Ολα για την αγάπη

«Ο καημένος ο Γιαννούλης. Ποιος θα το έλεγε;», μουρμούρισε αναστενάζοντας η Ελισάβετ. Κάθισε στην καρέκλα έξω από τον φούρνο στην κεντρική πλατεία του Λιτοχώρου και σκούπισε με το μαντίλι τον ιδρώτα από το μέτωπο. Πήρε άδεια με διανυκτέρευση να πάει τάχα να δει τον παππού του στην Πούρλια. Ηταν άρρωστος, είπε. Τον έπιασε η Στρατονομία να ξελαρυγγίζεται στο πανηγύρι. Γιατί κι αυτοί εκεί τριγύριζαν. Νιάτα, έβραζε το αίμα τους. «Πώς να τα κάνεις ζάφτι» αναστέναξε πάλι η Ελισάβετ.

Κοντά τρεις μήνες έμεινε να φροντίσει τον πατέρα και ένιωθε πως άφησε τελεσίδικα πίσω της τη νιότη. Στα τριάντα πέντε. Κούραση και θλίψη ήταν, το ήξερε. Ισως να έφταιγε και η ζωή στο χωριό. Σαν κυκλικός χορός έφερνε τη μια μέρα πίσω από την άλλη απαράλλαχτες. Κι αυτό ψυχολογικό ήταν. Κάτι τύχαινε κάθε μέρα. Τις προάλλες κόντεψε να πάρει φωτιά η κάτω γειτονιά επειδή ένας γέρος έκαιγε φύλλα στην αυλή του. Την άλλη εντόπισαν μια λαθρανασκαφή στην περιοχή του πεδίου βολής. Οι φήμες έλεγαν ότι βρέθηκε η αρχαία Πίμπλεια. Τις προάλλες ακόμη συνέλαβαν μια συμμορία. Αδειαζε τα σπίτια των Δανών που έρχονταν τα καλοκαίρια. Και το προηγούμενο βράδυ έγινε το δυστύχημα. Βούιξε πρωί πρωί το Λιτόχωρο. Αν και κανείς δεν είδε πώς συνέβη το κακό. «Ο καημένος ο Γιαννούλης» αναστέναξε και ρούφηξε το νερό που είχε μείνει στο μπουκάλι.

Αν καθόταν o Γιαννούλης να τους εξηγήσει ότι δεν ήταν σκαστός, αλλά είχε άδεια, θα τη γλίτωνε, σκέφτηκε. Κανένας νόμος δεν απαγορεύει να ξεχαστείς στον δρόμο για την Πούρλια. Πανικοβλήθηκε και το έβαλε στα πόδια. Καμιά τιμωρία δεν θα ήταν ικανοποιητική για το κακό που έπαθε. Να πάει να περάσει τις γραμμές και να τον χτυπήσει το τρένο. Ούτε στο νοσοκομείο δεν πρόλαβε να φτάσει, έλεγαν. Τι νοσοκομείο, δηλαδή; Κομμάτια τον μάζεψαν. Ευτυχώς κανείς δεν είδε το κακό. Ομως έδιναν κι έπαιρναν οι φήμες.

Δροσερό το Λιτόχωρο, αλλά τα καλοκαιρινά απογεύματα, όταν στραφτάλιζε η θάλασσα και λαμποκοπούσε κόκκινο το χιόνι στην κορυφή του Ολύμπου, έσκαζε ο τζίτζικας. Ακόμη και κάτω από τις οξιές και τα πλατάνια. Δίπλα στο ρέμα του Ενιπέα έβραζε ο παραδείσιος τόπος. Δεν αστειευόταν ο Ιούνης ο Θεριστής. Μεγάλη η χάρη της Αλέκας να δεχτεί να κρατήσει δυο ώρες τον φούρνο.

Γύρισε όμως ο άνδρας της, ο Λευτέρης, από το καράβι. Την επομένη τον περίμενε, τρεις μέρες νωρίτερα έφτασε. Κουβάλησε, μάλιστα, και τον Αμερικάνο που ερχόταν κάθε τόσο και φωτογράφιζε αητούς. Νυχτιάτικα έφυγε ο Αμερικάνος να πάρει το τρένο από τον Πλαταμώνα. Αυτός πρέπει να είδε πώς έγινε το δυστύχημα.

Θα ερχόταν όπου να ‘ναι να πάρει τα γεμιστά για το βράδυ η Αλέκα. Νιόπαντρη λογιζόταν ακόμη. Ηθελε να περιποιηθεί τον άντρα της. Ηταν το αγαπημένο του φαγητό. Από μούτσος έγινε καραβοκύρης ο Λευτέρης Καλημέρης. Αλλα προσόντα δεν είχε, αλλά δουλευταράς ήταν. Χρειάστηκε και τύχη, βέβαια. Η δική του ήταν από την Αμερική. Ενας μακρινός θείος που ξεκίνησε πιατάς και πέθανε με αλυσίδα ντάινερς και χωρίς παιδιά. «Αν δεν έχεις τύχη…» είπε και κούνησε το κεφάλι κάνοντας αέρα με το ψάθινο καπέλο που είχε αφημένο στο τραπέζι.

«Τι μουρμουρίζεις, ξαδέλφη;» ρώτησε η Αλέκα μπαίνοντας στον φούρνο.

«Δεν έγιναν τα γεμιστά ακόμη. Πότε θα σου φέρουν την καινούργια κουζίνα;».

«Με τη φούρια του πανηγυριού δεν βρήκα καιρό να τους τηλεφωνήσω. Ενα τέταρτο θέλουν τα κουλούρια. Ενα δεκάλεπτο ακόμη τα γεμιστά» επιβεβαίωσε τα λόγια της Ελισάβετ η Αλέκα. «Είναι και ο κλήδονας το βράδυ. Θα ξαναέρθω σε λίγο να πάμε τα ψωμιά. Θα γίνει;» ρώτησε κλείνοντας το φούρνο.

«Γιατί να μη γίνει;»

«Ο καημένος ο Γιαννούλης» μουρμούρισε η Αλέκα.

«Δεν θα πάψει το έθιμο για τον Γιαννούλη. Ξένος ήταν, άλλωστε».

«Τι ξένος; Ούτε μισή ώρα δεν είναι η Πούρλια. Κι όλο εδώ ξημεροβραδιαζόταν. Ηξερε το στρατόπεδο καλύτερα από το σπίτι του. Πριν γίνει μόνιμος. Πάω να φέρω δυο καφέδες από τον Γιώργη απέναντι» πετάχτηκε η Αλέκα.

Δεν ήταν στα καλά της η Αλέκα. Πολύ χλωμή. Και η κουβέντα της νευρική. Σαν να ήθελε να φαίνεται ξένοιαστη με το ζόρι, σκέφτηκε η Ελισάβετ παρατηρώντας την να πηγαίνει στο μπαράκι απέναντι. Εκρυβε καλά την ταραχή της, αν είχαν βάση οι φήμες. Πως έμπαζε τον Γιαννούλη τα βράδια όταν έλειπε ο Λευτέρης. Καλά έκανε, σκέφτηκε η Ελισάβετ. Δουλευτής άοκνος ο Λευτέρης. Αξεστος ξερόλας όμως. Σκληρός τάχα. Με κουτοπονηριά και ξιπασιά.

Και ο Ορφέας Γιαννούλης δεν ήταν καλύτερος. Υπερφίαλος κι αυτός. Ξύπνιος όμως και γλυκομίλητος. Πουλούσε γοητιλίκι. Ομορφόπαιδο. Αλλά το αληθινό του δώρο ήταν η φωνή. Μάγευε. Ο,τι και να τραγουδούσε. Χαϊδευτικά τον φώναζαν με το επίθετο. Μόνο όταν τραγουδούσε τον έλεγαν με το βαφτιστικό του. «Καμιά δεν άφηνε παραπονεμένη κι όλες τις κορόιδευε» έλεγαν. Το τέλος του σαν να ζωντάνεψε τον μύθο.

Τριάντα χρόνια πριν από τον Τρωικό Πόλεμο γεννήθηκε ο Ορφέας. Σε μια χαράδρα με ζωηρές γούρνες. Ανάμεσα στις τρεις πόλεις του Ολύμπου. Τη Λείβηθρα, την Πίμπλεια και την Πιερία. Κι εκεί πέθανε. Τον κομμάτιασαν οι εξαγριωμένες Μαινάδες. Επειδή ευτέλιζε τον έρωτά τους. Πληγωμένες. Εκδικητικές.

«Τι σκέφτεσαι, ξαδέλφη, και σκοτείνιασες;» ακούμπησε τους καφέδες στο τραπέζι η Αλέκα.

«Ανοησίες. Εσύ τι έχεις; Μη μου πεις τίποτα».

Εμεινε ακίνητο το βλέμμα. Χαμένο στον Ολυμπο που άχνιζε πάνω από τα κεφάλια τους.

«Για τον Γιαννούλη;» ρώτησε τρυφερά η Ελισάβετ.

Δάκρυα χάραξαν τη μάσκα της ανεμελιάς.

«Δεν αντέχω άλλο, Ελισάβετ. Ηθελα να κλάψω. Να φωνάξω. Δεν μπορώ να ακούω τον Λευτέρη να κομπάζει και να χαμογελώ» ψιθύρισε.

«Δεν τον αγαπάς πια, Αλέκα; Εξι μήνες έχεις που παντρεύτηκες και…».

«Νόμιζα ότι ήμουν έγκυος. Ούτε ν’ ακούσουν για τον Γιαννούλη στο σπίτι. Ρέμπελος, άφραγκος, ανοικοκύρευτος. Χάρηκαν πολύ που έστερξα επιτέλους στον καραβοκύρη. Τι να σου λέω τώρα…» τη διέκοψε με πίκρα η Αλέκα.

«Δεν γίνονται αυτά στην εποχή μας. Γιατί δεν μου είπες τίποτα; Θα βρίσκαμε μια λύση».

«Ντρεπόμουν, Ελισάβετ. Είχα χρόνια να σε δω. Τι να πεις στο τηλέφωνο;» χαμήλωσε τα μάτια η Αλέκα σκουπίζοντας τα δάκρυα. «Ο,τι έγινε δεν ξεγίνεται. Ούτε έχει νόημα πια» μουρμούρισε και ρούφηξε μια γουλιά καφέ.

«Ετσι κι αλλιώς ο Γιαννούλης…» δίστασε να τελειώσει την πρόταση η Ελισάβετ.

«Θέλεις να πεις ότι ήμουν μια από τις πολλές» χαμογέλασε η Αλέκα. «Μπορεί. Τον αγαπούσα εγώ. Αυτό φτάνει. Αλλά κι αυτός μ’ αγάπησε πολύ. Αν θέλεις το πιστεύεις. Οσο κράτησε. Και κράτησε χρόνια. Από την πρώτη γυμνασίου τα είχαμε. Πρέπει να έγιναν τα γεμιστά» είπε και σηκώθηκε.

«Κάτσε λίγο. Κάτι θα σκεφτούμε» μουρμούρισε παρηγορητικά η Ελισάβετ.

«Τα λέτε οι ξαδερφούλες;» ρώτησε, μόλις μπήκε, η κυρα-Πολυξένη που είχε την ταβέρνα. «Πόσο χαίρομαι να σας βλέπω έτσι αγαπημένες. Από μικρή έτρεχε από πίσω σου, Ελισάβετ. Κι εσύ δεν την άφηνες από τα μάτια σου. Εφτά – οκτώ χρόνια διαφορά δεν έχετε; Εχεις καθόλου ψωμί με σίκαλη, Αλέκα; Ξέμεινα. Ηρθε πολύς κόσμος. Τρεις φορές άλλαξαν τα τραπέζια χτες. Ειδικά τότε που τραγουδούσε ο Γιαννούλης. Α, ξέχασα. Τα μάθατε, καλέ;» ρώτησε περιμένοντας την Αλέκα να της φέρει το ψωμί.

«Τι να μάθουμε, κυρα-Πολυξένη; Από σένα περιμένουμε» χαμογέλασε η Ελισάβετ.

«Ο καημένος ο Γιαννούλης δεν έτρεχε σαν τρελός επειδή τον κυνηγούσε η Στρατονομία. Ορκίζονται τα παλικάρια. Γιατί να τον κυνηγήσουν; Αδεια είχε, ό,τι ήθελε έκανε. Τον είδαν που παράτησε το τραγούδι στη μέση και το έβαλε στα πόδια. Ετρεξαν από πίσω του. Να δουν τι συμβαίνει. Τον έχασαν.

«Βγαίνουν τα κουλουράκια. Περίμενε να σε κεράσουμε» πετάχτηκε η Ελισάβετ βλέποντας το χείλι της Αλέκας να τρέμει.

«Ευχαριστώ, κορίτσια, αλλά τέλος η ζάχαρη. Πάω. Γεια. Τι θέλουν κι αυτοί γιορτιάτικα;» αναρωτήθηκε καθώς δυνάμωνε η βαβούρα που έδιωχνε τα πουλιά μακριά.

«Φεύγω κι εγώ, Ελισάβετ» πήρε το ταψί η Αλέκα.

«Εξω το ΝΑΤΟ από το Λιτόχωρο» τράνταζε το σύνθημα την πλατεία. Μεγάλη πορεία και πυκνή, τους έβλεπε να περνούν η Ελισάβετ.

«Μοσκοβόλησαν τα κουλούρια σας» φώναξε ο Στέλιος ο μανάβης περνώντας μπροστά από τον φούρνο.

«Ελα να σε κεράσω. Τι έγινε και διαδηλώνετε γιορτερή μέρα;», ρώτησε καθώς του έβαζε κουλούρια σε μια σακούλα.

«Θέλουν να μετατρέψουν το πεδίο βολής του στρατοπέδου Μπαλανίκα σε περιοχή εξάσκησης νατοϊκών δυνάμεων. Ηδη εγκαταστάθηκαν αμερικάνοι πεζοναύτες απ’ έξω. Δεν θα επιτρέψουμε να γίνει το Λιτόχωρο ένας ακόμη φτηνός σκουπιδότοπος για τα τοξικά τους πολεμοφόδια. Αυτοί έφαγαν και τον καημένο τον Γιαννούλη» είπε ο Στέλιος γυρνώντας στην πορεία παρά τα παρακάλια της Ελισάβετ να της εξηγήσει τι εννοεί.

«Πλακώνονταν με τον Αμερικάνο χτες βράδυ» της φώναξε από μακριά.

Ολο και μπερδεύονται τα πράγματα, πήρε τα φλιτζάνια του καφέ η Ελισάβετ να τα επιστρέψει στο μπαρ απέναντι.

Ξαφνιάστηκε πριν μπει. Σίγουρα για τον Γιαννούλη μιλούσαν οι φαντάροι που κάθονταν έξω.

«… Ηταν νεκρός, σου λέω. Μετά τον πέταξαν στις γραμμές».

«Τους είδες με τα μάτια σου;»

«Κανείς δεν είδε τίποτα με τα μάτια του» θύμωσε ο άλλος.

«Μετάνιωσες για τα φλιτζάνια; Θα τα κρατήσεις;» χλεύασε ο Γιώργης, ο μπάρμαν, βλέποντάς την να κοντοστέκεται.

«Εμαθες τίποτα για τον Γιαννούλη;», τον ρώτησε αφήνοντας τα φλιτζάνια στην μπάρα.

«Ο γκόμενός του ο Αμερικάνος τον έφαγε» της έκλεισε το μάτι ο Γιώργης.

«Δεν ήταν αδελφή ο Γιαννούλης» διαμαρτυρήθηκε η Ελισάβετ.

«Ελα τώρα. Γιατί κλωθογυρίζει εδώ ο Αμερικάνος που φιλοξενεί ο Λευτέρης και η ξαδέλφη σου; Κι όλο από πίσω του έτρεχε ο Γιαννούλης. Δεν σου τα λέει αυτά η Αλέκα;»

Εφυγε σκοτισμένη από το μπαρ η Ελισάβετ. Ο μύθος συνεχίζεται, σκέφτηκε.

Οταν έχασε για πάντα την Ευρυδίκη ο Ορφέας απείχε από τον έρωτα των γυναικών. Μετέφερε την αγάπη του στα νεαρά αγόρια. Και ιδιαίτερα στον ερωμένο του, τον ευειδή νεαρό Κάλαη. Εξαγριωμένες οι Μαινάδες…

«Ελα. Κλείνουμε. Πάμε τα ψωμιά που περίσσεψαν στην όχθη του Ενιπέα. Στρώνουν τραπέζια κι ετοιμάζουν τη φωτιά για τον κλήδονα», διέκοψε τις σκέψεις η φωνή της Αλέκας από τον φούρνο.

Κρατώντας το καλάθι με τα ψωμιά ανάμεσά τους κατηφόριζαν στον Ενιπέα όταν ρώτησε τελικά η Ελισάβετ.

«Είχε πραγματικά θείο στην Αμερική ο Λευτέρης, Αλέκα;»

«Οχι. Πώς το κατάλαβες;», την κοίταξε άσπρη σαν πανί η Αλέκα.

«Βγάζει λεφτά το καράβι;»

«Πολλά. Σε κάθε ταξίδι» συνέχισε να την κοιτάζει τρομαγμένη.

Αυτό δεν ήταν τίποτα όμως. Μπροστά στην τρομάρα που πήραν όλοι όταν φανερώθηκε ο Γιαννούλης. Ολοζώντανος. Στον κλήδονα, το βράδυ. «Φάντασμα. Φάντασμα» φώναζαν. Μια γυναίκα μάλιστα λιποθύμησε.

«Σταθείτε. Χάρις στον Γιαννούλη, πιάστηκε η συμμορία της λαθρανασκαφής» φώναξε ο χασάπης που είχε γιο αστυνόμο. Γρήγορα μαθεύτηκε ότι έπιασαν νωρίτερα και τον Λευτέρη, τον καραβοκύρη. Μετέφερε με το καΐκι τα υπολείμματα της Πίμπλειας, έλεγαν. «Και ποιον έκοψε το τρένο ψες βράδυ;», ρώτησε κάποιος. «Τον Αμερικάνο. Αυτός ήταν το αφεντικό. Τον κυνήγησε ο Γιαννούλης όταν τον είδε να φεύγει. Γι’ αυτό άφησε το τραγούδι στη μέση» εξήγησε ο χασάπης. Κι όταν αργότερα πηδούσε τη φωτιά του κλήδονα με την Αλέκα ο Γιαννούλης «Να ο ήρωας» έλεγαν. «Ολα για την αγάπη γίνονται» σκεφτόταν η Ελισάβετ.

Το τελευταίο βιβλίο της Αννας Δάρδα – Ιορδανίδου είναι «Μάσκες και Σερπαντίνες», Καστανιώτης, 2016