Woke me up before you go go

Την προηγούµενη εβδοµάδα το φάντασµα του Καραγάτση πήρε πόρτα -πόρτα τα social media, φωνάζοντας για όσα φοβερά και τροµερά µας επιφυλάσσει το κίνηµα της πολιτικής ορθότητας διά της woke κουλτούρας. Και ξεκίνησε πάλι η γνωστή συζήτηση που οδηγεί εκεί όπου φτάνουν και τα χάµστερ όταν τρέχουν µέσα στη ρόδα τους: πουθενά. Από τη µία είναι οι µαχητές του woke, µε τη ζέση νεολαίων του Μάο στην Πολιτιστική Επανάσταση. Και από την άλλη όσοι φρίττουν βλέποντας αρχές και στερεότυπα να καταρρέουν σαν κοµµάτια από ντόµινο. Και στη µέση µία αρθρογράφος που εξέφρασε τη δυσφορία της για τη θέση του Καραγάτση απέναντι στις γυναίκες. Ναι, υπάρχουν πολλοί που τροµάζουν µε όλα αυτά. Βλέπουν να σχηµατίζεται ένας κόσµος «χωρίς φύλα», µε τις παραδοσιακές αξίες να τσαλακώνονται σαν άχρηστο χαρτί και την κληροδοτηµένη, από το παρελθόν, αυθεντία να υφίσταται τη βλασφηµία της αµφισβήτησης. Οµως µισό λεπτό.

Αν περιγράφαµε τον κόσµο µας σε έναν άνθρωπο του 1900, θα παίρναµε προς απάντηση µία αντίστοιχη αντίδραση. Φανταστείτε τον να µαθαίνει για άνδρες ή γυναίκες που παντρεύονται µεταξύ τους, αποποινικοποιηµένη µοιχεία, ζευγάρια σε ελεύθερη συµβίωση µε παιδιά εκτός γάµου και πάει λέγοντας. Τώρα κάποιος θα πει ότι συγκρίνω ανόµοια πράγµατα. Την εξέλιξη των ηθών µε την αµφισβήτηση κοµµατιού της πνευµατικής κληρονοµιάς. Εντάξει, λοιπόν, θα δοκιµάσω κάτι πιο παράτολµο. Οταν ο χριστιανισµός άρχισε να εξαπλώνεται ως ιδέα, ως κίνηµα, στη δύση του αρχαίου κόσµου, οι πνευµατικοί άνθρωποι, οι ορθολογιστές, τρόµαξαν. Στις αγορές συζητούσαν για την καινούργια ιδέα που, αν είναι δυνατόν, ξορκίζει την ευδαιµονία των ηδονών, τιµωρεί το σώµα µε στερήσεις, καλεί τους ανθρώπους να αφιερώσουν τη ζωή τους σε αυτά που τους περιµένουν µετά θάνατο, υπόσχεται ανάσταση νεκρών και απαιτεί υπακοή σε έναν απρόσωπο τιµωρητικό Θεό που βασάνισε ως και τον Υιο Του. Ναι, στην αρχή ο χριστιανισµός αντιµετωπίστηκε ως κάτι εντελώς παράλογο, αντίθετο προς την ανθρώπινη φύση και την κρατούσα ηθική. Οι πρώτοι χριστιανοί που τάισαν λιοντάρια εθεωρούντο περίπου περιθωριακά φρικιά. Ξέρουµε βέβαια πού κατέληξε αυτή η ιστορία. Μας το θυµίζει η καµπάνα τα πρωινά της Κυριακής.

Τώρα θα πείτε ότι και πάλι συγκρίνω ανόμοια πράγματα. Ο χριστιανισμός είναι θρησκεία και απαντά στον μεγάλο υπαρξιακό φόβο του ανθρώπου, στον θάνατο. Η πολιτική ορθότητα απαντά σε ένα ερώτημα για τη ζωή. Ωστόσο αν αφαιρέσουμε το περιεχόμενο και εστιάσουμε στη δυναμική των κινημάτων, θα βρούμε πολλά κοινά στοιχεία. Ακόμα και ο λιθοβολισμός που δέχονται οι υπέρμαχοι της woke κουλτούρας παραπέμπει στο Κολοσσαίο. Ομως και πάλι μιλάμε για μία μάχη ηθών και αξιών. Και στις μάχες γίνονται και αγριότητες. Οπως οι χριστιανοί κατέστρεψαν αρχιτεκτονικά αριστουργήματα της αρχαιότητας για να χτίσουν ναούς, έτσι και οι της woke κουλτούρας γκρεμίζουν αυθεντίες και στερεότυπα για να οικοδομήσουν μία καινούργια κοινωνία. Και σταδιακά χτίζουν και το δικό τους Κολοσσαίο ταΐζοντας τα πεινασμένα και θυμωμένα λιοντάρια τους. Ουσιαστικά παίζεται το ίδιο σενάριο με παραλλαγές προσαρμοσμένες στην πάροδο των αιώνων. Οι χριστιανοί έκαιγαν ανθρώπους στην πυρά, οι woke κάνουν cancel. Οι χριστιανοί επέβαλαν την αυστηρή ηθική τους, οι woke αναθεωρούν και περιγράφουν έναν κόσμο απαλλαγμένο από τα παλαιά ήθη. Χριστιανοί και woke, στέκονται αδιάλλακτοι μπροστά σε αυτό που θεωρούν βλάσφημο. Και τα δύο κινήματα, εν αντιθέσει με τον κομμουνισμό, δεν διέθεταν, στην πρώτη τους εξάπλωση, κεντρική καθοδήγηση. Η δυναμική τους αιμοδοτήθηκε από την ανανέωση των γενεών και την κοινωνική εξέλιξη.

Αυτό που ζούµε και παρατηρούµε τώρα είναι η γέννηση ενός νέου κινήµατος µε τις ωδίνες του τοκετού. Απλώς πλέον δεν χρειάζεται αιώνες για να εξαπλωθεί µία ιδέα και να αποκτήσει κοινωνικές ρίζες. Σε κάποιες περιπτώσεις αρκούν και λίγα χρόνια. Η αρθρογράφος που αµφισβήτησε τον Καραγάτση λιθοβολήθηκε και µετά ρίχτηκε στην αρένα του Κολοσσαίου. Αυτό που αδυνατούν να κατανοήσουν όσοι κρατούν την πέτρα είναι ότι δεν έχουν να κάνουν µε έναν άνθρωπο σαν και αυτούς, αλλά µε ένα καινούργιο είδος που θα βαδίσει ως το τέλος του αιώνα. Και τότε δεν θα έχει καµία σηµασία πώς βλέπαµε εµείς τον κόσµο, αλλά το πώς θα τον ζουν εκείνοι.

Ο τίτλος είναι παραφθορά του «Wake me up before you go, go» των Wham