«Συχνά απαξιώνουμε {LF}το εσωτερικό {LF}των κτιρίων»

Ποια εσωτερικά χώρων αναδεικνύουν σχεδιαστική ταυτότητα;

Αυτά στα οποία η απάντηση στις λειτουργικές απαιτήσεις δεν αρκεί αλλά συμπληρώνεται από ένα «πλεόνασμα»: πλεόνασμα γεωμετρίας, αισθητικής, υλικότητας, ιστορικών αναφορών κ.ά. Αυτό το πλεόνασμα είναι που κάνει τα εσωτερικά να είναι ενδιαφέροντα και τους προσδίδει πολλαπλά επίπεδα έκφρασης και απόλαυσης.

Ποια ήταν τα πρωτοποριακά έργα ως προς τη σύλληψη του εσωτερικού χώρου τους;

Πολλά μπορούμε να θεωρήσουμε ως δείγματα πρωτοπορίας: εσωτερικά με ιδιαίτερες γεωμετρίες και αρμονικές χαράξεις, εσωτερικά που, αν και μοντέρνα, ενσωματώνουν στοιχεία και «εικόνες» της λαϊκής παράδοσης, εσωτερικά που δουλεύουν τη σχέση αρχιτεκτονικής και πλαστικής σε μια μοντέρνα σύνθεση των τεχνών κ.ο.κ.

Ποια εσωτερικά αξίζει να μελετήσουμε σήμερα;

Αξίζει να μελετήσουμε γενικώς τα εσωτερικά, όποια και αν είναι αυτά, με προσοχή γιατί αυτό είναι κάτι που δεν το έχουμε κάνει έως τώρα. Ακόμα και όταν μιλάμε για διάσημα έργα αγνοούμε τα εσωτερικά τους και απαξιώνουμε σημαντικά στοιχεία τους όπως τα πετάσματα (βλ. την πορτοκαλί κουρτίνα στο σπίτι του Κωνσταντινίδη στην Ανάβυσσο – γιατί δεν μιλάμε για αυτή;).

Ποια έργα απαντούν στο αίτημα μιας εθνικής ταυτότητας σχεδιασμού;

Εργα σαν το Μον Παρνές του Μυλωνά, με πολλαπλά «παραθέματα», και βέβαια τα εσωτερικά των κατοικιών του γραφείου Πικιώνη (Δημήτρη και, στη συνέχεια, Πέτρου).

Τι μας αφηγούνται οι εσωτερικοί χώροι για το κοινωνικό πεδίο, το άτομο, την οικογένεια και τους έμφυλους ρόλους;

Μας αφηγούνται πολλά, τα οποία περιμένουν ακόμα να σχολιαστούν. Αλλά και η περιορισμένη ενασχόληση με τους εσωτερικούς χώρους είναι ενδεικτική μιας δικής μας προβληματικής στάσης σε σχέση με πράγματα που συνδέονται με την κοινωνική μικροϊστορία της κατοικίας, τα θέματα φύλου κ.ά. Με άλλα λόγια, το ότι δεν βλέπουμε τι συμβαίνει στο εσωτερικό μπορεί να είναι απλώς μια απόδειξη της «πατριαρχικής» ματιάς του αρχιτέκτονα που απαξιώνει κάτι που είναι εκ των πραγμάτων πιο μαλακό, προστατευτικό, ζεστό, χρωματιστό, «γυναικείο».

Από τις σύγχρονες επεμβάσεις σε εσωτερικά της μοντέρνας ελληνικής αρχιτεκτονικής ποια σύγχρονα παραδείγματα αξίζει να προσέξουμε;

Είναι αρκετά τα γραφεία που επενδύουν στον σχεδιασμό του εσωτερικού χώρου, και τελευταία οι ανακατασκευές μοντέρνων έργων είναι συχνές. Μία από τις περιπτώσεις που θα ξεχώριζα είναι του Διονύση Σοτοβίκη για τη δουλειά του στην οδό Κυκλάδων.