ρώμη, ο μαζικός τουρισμός αποτελεί ολοένα και περισσότερο απειλή για την ποιότητα ζωής των κατοίκων τους. Ωστόσο, το μέγεθος του προβλήματος στη Βενετία είναι εκπληκτικό.

Η κατάσταση απαιτεί μια ολοκληρωμένη, μακροπρόθεσμη στρατηγική για τον επανοικισμό της λιμνοθάλασσας της Βενετίας. Προσελκύοντας ταλέντα από όλο τον κόσμο, η Βενετία θα μπορούσε να μεταμορφωθεί ξανά σε ένα ακμάζον, δυναμικό παγκόσμιο πολιτιστικό και εμπορικό κέντρο.

Η καλλιτεχνική ομορφιά, όπως και οι φυσικοί πόροι, πρέπει να είναι ευλογία. Αλλά χωρίς σωστή διαχείριση και φιλόδοξη στρατηγική, η ομορφιά μπορεί να σκοτώσει.

Ο Εντοάρντο Καμπανάλα είναι κύριος συνεργάτης στο Mossavar-Rahmani Center for Business and Government του Harvard Kennedy School