«Μικρές» πατρίδες

Εδώ, στα απομαζώματα του καλοκαιριού, διαβάζω μετά μανίας απολογισμούς διακοπών, προσωπικούς και συλλογικούς, κρίσεις, σχόλια και αποτιμήσεις. Διαμαρτυρίες, καταγγελίες, καταγραφές. Περισσότερα τα αρνητικά, πολύ λιγότερα τα θετικά διότι όταν εντοπίσεις το κακό, το λάθος, το «δεν πρέπει να είναι έτσι» είσαι κάποιος. Ενώ το «όλα καλά» θεωρείται κάτι μεταξύ αφέλειας και υποταγής στο σύστημα. Εν μέρει σωστό αλλά, πολύ συχνά, ξεφεύγει στην υπερβολή και δημιουργεί θολές εικόνες που, βεβαίως, μπορεί να είναι και το ζητούμενο.

Τέλος πάντων, επειδή τους καλοκαιρινούς μήνες ζούμε με λιγότερες κοινές συνιστάμενες σε σχέση με τον υπόλοιπο χρόνο, καλλιεργούμε περισσότερο τα «ιδιωτικά βίτσια» μας σε σχέση με τις «δημόσιες αρετές» μας, διαπιστώνω και τις μεγάλες διαφορές μας. Τι «μικρές» πατρίδες του καθενός από εμάς, τις διαφορετικές Ελλάδες που έχει ο καθένας στο μυαλό του όταν μιλάμε για τη χώρα μας.

Για παράδειγμα, διάβαζα στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», το θέμα για την αλλοίωση των πανηγυριών που, σήμερα, έχουν καπελωθεί από τον υπερτουρισμό και τους φασαίους, με τον πολύ εύστοχο τίτλο για πανηγύρια που έγιναν παρτιγύρια. Το ίδιο βράδυ, στη Σύρο, ένας φίλος χτύπησε σοβαρά το χέρι του χορεύοντας σε πανηγύρι του νησιού. Πηγαίνοντάς τον στο νοσοκομείο, εμείς οι εκ γενετής Συριανοί, συνειδητοποιήσαμε ότι παλιά, πριν από καμιά εικοσαριά χρόνια δηλαδή, στη Σύρο δεν είχαμε πανηγύρια. Ούτε ένα. Ηταν εντελώς εκτός της κουλτούρας του νησιού. Μάλιστα αυτό ήταν αποτρεπτικό στοιχείο για κάποιους επισκέπτες που ήθελαν, σώνει και ντε, το κυκλαδίτικο όνειρό τους να έχει soundtrack με συρτούς και σαντουροβιόλια.

Πότε άρχισαν να «φυτρώνουν» τα πανηγύρια στη Σύρο; Οταν άρχισε και το δεύτερο κύμα τουρισμού, αυτό που αντικατέστησε όσους έρχονταν να δουν από κοντά το ζωντανό «σκηνικό» των μεγάλων σόου της Ρούλας Κορομηλά που μεταδίδονταν ζωντανά από το νησί. Και αυτό το δεύτερο κύμα ήταν πιο νεανικό, πιο εναλλακτικό, οι τότε χίπστερ που έκαναν την έννοια «χωριό» αστικό asset και έψαχναν να το βρουν με το στανιό σχεδόν παντού. Από τις ρακές και τα τραχανώτα μέχρι τους ξέφρενους πανηγυριώτικους χορούς. Κάτι σαν επιστροφή σε ρίζες που, στην πραγματικότητα, δεν υπήρξαν ποτέ ή, τέλος πάντων, δεν υπήρξαν έτσι.

Το πανηγύρι, λοιπόν, από παραδοσιακό δρώμενο έγινε τουριστική ατραξιόν που, αν δεν την έχεις, πρέπει να την εφεύρεις. Οπως ακριβώς έγινε στη Σύρο. Και, ως ατραξιόν, πρέπει να προσαρμοσθεί στις επιθυμίες της «πελατείας». Που θέλει να εκστασιαστεί σώνει και καλά με άγριους χορούς τραγουδώντας από Κωνσταντίνο Αργυρό έως «κρητικοπόπ». Εγιναν πλέον κάτι σαν τις ντίσκο της δικής μου γενιάς. Που σημαίνει ότι μόδα είναι και θα περάσει. Και τα πανηγύρια θα ξαναγυρίσουν στους φυσικούς δικαιούχους τους.

Πάντως, για να πω την αμαρτία μου, δεν μου αρέσουν καθόλου τα πανηγύρια. Είτε έτσι είτε αλλιώς.

Καρπουζάκι;

Επίσης στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», διάβασα στο χρονογράφημα του Χρήστου Χωμενίδη, την αναφορά στο time slot που ισχύει πλέον σε πολλά εστιατόρια. Οταν κλείνεις, δηλαδή, τραπέζι, δεν δεσμεύεσαι μόνο ως προς την ώρα προσέλευσης αλλά και αποχώρησης. Δεν μπορείς να καθίσεις όσο θέλεις διότι το ίδιο τραπέζι έχει και επόμενη κράτηση.

Θα την πω πάλι την αμαρτία μου. Δεν έχω καλύτερο. Ποτέ δεν μπόρεσα να συμφιλιωθώ με αυτό το εθνικό μας χούι: όση ώρα θέλουμε να παραγγείλουμε και να φάμε άλλη τόση, τουλάχιστον, γουστάρουμε να καθόμαστε, να κουτσοπίνουμε και να συζητάμε. Εχω περάσει ώρες μαρτυρίου σε τραπέζια, πάνω από πιάτα με υπολείμματα φαγητού και σβησμένα τσιγάρα στο τελευταίο μισό καλαμαράκι. Να συζητάμε μισομεθυσμένοι για πράγματα που εκείνη την ώρα μας φαίνονται πάρα πολύ σημαντικά και την επόμενη εντελώς ανούσια (δηλαδή οι άλλοι συζητάνε, εγώ απλώς υποφέρω). Αφήστε που σε εκείνη τη φάση – λίγο το κρασί, λίγο το κριθαρώτο που παραήταν ξινούτσικο και φέρνει ρέψιμο – μπορεί να γίνουν και μεγάλοι καβγάδες.

Να πω και τη χειρότερη στιγμή μου σε καλοκαιρινή ταβέρνα; Να έχουμε φάει, να έχουμε πληρώσει, να είμαστε έτοιμοι να σηκωθούμε από τις καρέκλες, να έρχεται ο σερβιτόρος και να ρωτά με πονηρούτσικο ύφος: «Να κεράσουμε καρπουζάκι;». Οι άλλοι να ξανακάθονται πασιχαρείς για να απολαύσουν το χλιαρό καρπούζι κι εγώ που δεν είμαι πια σε ηλικία να κρατάω προσχήματα, να λέω ότι θα τους περιμένω στο αυτοκίνητο.