Ποιες εκλογές;

Παραμονή εκλογών και, τις τελευταίες μέρες, συνειδητοποιώντας τις μεγάλες αλλαγές που έχουν συντελεστεί από τότε που ψήφισα για πρώτη φορά το 1981 μέχρι σήμερα, αναρωτιέμαι πότε ακριβώς συνέβησαν. Για παράδειγμα, πότε πετάξαμε τα εκλογικά βιβλιάρια, εκείνα με το μπεζ «χασαπί» εξώφυλλο και αρχίσαμε να ψηφίζουμε με την επίδειξη της ταυτότητάς μας; Μέχρι πότε υπήρχαν εκλογικά τμήματα «ανδρών» και «γυναικών», σαν τουαλέτες ένα πράγμα; Και μέχρι πότε, την παραμονή εκλογών, τα νυχτερινά κέντρα ήταν κλειστά και, γενικώς, απαγορευόταν η διάθεση αλκοόλ; Πότε απομακρύνθηκαν οι ένοπλοι φαντάροι που «κρατούσαν σκοπιά» έξω από τα εκλογικά κέντρα; Ολα αυτά που θυμάμαι τόσο χαρακτηριστικά στις πρώτες εκλογές μετά τη Μεταπολίτευση.

Βεβαίως τα παραπάνω δεν έχουν καμία σημασία. Το πιο σημαντικό «πότε;» αφορά τη σχέση μας με τις εκλογές. Πότε δηλαδή εξέπεσε τόσο πολύ η αντικειμενική τους αξία; Πότε μια μεγάλη πλειοψηφία γύρισε επιδεικτικά την πλάτη της σε αυτό που, όταν ήμασταν έφηβοι, λέγαμε «Γιορτή της Δημοκρατίας»; Μήπως από τότε που έπαψαν να υπάρχουν κυρώσεις για τη μη άσκηση του εκλογικού μας δικαιώματος που τότε το λέγαμε «υποχρέωση»; Και που το νιώθαμε ως τέτοια. Δεν νομίζω. Τα μεγάλα ποσοστά αποχής που φοβόμαστε (και χρησιμοποιώ συνειδητά αυτό το ρήμα) ότι θα καταγραφούν και αύριο δεν οφείλονται στο ότι βαριόμαστε. Ή στο ότι, λόγω εποχής, θέλουμε να πάμε για μπάνιο. Σιγά, δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε μια στάση πριν στο εκλογικό κέντρο, έστω και με το παρεό και τις σαγιονάρες; Από αδιαφορία δεν πάμε να ψηφίσουμε. Γιατί η πολιτική δεν είναι πια «ερωτεύσιμη»; Και οι ίδιοι οι πολιτικοί «ερωτεύσιμοι».

Αισθάνομαι κάπως σαν τους γέρους του Μάπετ Σόου αλλά έζησα την εφηβεία και τα πρώτα νιάτα μου σε μια εποχή που η πολιτική ήταν «έρωτας». Απόλυτα φυσικό μετά τη χούντα όταν οι μεγαλύτεροι ξαναθυμούνταν κι εμείς τα πιτσιρίκια «πρωτοδιαβάζαμε» τη Δημοκρατία. Καρδιοχτυπούσα, μετρούσα ανάποδα, σαν φαντάρος, μέχρι να γίνω 21 και να μπορώ να ψηφίζω όπως ήταν τότε ο νόμος. Πήγα να βγάλω φωτογραφία για το εκλογικό μου βιβλιάριο κατευθείαν από τη θάλασσα, με τα μαλλιά βρεγμένα, καθώς αδημονούσα να το πιάσω στα χέρια μου. Και σιγά μη γύριζα να κοιτάξω αγόρι που υποστήριζε το αντίπαλο κόμμα.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι στο τέλος της δεκαετίας του 1980 η Μελίνα Μερκούρη είχε πει, στον Παπανδρέου, εκείνο το «Ανδρέα, δεν αρέσουμε πια». Γιατί η πολιτική και οι πολιτικοί άρεσαν. Ενέπνεαν επειδή, άρεσαν δεν άρεσαν, ενέπνεαν. Γι’ αυτό και ψηφίζαμε ένα κόμμα επειδή το γουστάραμε, όχι επειδή δεν γουστάραμε το απέναντι. Πότε ήλθε η απομάγευση; Κατά τη γνώμη μου από τότε που η πολιτική στην Ελλάδα άρχισε να αποκτά τεχνοκρατικά χαρακτηριστικά. Και, σίγουρα αυτό είναι καλύτερο από τη «μαγεία» του ηγέτη, πιο ουσιαστικό. Αλλά η αποστασιοποίηση φέρνει την αδιαφορία και η αδιαφορία την αποχή. Μπορούμε να επανεφεύρουμε τη «μαγεία» της πολιτικής; Ισως. Αν αλλάξουν τα πάντα παραμένοντας όμως ίδια όπως έχει πει ο Γκράμσι. Μέχρι τότε, ψυχραιμία. Αντε και καλό βόλι αύριο.