Φτιάξτε το NHS για να ανακόψετε τον Φάρατζ

Οι Εργατικοί μπορεί να διασφάλισαν μια ευρεία νίκη στις εκλογές που έγιναν στο Ηνωμένο Βασίλειο τον περασμένο μήνα, τώρα όμως έρχεται το δύσκολο κομμάτι της διακυβέρνησης, όπου δεν υπάρχουν περιθώρια λαθών και συγγνώμης, το οποίο μάλιστα δυσκολεύει μετά την αποκάλυψη μιας δημοσιονομικής μαύρης τρύπας 22 δισ. στερλινών.

Μεγάλο μέρος της δυσφορίας του εκλογικού σώματος επικεντρώνεται στη θλιβερή κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι αποψιλωμένες δημόσιες υπηρεσίες και ειδικά το δημόσιο σύστημα υγείας (NHS). Με τις λίστες αναμονής για ραντεβού στα νοσοκομεία να έχουν μεγαλώσει κι άλλο, οι ψηφοφόροι τόσο της Δεξιάς όσο και της Αριστεράς ανησυχούν έντονα για τις υπηρεσίες υγείας. Ο δε Νάιτζελ Φάρατζ, επικεφαλής του δεξιού Reform UK, είναι έτοιμος να εκμεταλλευτεί κάθε είδους δυσφορία της κοινής γνώμης αναφορικά με τις χρεοκοπημένες δημόσιες υπηρεσίες, ενώ έχει εκφράσει ανοιχτά την πρόθεσή του να κερδίσει ψηφοφόρους και από τους Εργατικούς.

Ο Κιρ Στάρμερ είναι ο πρώτος κεντροαριστερός ηγέτης ο οποίος επικράτησε σε εκλογές στη χώρα μετά τον Τόνι Μπλερ, ο οποίος είχε διασφαλίσει μια εμφατική εντολή να μεταρρυθμίσει τη Βρετανία. Σήμερα, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Αν και οι Εργατικοί κέρδισαν τα δύο τρίτα των εδρών του κοινοβουλίου, έλαβαν μόλις το ένα τρίτο των ψήφων, ενώ μεγάλο μέρος της επιτυχίας τους οφείλεται στην εκτεταμένη δυσαρέσκεια για τα 14 χρόνια διακυβέρνησης των Τόρις.

Ο Στάρμερ έχει υποσχεθεί ότι η αλλαγή θα ξεκινήσει άμεσα, όταν όμως το διακύβευμα αφορά το NHS, οι Εργατικοί έχουν ένα τρομακτικά δύσκολο καθήκον. Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο σύστημα υγείας θα είναι μια μακρά, δύσκολη και κοστοβόρα διαδικασία, σε μια χώρα η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα μείγμα αναιμικής ανάπτυξης, ελλείψεων εργατικού δυναμικού και αδύναμων δημοσιονομικών.

Σε πρόσφατη έρευνα στο Boconni University, αναλύοντας τα επίσημα κυβερνητικά στοιχεία αναφορικά με το κλείσιμο τοπικών δομών υγείας και συνδέοντάς τα με τις τάσεις και την πρόθεση ψήφου της κοινωνίας, ανακαλύψαμε ότι αυτά τα «λουκέτα» ενίσχυσαν τη δυσφορία των ανθρώπων με το σύστημα υγείας και είχαν ως συνέπεια την αύξηση των ποσοστών του Reform (όπως και των προκατόχων του, του κόμματος του Brexit και του Ukip). Επιπλέον, η σύνδεση αυτή καθίσταται ακόμη πιο έντονη σε περιοχές που βίωσαν αύξηση της μετανάστευσης και των εγγραφών μεταναστών στις τοπικές δομές.

Βεβαίως, έχουμε δει τις συνέπειες των απαξιωμένων δημόσιων υπηρεσιών και σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Στην Ιταλία, όπου τα ακροδεξιά κόμματα καταγράφουν εκλογικές επιτυχίες για μεγαλύτερο διάστημα από ό,τι σε οποιοδήποτε άλλο σημείο της Ευρώπης, μια έρευνα του 2023 έδειξε πως τα κέρδη τους αυξάνονται παράλληλα με τις περικοπές στις δημόσιες δομές και παροχές.

Σε μεγάλο τμήμα της ηπειρωτικής Γαλλίας, επίσης, η αίσθηση της εγκατάλειψης επιτάχυνε τη στροφή προς τα δεξιά και οδήγησε σε μεγάλη άνοδο του αριθμού των ψήφων της Εθνικής Συσπείρωσης της Μαρίν Λεπέν. Κατ’ ανάλογο τρόπο, στην Ολλανδία, η ρητορική του Γκερτ Βίλντερς, επικεφαλής του Κόμματος Ελευθερίας το οποίο κέρδισε τις πρόσφατες εκλογές, περιλαμβάνει τόσο την αντίθεση στις περικοπές που γίνονται στις δημόσιες υπηρεσίες όσο και τα αντιμεταναστευτικά κηρύγματα.

Το Reform UK, όπως συμβαίνει με πολλά ακόμη λαϊκιστικά ακροδεξιά κόμματα της Ευρώπης, περιγράφει την πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες ως ένα παιχνίδι απόλυτου ανταγωνισμού ανάμεσα στους «γηγενείς» και τους «μετανάστες», ενώ επιρρίπτει την ευθύνη για την επιδείνωση της ποιότητάς τους στους δεύτερους. Ετσι, η επιδιόρθωση των πιο επειγόντων προβλημάτων στο NHS θα αποτελέσει κλειδί για τον περιορισμό του κύματος της λαϊκιστικής Ακροδεξιάς στη Βρετανία. Το πρόβλημα για τους Εργατικούς είναι, όμως, πως δεν υπάρχουν γρήγορες και εύκολες λύσεις στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η δημόσια υγεία.

Προφανώς, η διασφάλιση καλής ποιότητας υπηρεσιών υγείας και η συνέχιση των δημόσιων επενδύσεων θα αποδειχθούν κάτι εξαιρετικά δύσκολο σε μια περίοδο που η οικονομική ανάπτυξη έχει «κολλήσει» και τα δημοσιονομικά είναι πιεσμένα. Σε κάθε περίπτωση, εάν οι βρετανοί πολίτες αρχίσουν να νιώθουν ότι η νέα κυβέρνηση νοιάζεται γι’ αυτούς και είναι ικανή να αποκαταστήσει καλού επιπέδου δημόσιες υπηρεσίες οι οποίες να ανταποκρίνονται στις ολοένα μεγαλύτερες ανάγκες τους, τότε η Ακροδεξιά μπορεί να παραμείνει υπό έλεγχο. Σε μια περίοδο κατά την οποία η εμπιστοσύνη στην πολιτική είναι σε χαμηλά επίπεδα, οι Εργατικοί πρέπει να φέρουν αποτελέσματα ή, σε διαφορετική περίπτωση, να αντιμετωπίσουν ένα εκλογικό σώμα το οποίο επιθυμεί – ή ακόμη και απαιτεί – αλλαγή και ενδέχεται να στραφεί προς την Ακροδεξιά ελπίζοντας να την πετύχει.