Συστήματα παρατήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης

Γερμανοί και έλληνες επιστήμονες θα συνεργαστούν στο έργο MULTI-MAREX για την κατανόηση των θαλάσσιων γεωκινδύνων στην Ανατολική Μεσόγειο και τη βελτίωση των επιλογών πρόβλεψης, δράσης και παρακολούθησης των ακραίων φυσικών φαινομένων ώστε να συμβάλλουν στη μείωση των επιπτώσεων στις παράκτιες περιοχές.

Το Αιγαίο Πέλαγος αποτελεί μία από τις πιο ενεργές τεκτονικά περιοχές της Ευρώπης και επιλέχθηκε σαν αντιπροσωπευτικό πεδίο έρευνας λόγω της αύξησης του πληθυσμού αλλά και της τουριστικής ανάπτυξης κατά μήκος των ακτών που κινδυνεύουν από γεωλογικές διεργασίες όπως οι σεισμοί, οι κατολισθήσεις, οι ηφαιστειακές εκρήξεις και το τσουνάμι.

Το MULTI-MAREX αποσκοπεί στην ανάπτυξη ισχυρών συστημάτων παρατήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης ώστε να ευαισθητοποιήσει, να ενημερώσει και να προετοιμάσει τον τοπικό πληθυσμό και τους τουρίστες για την αντιμετώπιση φυσικών κινδύνων. Τους επόμενους μήνες θα πραγματοποιηθούν διεθνείς ωκεανογραφικές αποστολές αλλά και εργασίες πεδίου στα ενεργά ηφαιστειακά κέντρα του Αιγαίου (Μέθανα, Μήλος, Σαντορίνη, Νίσυρος) αλλά και στην ανατολική Πελοπόννησο και στη Δυτική Κρήτη.

Το ενεργό υποθαλάσσιο ηφαίστειο του Κολούμπου, 7 Κμ ΒΑ της Σαντορίνης αποτελεί πρωταρχικό στόχο της έρευνας και σε συνεργασία με την ερευνητική ομάδα του υποθαλάσσιου παρατηρητηρίου SANTORY (συντονιστής: Πανεπιστήμιο Αθηνών) θα τοποθετηθούν νέα καινοτόμα όργανα παρακολούθησης στον βυθό. Ο Κολούμπος αποτελεί ένα φυσικό εργαστήριο για τη μελέτη θαλάσσιων γεωκινδύνων και την παρακολούθηση του ενεργού υδροθερμικού του πεδίου σε βάθος 500μ. Εξερράγη τον Σεπτέμβριο του 1650 προκαλώντας καταστροφές στη γύρω περιοχή αλλά και τον θάνατο αρκετών κατοίκων στη Σαντορίνη ενώ ένα τσουνάμι έπληξε τις παράκτιες περιοχές. Η άριστη συνεργασία της ομάδας του SANTORY με τα Γερμανικά Ερευνητικά Κέντρα τα τελευταία 10 χρόνια είχε ως αποτέλεσμα τη συλλογή υψηλής ανάλυσης γεωφυσικών δεδομένων τα οποία και θα χρησιμοποιηθούν για την ποσοτικοποίηση των επιπτώσεων και των συνεπειών των θαλάσσιων γεωκινδύνων αλλά και την πιθανότητα και ένταση επανεμφάνισής τους.

Επιπρόσθετα θα τοποθετηθούν όργανα παρακολούθησης κατά μήκος του ενεργού υποθαλάσσιου ρήγματος της Αμοργού, το οποίο ενεργοποιήθηκε το 1956 προκαλώντας από τους μεγαλύτερους σεισμούς στο Αιγαίο  και θα μελετηθεί εντατικά ο υποθαλάσσιος κατολισθητικός κίνδυνος στη Δυτική Κρήτη με αφορμή τον μεγάλο σεισμό το 365 μ.Χ.

Κατά τη τριετή διάρκεια του προγράμματος, θα οργανωθούν ειδικά σεμινάρια για τους κατοίκους, εκπαιδευτικά σχολεία για φοιτητές/φοιτήτριες από ευρωπαϊκά πανεπιστήμια αλλά και ημερίδες αφιερωμένες στην εκπαίδευση των μαθητών/μαθητριών των περιοχών που θα μελετηθούν. Οι επιστήμονες θα είναι σε στενή συνεργασία με τις τοπικές αρχές και θα έχουν συμβουλευτικό ρόλο σε θέματα πρόληψης, προσαρμογής, προστασίας και διαχείρισης των θαλάσσιων γεωκινδύνων με τα νέα δεδομένα που θα συλλέξουν.

Η Παρασκευή Νομικού είναι καθηγήτρια Φυσικής Γεωγραφίας και Γεωλογικής Ωκεανογραφίας στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών