Παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές

Οταν επισκέφθηκα πρόσφατα το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, έθεσα ένα απλό ερώτημα: Πώς μπορούμε να οικοδομήσουμε μια οικονομία που να ωφελεί όχι μόνο αυτή τη γενιά αλλά και τις επόμενες;

Η εύρεση της σωστής απάντησης είναι πιο σημαντική από ποτέ. Οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνονται και η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει τις πιο αδύναμες – μεσοπρόθεσμα – προοπτικές εδώ και δεκαετίες. Ειδικά οι νέοι αντιμετωπίζουν τεράστιες προκλήσεις, από την πληρωμή της εκπαίδευσής τους, την εξεύρεση εργασίας και την αγορά κατοικίας μέχρι την αντιμετώπιση των δυνητικά δαπανηρών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στη ζωή τους.

Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι η οικονομία δεν λειτουργεί γι’ αυτούς. Πολλοί δεν είναι απλώς ανήσυχοι αλλά και θυμωμένοι. Και βλέπουμε αυτό να διαδραματίζεται στην κοινωνία και στην πολιτική, εγείροντας το φάσμα μιας «εποχής του θυμού», μιας περαιτέρω πόλωσης και αστάθειας.

Εμπνέομαι από ένα δοκίμιο που έγραψε ο μεγάλος οικονομολόγος Τζον Μέιναρντ Κέινς το 1930: «Οικονομικές δυνατότητες για τα εγγόνια μας». Αυτό το δοκίμιο έχει μια ιδιαίτερη θέση στην καρδιά μου. Γιατί; Επειδή σκέφτομαι πολύ το μέλλον των εγγονιών μου και επειδή συμμερίζομαι την αμείλικτη αισιοδοξία του Keynes. Ακόμη και στις σκοτεινές ημέρες της Μεγάλης Υφεσης, έβλεπε ένα καλύτερο μέλλον.

Ο Keynes προέβλεψε ότι, σε 100 χρόνια, το βιοτικό επίπεδο θα ήταν έως και οκτώ φορές υψηλότερο, λόγω των κερδών από την τεχνολογική εξέλιξη και τη συσσώρευση κεφαλαίου. Η πρόβλεψή του αποδείχθηκε εξαιρετικά ακριβής: ακόμη και όταν ο παγκόσμιος πληθυσμός τετραπλασιάστηκε τον τελευταίο αιώνα, το κατά κεφαλήν παγκόσμιο εισόδημα αυξήθηκε οκταπλάσιο. Η διορατικότητα του Keynes σχετικά με το τι οδηγεί στην ευημερία ισχύει τόσο σήμερα όσο και τότε.

Αποτελεί το θεμέλιο μιας υπόσχεσης προόδου που καλύπτει όλες τις γενιές. Και όπως ο Keynes, θέλω να το εξετάσω μακροπρόθεσμα. Πού πάμε λοιπόν από εδώ και πέρα; Αν τα τελευταία 100 χρόνια αποτελούν οδηγό, μπορούμε να είμαστε αρκετά σίγουροι για την ικανότητά μας να επιτύχουμε εκπληκτική πρόοδο για άλλη μια φορά. Προσθέστε σε αυτό μια σαφή κατανόηση του τι δεν λειτούργησε στο παρελθόν και κερδίζουμε την ικανότητα να εκπληρώσουμε την υπόσχεση προς τα εγγόνια μας.

Πώς θα πετύχουμε το καλύτερο δυνατό σενάριο; Πρώτον, με επένδυση στην πράσινη μετάβαση, ώστε να περιοριστούν οι οικονομικές επιπτώσεις από την κλιματική αλλαγή. Δεύτερον, με επένδυση στην επόμενη βιομηχανική επανάσταση, δηλαδή σε νέες τεχνολογίες, όπως η νανοτεχνολογία. Τρίτον, με επένδυση στους ανθρώπους. Απαιτούνται μεγαλύτερες επενδύσεις στην υγεία, την εκπαίδευση και στην κοινωνική προστασία, με ίσες οικονομικές ευκαιρίες για  γυναίκες.

Η Kristalina Georgieva είναι επικεφαλής του ΔΝΤ. To άρθρο αποτελεί σύνοψη εκτενέστερης ανάλυσης που δημοσιεύεται στο περιοδικό «F&D» του ΔΝΤ