Συρραπτική Δικαιοσύνη

Για μια ακόμα φορά το καλοκαίρι διαψεύδει τον Ουμπέρτο Εκο, καθώς οι σημαντικές ειδήσεις και εξελίξεις διαδέχονται η μία την άλλη. Οι κρισιμότερες προέρχονται από το εξωτερικό με την απρόβλεπτη και στην κόψη του ξυραφιού τροπή που πήρε η αμερικανική προεδρική αναμέτρηση, την εκτός ελέγχου κατάσταση μετά την εκλογική νοθεία στη Βενεζουέλα και την όλο και πιο επικίνδυνη κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Ομως και στη χώρα μας οι θεσμοί, με πρώτη τη Δικαιοσύνη, κινούνται και αναστενάζουν.

Υποκλοπές, Predator, δολοφονία Καραϊβάζ βρέθηκαν αυτές τις μέρες, ξεχωριστά και αλληλένδετα, στο προσκήνιο. Με μια εικόνα να συμπυκνώνει τα πάντα και ίσως να αποδίδει καλύτερα από κάθε χαρακτηρισμό την κατάσταση της ελληνικής Δικαιοσύνης: στον φάκελο της δολοφονίας του δημοσιογράφου ένα σημαντικό ηλεκτρονικό στοιχείο καταστράφηκε οριστικά, άγνωστο από ποιον αλλά μάλλον όχι από μόνο του, με συρραπτικό. Τα κωμικοτραγικά δεν σταματούν εκεί: για μια κυριολεκτικά εθνικής σημασίας υπόθεση, τις κρατικά υποκινούμενες υποκλοπές, το ανώτατο δικαστήριο της χώρας αποφάνθηκε ότι όλα έγιναν νόμιμα. Κι ας παρακολουθήθηκαν δίκαιοι και άδικοι, ακόμα κι ο αρχηγός κοινοβουλευτικού κόμματος. Κι ας άλλαξε πρόσωπα και νόμους η κυβέρνηση αμέσως μόλις αποκαλύφθηκαν, όχι από την ίδια, οι υποκλοπές. Κι ας αγνόησε ένα σωρό κρίσιμα γεγονότα ο κατά την Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου «πιο ενδελεχής από κάθε άλλης χώρας» έλεγχος. Κι ας έβγαλε επανειλημμένα πορίσματα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για νομικές, πολιτικές, ηθικές παραβάσεις. Κι ας έκρινε παράνομη η Ευρωπαϊκή Ενωση τη δικαιολόγηση των υποκλοπών με γενική επίκληση της «εθνικής ασφάλειας», που ποτέ και για κανένα πρόσωπο δεν μάθαμε σε τι συνίστατο. Κι ας παραβιάστηκε κατάφωρα η ανεξαρτησία της αρμόδιας Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ), με αμφισβήτηση της θεσπιζόμενης από το Σύνταγμα ελεγκτικής της αρμοδιότητας, με δημόσιες λοιδορίες του προέδρου και μελών της, με βιαστική και παράνομη – η απαιτούμενη πλειοψηφία 3/5 των 27 μελών της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής δεν είναι 16 – αλλαγή της σύνθεσής της. Κι ας υπονομεύτηκε εκ των έσω – κομματικές γραμμές, εξέταση μαρτύρων κατά βούληση, συνεχής επίκληση «απορρήτου», άρον άρον «κλείσιμο» – η Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής. Κι ας αρνήθηκε το κράτος να παράσχει στον παρακολουθούμενο αρχηγό κόμματος τα στοιχεία που τόσο το Συμβούλιο της Επικρατείας όσο και η ΑΔΑΕ αποφάσισαν ότι έπρεπε να του δοθούν. Κι ας αποδείχθηκε ότι μεγάλο μέρος των παρακολουθουμένων παρακολουθούνταν τόσο από την ΕΥΠ, στο όνομα του ελληνικού κράτους, όσο και από τους – άγνωστους – χειριστές του κακόβουλου λογισμικού Predator, το οποίο, σύμφωνα με ενημέρωση της εταιρείας που το παράγει, είχε πουληθεί σε κρατικούς φορείς στην Ελλάδα.

Ισως ακόμα πιο επικίνδυνη από μια αρχειοθέτηση που συγκρούεται με την πραγματικότητα, τη λογική και τη δικαστική πρακτική είναι η εκ μέρους της κυβέρνησης άρνηση να ασκηθεί οποιαδήποτε κριτική. «Οσοι αμφισβητούν το πόρισμα αμφισβητούν στο σύνολό τους την αστική δημοκρατία της χώρας» αποφάνθηκε μεγαλόσχημος, πλην νομικά αστοιχείωτος υπουργός. Αλλο ο σεβασμός των έννομων συνεπειών μιας δικαστικής απόφασης κι άλλο το δικαίωμα κριτικής, που αποτελεί μέρος της προστατευόμενης από το Σύνταγμα ελευθερίας του λόγου. Και δεν υπάρχει «αστική δημοκρατία», υπάρχει σκέτη δημοκρατία, η οποία όχι απλώς δεν αμφισβητείται, στο σύνολό της μάλιστα, αλλά αποκτά το ουσιαστικό της περιεχόμενο μέσα από τη διαφωνία, τον αντίλογο, την άσκηση κριτικής στην εκάστοτε εξουσία. Η συρραφή τσιτάτων βλάπτει κι αυτή τη δημοκρατία.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος