Τα διακυβεύματα και η επόμενη ημέρα

Αυτό το Σαββατοκύριακο διεξάγεται στο γνωστό Bürgenstock της Ελβετίας η πρώτη σύνοδος κορυφής για την ειρήνη στην Ουκρανία. Αυτή η συνάντηση αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων είχε ως στόχο την ανάπτυξη κοινής αντίληψης για την πορεία προς μια διαρκή και δίκαιη ειρήνη στην Ουκρανία η οποία θα αποτελέσει τη βάση για την ειρηνευτική διαδικασία. Με πάνω από 90 επιβεβαιωμένες συμμετοχές από την Ευρώπη, τη Βόρειο και Νότιο Αμερική, την Αφρική και την Ασία, συμπεριλαμβανομένων διεθνών οργανισμών, η σύνοδος κορυφής υπογραμμίζει πόσο ο πόλεμος στην Ουκρανία αφορά τη διεθνή ασφάλεια και σταθερότητα, πέραν της προετοιμασίας ενός κοινού πλαισίου ειρήνης το οποίο θα παρουσιαστεί, εν καιρώ, στν Ρωσία, με στόχο να φέρει την ειρήνη στην Ουκρανία.

Η συμμετοχή ενός ευρέος φάσματος κρατών αναδεικνύει μια προσέγγιση η οποία εστιάζεται στην επιβεβαίωση μερικών κρίσιμων αρχών της διεθνούς τάξης στις οποίες συμφωνούν όλοι οι συμμετέχοντες, όπως το απαράδεκτο της χρήσης πυρηνικών όπλων και η σημασία της διασφάλισης της ασφάλειας των πυρηνικών εγκαταστάσεων, την ακτινοπροστασία, την ενεργειακή ασφάλεια, την περιβαλλοντική ασφάλεια, την εξασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα και την Αζοφική Θάλασσα ως σημαντικός παράγοντας για τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας παγκοσμίως, την ανάγκη διευθέτησης ανθρωπιστικών ζητημάτων – όπως η εξασφάλιση της ανταλλαγής αιχμαλώτων και η επιστροφή στην Ουκρανία των παράνομα κρατουμένων, απελαθέντων και εκτοπισμένων ατόμων, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών –, την αποκατάσταση της δικαιοσύνης και την αποκατάσταση της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας, μεταξύ άλλων.

Με άλλα λόγια η σύνοδος με τις προτεραιότητες που θέτει ο πρόεδρος Ζελένσκι προσδοκά να επιβεβαιώσει τη δέσμευση για την κυριαρχία, την ανεξαρτησία, την ενότητα και την εδαφική ακεραιότητα των κρατών εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων τους και την ανάγκη αποκατάστασης μιας συνολικής, δίκαιης και διαρκούς ειρήνης για την Ουκρανία με βάση τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ και τις βασικές αρχές του διεθνούς δικαίου.

Δεν θα πρέπει να μας αφήνει αδιάφορους ότι οι έξι προτεραιότητες της Ελλάδας τη διετία 2025-2026 που θα είναι μη μόνιμο μέλος του ΟΗΕ – Ειρηνική επίλυση διαφορών· Σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου και των κανόνων και αρχών του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών· Γυναίκες, ειρήνη και ασφάλεια· Κλίμα, παιδιά και ένοπλη Σύγκρουση· Θαλάσσια ασφάλεια – συμπίπτουν με τις προτάσεις Ζελένσκι. Δεδομένου ότι η ουσία του πολέμου στην Ουκρανία αφορά τις επιπτώσεις που προκύπτουν από τις πράξεις μιας αναθεωρητικής δύναμης που επέλεξε να αλλάξει τα σύνορα διά της βίας, η Ελλάδα δεν έχει άλλη επιλογή παρά να στηρίξει την ουκρανική πρωτοβουλία και να συμβάλλει ενεργά στην όλη διαδικασία.

Θα πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψη τις επιπτώσεις των πρόσφατων ευρωεκλογών όπου ένας παράγοντας της ανάδειξης των υπερσυντηρητικών κομμάτων και των επιχειρημάτων τους είναι ο ευρωσκεπτικισμός τους και η αντίθεσή τους στην περαιτέρω στήριξη στον αγώνα της Ουκρανίας. Η απόφαση του προέδρου Μακρόν να προκηρύξει πρόωρες κοινοβουλευτικές εκλογές στη Γαλλία στις 30 Ιουνίου και το σοβαρό ενδεχόμενο να τις κερδίσει ο Εθνικός Συναγερμός της Μαρίν Λεπέν ελλοχεύει κινδύνους για την Ουκρανία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια, ευνοώντας την πλευρά της Ρωσίας. Οπως και σε λίγους μήνες οι προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ με την πιθανή εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να ανατρέψει όλους τους συσχετισμούς.

Ως εκ τούτου, η σύνοδος κορυφής για την ειρήνη στην Ουκρανία επιβάλλεται να στηριχθεί και να φέρει αποτελέσματα που θα είναι ανθεκτικά στις όποιες αρνητικές πολιτικές εξελίξεις σε Ευρώπη και Αμερική. Σε μια εποχή ευρύτερης ανασφάλειας και αστάθειας, η σύνοδος είναι επιβεβλημένη για όλους τους συμμετέχοντες, με κύρια έμφαση στην επιβεβαίωση και ενίσχυση των διεθνών θεσμών όπως ο ΟΗΕ και των διεθνών κανόνων και αρχών. Τα διακυβεύματά της μας αφορούν όλους.

Ο Δημήτρης Τριανταφύλλου είναι καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και διευθυντής Προγραμμάτων στο Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ)