Το ερώτημα της κυβερνησιμότητας

Οι ευρωεκλογές τελικά δεν ήταν και τόσο αδιάφορες. Κάτι ήξερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης που προσπάθησε να τονώσει το ενδιαφέρον και να κινητοποιήσει όσο περισσότερους δυνητικούς ψηφοφόρους του, ώστε να μην επικρατήσει η χαλαρή ψήφος. Αλλά όπως είδαμε, δεν τα κατάφερε. Η αναπόφευκτη φθορά που φέρνει η εξουσία, χτυπάει πλέον και το δικό του κόμμα. Λογικά, αν είχαμε εθνικές εκλογές, το ποσοστό της ΝΔ θα ήταν μεγαλύτερο αλλά πόσο μεγαλύτερο; Αν έχει ξεκινήσει η κόπωση πόσο πιθανό είναι να ξαναφτάσει η ΝΔ σε ποσοστά που θα της δίνουν αυτοδυναμία;

Και σε αυτό το σημείο ανοίγει μια άλλη συζήτηση. Είναι έτοιμο το ελληνικό πολιτικό σύστημα να απαντήσει στο ερώτημα της κυβερνησιμότητας της χώρας τα επόμενα χρόνια;

Εχουμε έναν εκλογικό νόμο που στόχο είχε να διασφαλίζει ισχυρή κυβερνητική πλειοψηφία για όποιο από τα δύο μεγάλα κόμματα κέρδιζε έστω και για λίγες ψήφους την πρωτιά. Αλλά από το 2010 και μετά, μπήκαμε σε μια νέα εποχή, με περισσότερα μικρά κόμματα και λιγότερο ισχυρούς πρωταγωνιστές. Ο Αντώνης Σαμαράς για να κυβερνήσει υποχρεώθηκε να συμμαχήσει με το ΠΑΣΟΚ και τη ΔΗΜΑΡ. Ακόμη και ο ΣΥΡΙΖΑ, στην καλύτερή του στιγμή, δεν κατάφερε να έχει αυτοδυναμία. Και στις δύο εκλογές που κέρδισε, χρειάστηκε σύμμαχο.

Προβλέψεις για το τι θα συμβεί σε 3 χρόνια (ή όποτε γίνουν εκλογές) δε μπορούμε να κάνουμε. Αλλά με τη σημερινή εικόνα, είναι λογικό να υποθέσουμε ότι το πιο πιθανό είναι να μη συγκεντρώσει κανένα κόμμα το 37% που χρειάζεται για να έχει αυτοδυναμία.

Αυτό είναι το πλαίσιο που ορίζει ο εκλογικός νόμος. Και μόνο με βάση αυτό έχουν νόημα τα στρατηγικά (λέμε τώρα…) σχέδια των κομμάτων για το μέλλον.

Πάμε στην «Κεντροαριστερά». Διάβασα δήλωση του Νίκου Ανδρουλάκη ότι υπό την ηγεσία του το ΠΑΣΟΚ άλλαξε πίστα γιατί από το 8% πήγε στο 12%! Να υποθέσουμε για χάρη της συζήτησης ότι θα πάει στο 20% ή στο 25% στις επόμενες εκλογές! Ε και; Με ποιον θα κυβερνήσει; Οι ψηφοφόροι, και ιδιαίτερα η ολοένα αυξανόμενη κατηγορία πολιτών που δεν δεσμεύεται ιδιαίτερα από ιδεολογικές επιλογές αλλά ψάχνει για λύσεις στα προβλήματά της, θέλουν κάποιον να αναλάβει την κυβέρνηση. Το ΠΑΣΟΚ μόνο του πάλι θα ζητάει να γίνει η ισχυρή δύναμη της αντιπολίτευσης; Γιατί αυτό ήταν το μήνυμά του στις τελευταίες εκλογές και αυτό εξηγεί την αδυναμία του να γίνει κόμμα εξουσίας!

Τα ίδια ισχύουν και για τον χώρο του ΣΥΡΙΖΑ.

Ζητούνται κόμματα που θα διεκδικούν το 37%!

Και ζητούνται επίσης κόμματα που έχουν στρατηγική συνεργασιών και κουλτούρα συνεννόησης, που θα μπορούσαν να λειτουργούν ως εταίροι του πρώτου, ανάλογα με τη συγκυρία.

Με λίγα λόγια: το πιθανότερο σενάριο είναι ότι και στην Ελλάδα δύσκολα θα έχουμε πια αυτοδύναμες κυβερνήσεις. Και ο πολιτικός κόσμος πρέπει να οργανωθεί για να απαντήσει σε αυτή τη συνθήκη. Αν η ΝΔ παραμένει πρώτο κόμμα, κάποιοι θα πρέπει να ξεπεράσουν το «αντί» (αντιμητσοτακισμός, αντιδεξιά) και να επιβάλουν απλώς μέρος του δικού τους προγράμματος να γίνει κυβερνητικό πρόγραμμα μιας κυβέρνησης συνεργασίας. Διαφορετικά, θα πριμοδοτήσουν και πάλι τον Κυριάκο Μητσοτάκη ως «μόνη λύση»! Αλλη πιθανή εκδοχή είναι η δημιουργία ενιαίου κεντροαριστερού κόμματος που θα διεκδικήσει την πρωτιά (που και αυτό  θα πρέπει να βρει εταίρο).

Ή θα διαμορφωθεί ανάλογα το πολιτικό μας σύστημα (ίσως και με σχηματισμό στον χώρο του Κέντρου) ή όλα όσα γίνονται τώρα προετοιμάζουν αδιέξοδο.

Ο Χάρης Γούλιος είναι επικοινωνιολόγος, διευθυντής Μάρκετινγκ του MEGA