«Κινούμαστε για να νιώθουμε ότι κάτι κάνουμε»

^«Δεν μπορείς ποτέ να εξηγήσεις επαρκώς το πώς γεννιέται μια ιδέα, γιατί μαζί της γεννιούνται πολλές ακόμα ιδέες. Για ποιον λόγο λοιπόν μια ιδέα σού κινεί το ενδιαφέρον και μια άλλη πεθαίνει ύστερα από λίγο; Kάπως κρυφές διαδικασίες όλες τούτες – ακόμα και από τον ίδιο τον εαυτό σου». Με αυτά τα λόγια, ο σκηνοθέτης Στέργιος Πάσχος θα αρχίσει να μιλάει για την τελευταία ταινία του, «Ο τελευταίος ταξιτζής», έχοντας πάρει «πάσα» από μένα. Πρωτοείδα την ταινία πέρυσι στο 64ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και ανήκε στις πιο ενδιαφέρουσες ελληνικές που παρακολούθησα.

«Αν όμως προσπαθήσω να σκεφτώ κάποιους λόγους γύρω από αυτή τη συγκεκριμένη ιδέα της ταινίας», συνεχίζει ο Πάσχος, «σίγουρα ένα πράγμα είναι ότι με ενδιαφέρει το είδος του θρίλερ. Οχι το σκέτο αλλά εκείνο με τις ψυχολογικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Οπότε όταν πηγαίνεις προς τα εκεί, κατά κάποιον τρόπο πηγαίνεις προς τους φόβους σου, σε αυτό που ίσως θεωρείς τρομακτικό, αγχωτικό. Με ενδιαφέρουν οι μηχανισμοί που πυροδοτούνται μέσα σε έναν άνθρωπο, ανάλογα με τη συνθήκη που ζει, ή το πώς έχει ήδη ζήσει τη ζωή του, σε τι κατάσταση έχει φτάσει να είναι. Με απασχολεί το τι κάνουν οι άνθρωποι με τα απωθημένα τους. Το σκέφτομαι…».

Ο τύπος ανθρώπου στον οποίο αναφέρεται ο Στέργιος Πάσχος είναι ο Θωμάς (Κώστας Κορωναίος), κεντρικός ήρωας της ταινίας «Ο τελευταίος ταξιτζής». Πενηντάρης και κατ’ ανάγκη ταξιτζής, ζει μαζί με τη γυναίκα του και τον έφηβο γιο του. Εχει σπουδάσει φιλολογία και αγαπά πολύ τη λογοτεχνία, αλλά ποτέ δεν κατάφερε να ζήσει σύμφωνα με τις προσδοκίες που είχε από τον εαυτό του. Η αυτοκτονία ενός πελάτη φέρνει στην επιφάνεια τα απωθημένα του και η γνωριμία του με μια κοπέλα τον βυθίζει σε μια ερωτική εμμονή. Ο Θωμάς «ζει μια ζωή που αν του έλεγες ότι θα τη ζήσει όταν ήταν 20 χρονών θα σε κορόιδευε» είπε ο Πάσχος. «Και φέρνει το βάρος αυτής της ματαίωσης. Γιατί θα μπορούσε να τη ζει χωρίς να φέρνει κάποιο βάρος, έχοντας δηλαδή αποδεχτεί κάποια πράγματα. Αυτό όμως δεν συμβαίνει».

Γιατί όμως ταξιτζής; Γιατί όχι υπάλληλος γραφείου; Ρωτώ τον Στ. Πάσχο τι τον ώθησε να δώσει στον ήρωά του αυτό το επάγγελμα. «Η πρώτη εικόνα σχετικά με αυτή την ταινία που μου ήρθε στο μυαλό πριν καν αρχίσω να γράφω το σενάριο είναι η πρώτη της ταινίας. Ενας πελάτης αυτοκτονεί. Και από εκεί άρχισα να σκέφτομαι τι πράγματα θα μπορούσαν να πυροδοτηθούν από αυτή την αφετηρία. Το είχα διαρκώς στο μυαλό μου, οπότε κατά κάποιον τρόπο το επάγγελμα του ταξιτζή κλείδωσε μέσα μου. Αλλά μετά που το σκεφτόμουν είδα ότι μου άρεσε αυτή η αντίφαση. Κάποιος που στην πραγματικότητα βρίσκεται σε μια κατάσταση στασιμότητας κάνει ένα επάγγελμα που τον θέλει διαρκώς στον δρόμο. Κάτι που το βλέπω και γύρω μου. Μια κίνηση στην αρχή η οποία στο τέλος της ημέρας είναι ένα τίποτα. Κινούμαστε για να κινούμαστε, ή επειδή θέλουμε κάτι να αποσπά την προσοχή μας. Ή για να νιώθουμε ότι κάτι κάνουμε. Μου άρεσε αυτή η ιδέα, ένας ήρωας στάσιμος που πηγαίνει πέρα-δώθε. Και φυσικά μιλώντας με κινηματογραφικούς όρους είναι πολύ ελκυστικό να το κινηματογραφήσεις όλο αυτό από το να ήταν κάποιος σε ένα γραφείο…».

Ο ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ Η ΨΥΧΗ. «Σε έναν βαθμό, όταν προετοιμάζαμε την ταινία και όταν την έγραφα, η εικόνα της Αθήνας με ενδιέφερε αρκετά» είπε ο σκηνοθέτης όταν άρχισα να του μιλώ για το περίβλημα της ταινίας, την ίδια την πόλη που παίζει σημαίνοντα ρόλο στην ιστορία. «Κοιτάζοντας όμως το αποτέλεσμα, νομίζω ότι δεν την κινηματογραφήσαμε όσο ενδεχομένως θα θέλαμε. Η νυχτερινή εικόνα της Αθήνας έχει ενδιαφέρον, και μάλιστα το αστείο είναι ότι δεν πήγαμε σε άγνωστα σημεία της πόλης αλλά σε πολύ χαρακτηριστικά. Ισως ο τρόπος με τον οποίο τραβήξαμε τις σκηνές να κάνει αυτά τα σημεία κάπως ανοίκεια». Σε κάθε περίπτωση, για εκείνον ιδανικό είναι «όταν κάποιος δει την ταινία να μην παρακολουθεί τον χώρο αλλά ο χώρος να προσθέτει στο ψυχικό τοπίο του ήρωα, ο οποίος είναι κομμάτι μιας κοινωνίας και μιας κατάστασης».

Γνωρίσαμε τη σκηνοθετική ματιά του γεννημένου στο Βελεστίνο το 1985 Στέργιου Πάσχου (αποφοίτου της Γεωπονικής Σχολής Θεσσαλονίκης) πριν από επτά χρόνια με την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, το «Αφτερλωβ». Στη Θεσσαλονίκη πέρυσι, ο «Τελευταίος ταξιτζής», που θα αρχίσει να παίζεται στις αίθουσες από την Πέμπτη 27 Ιουνίου (διανομή Weirdwave), απέσπασε το Βραβείο Καλύτερης Ανδρικής Ερμηνείας για τον Κώστα Κορωναίο (όπως και το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας από την Πανελλήνια Ενωση Κριτικών Κινηματογράφου). Σήμερα η ταινία μετρά πέντε υποψηφιότητες στα Βραβεία ΙΡΙΣ 2024 της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου: σεναρίου, Α’ γυναικείου ρόλου (Κλέλια Ανδριολάτου), Α’ ανδρικού ρόλου (Κ. Κορωναίος), β’ γυναικείου ρόλου (Μαρίσσα Tριανταφυλλίδου), μουσικής (The Boy / Αλέξανδρος Βούλγαρης).

«Οσο και αν κάποια στιγμή κάνει πράγματα ακραία, δεν πιστεύω ότι ο Θωμάς είναι μια τόσο ιδιαίτερη περίπτωση» λέει κλείνοντας ο Σ. Πάσχος. «Ενδεχομένως  οι συνθήκες να τον οδηγούν σε αυτά τα πράγματα, όμως το ζόρι που περνάει νομίζω ότι είναι αρκετά κοινό. Αυτό το να ζεις μια ζωή που δεν έχει σκοπό, μια ζωή που δεν πάει κάπου. Πρέπει να νιώθει κανείς στη ζωή του για κάτι. Και αυτή η κατάσταση ισχυροποιήθηκε από κάποια στιγμή στην Ελλάδα, ιδίως από τον COVID και μετά. Το έχω εισπράξει και από κουβέντες μου με θεατές μετά το τέλος της προβολής της ταινίας».