«Ας μην υποβαθμίζουμε τον Αριστοφάνη»

Το βιογραφικό της περιλαμβάνει πολλές ιδιότητες. Κατ’ αρχάς, της ιστορικού με σπουδές στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και τη Σορβόννη αλλά και με ένα πλούσιο ερευνητικό έργο. Ακόμα, της καθηγήτριας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών όπου από το 1981 διδάσκει Νεοελληνική και Παγκόσμια Ιστορία. Επίσης, της συγγραφέως αφού έχει εκδώσει έξι βιβλία. Πλέον, η Μαρία Ευθυμίου θα αποκτήσει και άλλη μία ειδικότητα, αυτή της ερμηνεύτριας, έστω και άτυπα, αφού συμμετέχει στην κωμωδία του Αριστοφάνη «Ο Πλούτος» που παρουσιάζει αυτό το καλοκαίρι το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος σε μετάφραση, ελεύθερη απόδοση κειμένου και σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα.

Ο σκηνοθέτης επεξεργάζοντας δραματουργικά το κείμενο του Αριστοφάνη, επιστρέφει στο μοτίβο της παλαιάς κωμωδίας και επαναφέρει την Παράβαση όπου θα εμφανιστεί η ιστορικός ώστε να μιλήσει περί πλούτου.  «Η συμμετοχή μου ήταν ιδέα τού σκηνοθέτη της παράστασης, του κύριου Γιάννη Κακλέα. Εκείνος μου το πρότεινε προ μηνών και εγώ, μετά από σκέψη, σύντομα το δέχθηκα. Δεν έχω ρόλο ηθοποιού. Συμμετέχω σε αυτήν με την ιδιότητα της ιστορικού. Ιδέα του κυρίου Κακλέα ήταν να υπάρξει, ενσωματωμένη στην παράσταση, μία τοποθέτηση, από κάποιον ειδικό, για τη διαχείριση του πλούτου στην ανθρώπινη ιστορία», αναφέρει η Μαρία Ευθυμίου μιλώντας στα «Πρόσωπα».

Με την εν λόγω παράσταση, η ιστορικός θα ταξιδέψει από τη Θεσσαλονίκη έως την Επίδαυρο, όπου θα εμφανιστεί στις 19 και 20 Ιουλίου στο Αρχαίο Θέατρο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ, συνυπάρχοντας έτσι με έμπειρους καλλιτέχνες όπως οι Μάνος Βακούσης, Μαίρη Ανδρέου, Αλέξανδρος Ζουριδάκης, Αλεξάνδρα Παλαιολόγου και Δημήτρης Διακοσάββας που θα υποδυθούν τους κεντρικούς ρόλους του έργου. «Με συγκινεί το γεγονός ότι θα βιώσω εκ των έσω τη διαδικασία της παραγωγής θεατρικού έργου και ότι θα συνυπάρξω με τους ηθοποιούς και τους άλλους συντελεστές την ώρα τής δουλειάς τους», δηλώνει η Μαρία Ευθυμίου.

Ο «Πλούτος», η τελευταία από τις σωζόμενες αριστοφανικές κωμωδίες, έχει στον πυρήνα του το ζήτημα της άνισης κατανομής των αγαθών αλλά και τη λαχτάρα των ανθρώπων για μια καλύτερη ζωή που μπορεί να τους οδηγήσει σε λάθος μονοπάτια. Η αφήγηση χτίζεται πάνω στον θεό Πλούτο, ο οποίος τυφλωμένος από τον Δία δεν μπορεί να διακρίνει τους δίκαιους από τους άδικους, τους έντιμους από τους αχρείους. Χάρη, όμως, στη βοήθεια του χρηστού πολίτη Χρεμύλου, καταφέρνει να ξαναβρεί το φως του και η τάξη αποκαθίσταται μαζί με ό,τι θα ήταν δίκαιο σε μία ιδανική πολιτεία: κάθε πρόσωπο να ανταμείβεται όπως του πρέπει. «Ο προβληματισμός για την κατανομή του πλούτου δεν είναι αυτονόητος, είναι ωστόσο πάντα παρών στις ανθρώπινες κοινωνίες», υπενθυμίζει η ιστορικός.

ΠΛΟΥΤΟΣ ΚΑΙ ΑΡΕΤΗ. Το έργο στην εξέλιξή του θίγει πολλές προβληματικές, όπως κατά πόσο μπορεί να συμβαδίσει τελικά ο πλούτος με την αρετή. «Μπορεί, αλλά είναι δύσκολο και χρειάζεται επεξεργασία εσωτερική – και συνεχή εγρήγορση – τόσο των ατόμων όσο και των κοινωνιών εν συνόλω», απαντάει από την πλευρά της η ιστορικός. Παράλληλα, η απόδοση που έκανε ο Γιάννης Κακλέας φέρνει στη σκηνή διλήμματα και προβληματισμούς που επιμένουν στον χρόνο και με όχημα τους στίχους του Αριστοφάνη δείχνει έναν δρόμο διαχείρισης των υλικών αγαθών, όχι με γνώμονα το συμφέρουν του ατόμου αλλά του πολίτη. «Στις μέρες μας, μια τέτοια διαχείριση είναι ρεαλιστική και εφαρμόσιμη. Απαιτεί ωστόσο υψηλή πολιτική αγωγή και αρετή τόσο από τους κυβερνώντες όσο και από τους πολίτες», τονίζει η Μαρία Ευθυμίου.

Η κρισιμότητα των θεμάτων που αγγίζει ο ποιητής αντικατοπτρίζεται και στην ίδια τη σύνθεση του έργου αφού τα πολλά «στολίδια» του, όπως τα χορικά που συνήθιζε να ενσωματώνει, αφαιρούνται. Ο περιπαικτικός αστεϊσμός του λόγου του αμβλύνεται αφού το ενδιαφέρον αυτή τη φορά μετατίθεται στα προβλήματα του καθημερινού βίου των πολιτών. Ακόμα και έτσι, ωστόσο, το έργο του δεν στερείται βαρύτητας, ακόμα κι αν σήμερα πολλοί δημιουργοί επιμένουν να το αντιμετωπίζουν με όρους περισσότερο… επιθεώρησης παρά κλασικής κωμωδίας. «Με αυτόν τον τρόπο, υποβαθμίζεται απολύτως το έργο του. Ο Αριστοφάνης επιθυμούσε με το έργο του τον βαθύτερο προβληματισμό της κοινωνίας του επάνω σε καίρια κοινωνικά και πολιτικά φαινόμενα. Οχι τον εκμαυλισμό της κοινωνίας του με γελοιότητες και φθηνά καμώματα», καταλήγει η Μαρία Ευθυμίου.