Πολιτικό κτηματολόγιο ή νέα όρια;

Η κ. Αννα Διαμαντοπούλου θα «επαναπατρίσει» τους σημιτικούς που στεγάστηκαν στη ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη; Φαίνεται ότι πολλοί εξ αυτών, εγκαταλείπουν το κυβερνητικό κόμμα και την επιφάνεια που συνέθεσε ο πρόεδρός του. Εγκαταλείπουν όχι μόνο λόγω της κατάρρευσης των ατομικών προϋπολογισμών που πιέζουν τους πολίτες, αλλά και εξ αιτίας των εφαρμοζόμενων  οικονομικών πολιτικών (που τις αντιλαμβάνονται περισσότερο οι τεχνογνώστες και καλλιεργημένα στελέχη ), οι οποίες   αποδεικνύονται ασχεδίαστες και θνησιγενείς στρατηγικά. Οι  δογματικές ιδιωτικοποιήσεις, χωρίς ποιοτικές αρχές και η  επιδοματοκρατία, αδρανοποιούν κάθε εκσυγχρονιστική φαντασίωση. Αλλά και οι εφαρμοζόμενες  πολιτικές σε επίπεδο δικαίου και λειτουργίας του κράτους, πάλι είναι εξαιρετικά προβληματικές (παρακολουθήσεις πολιτικών προσώπων, παρεμβάσεις στη δικαιοσύνη, αποκλειστικοί προμηθευτές του Δημοσίου, έντονη ρουσφετοκρατία κ.λπ.). Η συμβολική επανεπένδυση της ΝΔ,  όπως φάνηκε και από τους δύο ανασχηματισμούς (υπουργών και γραμματέων), σε αμιγώς δεξιά στελέχη, δείχνει ότι το βλέμμα της στο Κέντρο, αποδυναμώνεται.

Η αλλαγή προς τα δεξιά, προσώπων, γλώσσας και σημάτων, την οποία αποπειράται το κυβερνητικό κόμμα, αφήνει χώρο στην περιοχή του Κέντρου. Η Διαμαντοπούλου έχει επιρροή σε ένα τέτοιο, ιδιαζόντως αμήχανο, κριτικό κοινό και στην περίμετρό του: την εμπιστεύονται οι ιδεολογικά φιλελεύθεροι.  Επομένως το εγχείρημά της έχει βάση, φαίνεται λογικό, επιχειρησιακά ακριβές και πολιτικά συνεπές. Οχι βέβαια ως μιμητική αναπαράσταση του πειράματος Σημίτη, αλλά ως επανεπέκταση του ΠΑΣΟΚ στο Κέντρο, με τους σημερινούς ιδεολογικούς, πολιτικούς και συναισθηματικούς όρους. Κάτι τέτοιο ευνοείται και  από την αγωνία του ΠΑΣΟΚ για διεύρυνση της επιρροής του, σε χώρους με τους οποίους οι σχέσεις   διερράγησαν. Η διαδικασία τη χρεοκοπίας, η ευρεία αποθέσμιση και οι πολιτισμικές απολήξεις τους,  έχουν αφήσει πολύ βαθύ ίχνος. Σε αντίθεση με απόψεις πολλών, νομίζω ότι το εγχείρημά της, τακτοποιεί και τη σχέση με την Αριστερά. Η μεν «πραγματιστική» Αριστερά (της ανανεωτικής, σχεδόν θεσμομανούς  παράδοσης) μπορεί να δει μια λογική και σημειακά εκφραζόμενη συνεργατική δυνατότητα (όχι συναίρεση) από την οποία η ίδια δεν θα κινδυνεύει με αποχαρακτηρισμό. Η δε ριζοσπαστική Αριστερά, θα νιώθει ασφαλής στον ριζοσπαστισμό της, στον διαφαινόμενο «μελανσονισμό» της, χωρίς απειλές στη φυσιογνωμική της ακεραιότητα.

Η άμβλυνση των σχέσεων με γειτονικούς πολιτικούς χώρους και η όποια συνεργατική, συντονιστική δυνατότητα, έρχεται όχι μόνο από τον δρόμο της ομοιότητας, αλλά και από τον δρόμο της ευκρινούς και πολιτικά τίμιας διαφοράς. Η σχέση ΠΑΣΟΚ – ΣΥΡΙΖΑ δεν εξαρτάται ούτε από τη μαρκετινίστικη (και αβαθή) υποκλοπή ρητορικής (από τη μίμηση των εξωτερικών χαρακτηριστικών), όσο από την (επιτέλους μεταμνημονιακή, μεταρηξιακή) οριοθέτηση και πολιτική εκλογίκευση. Η υπόθεση της εκλογικής αναμέτρησης στο  ΠΑΣΟΚ, έχει μεν την εσωτερική διάσταση, έχει όμως και την εξωτερική. Και επιμένω στην άλλη πλευρά του εγχειρήματος. Γιατί το τόξο του μεγάλου πολιτικού ανασχηματισμού, του τοκετού που εξελίσσεται, συν-καθορίζεται και από τα τεκταινόμενα στον ΣΥΡΙΖΑ. Για παράδειγμα (σε ένα από τα σενάρια που βγαίνουν ως διαρροές ή ως εκτιμήσεις) οι δυσαρεστημένοι κορυφαίοι από τους χειρισμούς του κ. Κασελάκη (είτε έχοντας ως αναφορά τον Αλέξη Τσίπρα, είτε όχι), προσβλέπουν σε κάποια οργανική διασύνδεση με το ΠΑΣΟΚ (κάποιοι πιο προχωρημένοι βλέπουν  ακόμα και την πλήρη ένταξη ).

Υπάρχει φυσικά η πλευρά του Παύλου Πολάκη που συγκεντρώνει ένα ένθερμο τμήμα του παραδοσιακού, αριστεροκεντρικού ΣΥΡΙΖΑ και υπάρχει και η πλευρά των πιστών του σημερινού προέδρου.  (Παρεμπιπτόντως: έχω την εντύπωση ότι οι χειρισμοί του κ. Κασσελάκη είναι χειρισμοί απαγκίστρωσης, παρά πάλης με ένα υποσύνολο του παλαιού ΣΥΡΙΖΑ. Η ρήξη με τον Παύλο Πολάκη θα έχει πολύ βαθύτερα αρχιτεκτονικά αποτελέσματα). Επιστρέφοντας στο θέμα, η περίπτωση Διαμαντοπούλου, προσφέρει μια αποσαφήνιση πολιτικών ορίων και γλωσσών, που ευνοεί πολύ περισσότερους παίκτες. Σε κάθε περίπτωση οι πολιτικές αφηγήσεις των υποψηφίων, αναγκαστικά θα είναι έκκεντρες και δεν θα βασίζονται σε ετεροπροσδιορισμούς.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ