Ο σέντερ φορ, ένα χαμένο επάγγελμα

Την παρατήρηση ότι τα σέντερ φορ αρχίζουν να έχουν σοβαρά υπαρξιακά προβλήματα στις μεγάλες διοργανώσεις την είχα πρωτοκάνει στο Euro 2012. Το είχαν κερδίσει οι Ισπανοί παίζοντας χωρίς καθαρό φορ, αλλά φορ στη διοργάνωση υπήρχαν και είχαμε δει μια κάποια προσφορά τους: ο τρελός Μπαλοτέλι είχε πάει την Ιταλία στον τελικό, οι Γερμανοί που είχαν φτάσει στον ημιτελικό είχαν ακόμα τον Κλόζε, τον Μάριο Γκόμεζ και τον Κέβιν Κουράνι. Οι Πορτογάλοι είχαν τον Κριστιάνο Ρονάλντο που τέσσερα χρόνια αργότερα παίζοντας ως καθαρός φουνταριστός τους πήγε στον τελικό. Οι Γάλλοι το 2016  είχαν τον Ζιρού, οι Ιταλοί τον μέτριο παρά το εντυπωσιακό όνομα Γκρατσιάνο Πελέ, στην Ισπανία ανέτειλε το αστέρι του νεαρού Μοράτα αλλά όλοι αναρωτιόντουσαν πού είναι ο Φερνάντο Τόρες. Οι Πολωνοί είχαν δύο φορ: τον Μίλικ και βέβαια τον μεγάλο Λεβαντόφσκι. Το 2021 υπήρχαν ως ατραξιόν πάλι ο Κριστιάνο των ρεκόρ, αλλά και ο Γάλλος Μπενζεμά και ο Ιταλός Ιμόμπιλε κατώτερος των περιστάσεων αλλά με πολλά γκολ στο βιογραφικό του, ενώ άρεσαν σέντερ φορ όπως ο Τσέχος Πίτερ Σικ, ο Αυστριακός Αρναούτοβιτς, ο Δανός Μπρεθγουέιτ, φυσικά ο πολύ δυνατός Βέλγος Λουκάκου, ενώ γινόταν ένα πλήθος από συζητήσεις για τις δυσκολίες του Μοράτα στην Εθνική Ισπανίας και του Χάρι Κέιν που δυσκολευόταν να σκοράρει στο Γουέμπλεϊ. Δυσκολίες έχουν και τώρα αυτοί οι δύο, αλλά τουλάχιστον η Ισπανία και η Αγγλία είχαν χάρη σε αυτούς δυο φορ. Στις άλλες ομάδες είτε φορ δεν υπάρχουν, είτε αν υπάρχουν κάνουν άλλες δουλειές.

Κριστιάνο

Κατά τη διάρκεια του τουρνουά συζητήθηκε πολύ το αν θα σκοράρει ο Ρονάλντο που μοιάζει ως ο τελευταίος μεγάλος φορ ενώ καθαρός σέντερ φορ άρχισε να αγωνίζεται μόνο μεγαλώνοντας. Υπήρχε αλλά έλειψε ο μεγάλος Λεβαντόφσκι κι αυτό στοίχισε στους Πολωνούς. Οι Γάλλοι έπαιξαν μέχρι τώρα με φορ πότε τον ικανότατο Τουράμ, που ακόμα μοιάζει άγουρος, πότε με τον γέρο Ζιρού που κουβαλάει κι έναν τραυματισμό και πότε με τον Κόλο Μουανί, αλλά όλοι αυτοί έκαναν πολύ κόσμο να αναρωτιέται πού είναι ο Μπενζεμά που περνά καλά στην Αραβία. Οι Γερμανοί έχουν τον Χάβερτζ που στο γήπεδο δουλεύει για τρεις, αλλά γκολ δεν βάζει.

Λογικά

Τουλάχιστον ο Χάβερτζ κάνει πολλά πράγματα: πρεσάρει, «σπάει» την μπάλα, μάχεται στην περιοχή – το ίδιο μπορεί να πεις και για τον κουρασμένο, αλλά πάντα χρήσιμο Μοράτα ή και τον Χάρι Κέιν. Από άλλους φορ είδαμε άλλα απίθανα. Οι Κροάτες και οι Ρουμάνοι περίμεναν από δυο αργούς ψηλούς κυνηγούς να γίνουν «πύραυλοι» και να τρέχουν στις αντεπιθέσεις! Οι Ιταλοί στο ματς με την Κροατία έπαιζαν με σέντρες για τον Ρετέγκι που ήταν περικυκλωμένος από αμυντικούς δυο κεφάλια ψηλότερους και στα άλλα ματς είχαν τον Σκαμάκα σχεδόν πάντα μακριά από την περιοχή των αντιπάλων: αυτό, το να αφήνει ο σέντερ φορ το «βασίλειό του» είναι η μεγάλη μόδα. Βέβαια το πλέον απίθανο είναι η μετατροπή του Ντεπάι σε εκτελεστή κόρνερ, αλλά για αυτό η επιστήμη σηκώνει τα χέρια ψηλά. Τουλάχιστον στη συνέχεια να δούμε να το κάνει και ο δίμετρος.

Περιμένοντας

Ακόμα και από τις ομάδες που διακρίθηκαν, για την ώρα μοιάζει να λείπει ένα φορ ικανό να παίξει πλάτη, να γυρίσει το κορμί και να σκοράρει ή να πάρει αμπάριζα την άμυνα στο ψηλό παιχνίδι ανοίγοντας κλειστές άμυνες. Οι λίγοι τέτοιοι που υπήρξαν στο τουρνουά μοιάζουν κουρασμένοι: ακόμα κι ο Χάρι Κέιν μπορεί μεν να σκόραρε, πλην όμως έκανε πολλούς να νοσταλγούν την εποχή του Αλαν Σίρερ. Το καλό είναι ότι η έλλειψη ενός φορ που ξεχωρίζει κάνει τη διοργάνωση ακόμα πιο ανοιχτή σε κάθε προγνωστικό: ας μην ξεχνάμε ότι όταν δεν υπάρχει ένας φορ πρωταγωνιστής γίνονται μεγάλες εκπλήξεις – τα τουρνουά που κέρδισαν η Ελλάδα (το 2004) και η Δανία (το 1992) ήταν τουρνουά στα οποία μεγάλα φορ της εποχής βρέθηκαν σε κακή κατάσταση. Το 1992 δεν σκόραραν ο Φαν Μπάστεν, ο Παπέν και ο το 2004 έκαναν μέτριες εμφανίσεις ο Τρεζεγκέ, ο Βιέρι, ο Ιμπραΐμοβιτς, ο Φαν Πέρσι κ.ά. Εκεί που οι σέντερ φορ υπάρχουν και σκοράρουν καθορίζουν και την έκβαση των τουρνουά. Ο Χρούμπες και ο Μπίρχοφ καθάρισαν για τη Γερμανία το 1980 και το 1996 αντίστοιχα. Ο Φαν Μπάστεν για την Ολλανδία το 1988. Ο Τρεζεγκέ και ο Ανρί για τη Γαλλία το 2000. Ο Τόρες για την Ισπανία το 2008, ενώ το 2012 ο

τρελο-Μπαλοτέλι πήγε στην Ιταλία στον τελικό.

Παλιά

Τι συμβαίνει με τα σέντερ φορ; Κάτι πολύ απλό: τα ευνούχισαν τα περισσότερα οι προπονητές του καιρού μας. Τη δεκαετία του ’90 εξαφάνισαν τα «δεκάρια» παίζοντας οι πιο πολλοί με δυο ή τρεις κόφτες. Από τη στιγμή που έγινε μόδα το 4-2-3-1, τα «δεκάρια» επέστρεψαν, αλλά ο παίκτης που βρίσκεται στην κορυφή της επίθεσης σταμάτησε να κυνηγάει το γκολ κι, όντας μόνος του κι αβοήθητος, άρχισε να παίζει πολύ για τους συμπαίκτες που κινούνται στην πλάτη του. Τον παλιό καλό καιρό, οι ομάδες έπαιζαν πολύ για τα σέντερ φορ τους, είτε αγωνίζονταν με το κλασικό 4-4-2, είτε προτιμούσαν το πάντοτε επιθετικό 4-3-3. Σε κάθε περίπτωση ο σκοπός ήταν πάντοτε ένας: να υπάρξει ένα πλάνο ώστε ο βασικός κυνηγός να φτάσει σε θέση βολής. Μάλιστα τα χαρακτηριστικά του σέντερ φορ καθόριζαν και γενικά τον τρόπο ανάπτυξης της ομάδας. Δίπλα σε ένα βαρύ Καζιράγκι υπήρχε ένας τεχνίτης Ρομπέρτο Μπάτζιο, ικανός να τον τροφοδοτήσει. Αν υπήρχε μια κολώνα στην επίθεση (ο Μπίρχοφ π.χ.) τα εξτρέμ (ο Χέσλερ και ο Μέλερ) έπρεπε να σεντράρουν και να πατάνε περιοχή. Αν ο φορ ήταν ένας καλός πασέρ, τότε πλαισιωνόταν από επιθετικούς που μπορούσαν να πάρουν τις πάσες του και να σκοράρουν: ο Τρεζεγκέ έπαιζε πολύ για τους Ανρί και Πιρές κι ο Φαν Μπάστεν για τον Γκούλιτ και τον Μπέργκαμπ. Αλλά το μέλημα του φορ ήταν πρώτα και πάνω από όλα το γκολ.

Λιγότερο

Σήμερα δεν λείπουν τα φορ: λείπουν οι προπονητές που μπορεί σε αυτά να βασίσουν μια επίθεση. Καλό είναι το πρέσινγκ, η γενναιοψυχία, το άνοιγμα των διαδρόμων. Αλλά αν ο φορ απειλεί αντίπαλη εστία λιγότερο από τους κόφτες ή τα στόπερ που κατεβαίνουν στις εκτελέσεις κόρνερ κάποιο λάθος γίνεται…