Ποπ και (διπλωματικό) δράμα΄

Αν πρέπει να αποδομήσουμε το μεγαλύτερο τηλεοπτικό γεγονός του πλανήτη μετά τους Ολυμπιακούς, δηλαδή τον διαγωνισμό τραγουδιού της Eurovision, στα συστατικά του στοιχεία μας μένουν η στραφταλιζέ ποπ, η πολυπολιτισμικότητα και το γεωπολιτικό «δράμα». Το τελευταίο θα μπορούσε να είναι αντικείμενο ολόκληρης διπλωματικής εργασίας. Ιντριγκες, πολιτική, γειτονικές σχέσεις και διπλωματία μεταξύ των κρατών έχουν μετατρέψει τον εκ διακήρυξης «μη πολιτικό» διαγωνισμό τραγουδιού σε μια πλατφόρμα ήπιας ισχύος με την πολιτική να αποτελεί σχεδόν κάθε χρονιά τον ελέφαντα στο δωμάτιο.

Τα παραδείγματα πολλά. Η Ισπανία του Φράνκο προσπαθούσε διακαώς να κερδίσει τον διαγωνισμό, καθώς γνώριζε πως η διοργάνωση ήταν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για rebranding της χώρας. Απολυταρχικά καθεστώτα δαπανούν ποσά ρεκόρ για να τον διοργανώσουν (Αζερμπαϊτζάν 2012). Η Εσθονία το 2001 διά στόματος του τότε πρωθυπουργού της συνέδεσε τη νίκη στον διαγωνισμό με την «απελευθέρωσή από τη σοβιετική αυτοκρατορία και την είσοδο στην Ευρώπη», εννοώντας την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ. Συγγενείς εθνοτικά και γειτονικές γεωγραφικά χώρες ανταλλάσσουν ανέκαθεν μεταξύ τους υψηλές βαθμολογίες. Ολες οι αραβόφωνες χώρες, που δικαιούνται να συμμετάσχουν, δεν το κάνουν λόγω της παρουσίας του Ισραήλ στον διαγωνισμό. Η μόνη που το έκανε ήταν το Μαρόκο το 1980 κι αυτό επειδή δεν συμμετείχε τότε το Ισραήλ. Η Ελλάδα απείχε μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και την είσοδο της Τουρκίας στον διαγωνισμό. Οι ρωσικές συμμετοχές το 2014 και το 2015 έλαβαν εκτενές γιουχάρισμα στην αρένα λόγω της προσάρτησης της Κριμαίας από τη Ρωσία με την EBU να αναπτύσσει στο μέλλον τεχνολογία κατά του γιουχαΐσματος. Στο Κίεβο το 2017 οι ουκρανικές αρχές δεν έδωσαν βίζα εισόδου στην εκπρόσωπο της Ρωσίας. Το 2022 αποβλήθηκε η Ρωσία μετά την εισβολή του 2022, ενώ είχε προηγηθεί και η αποβολή της Λευκορωσίας. Στο Ισραήλ το 2019 τόσο οι ισλανδοί διαγωνιζόμενοι όσο και η καλεσμένη Μαντόνα έκαναν αιφνίδιες κινήσεις συμπαράστασης της Παλαιστίνης κατά τη ζωντανή μετάδοση του τελικού. Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε πολλά – πολλά ακόμα.

Φέτος η EBU απαγόρευσε τη χρήση της παλαιστινιακής σημαίας και άλλων συμβόλων στον διαγωνισμό. Είχε προηγηθεί το πηγαινέλα μεταξύ της διοργάνωσης και του Ισραήλ ώστε η φετινή συμμετοχή τους να μην έχει πολιτική χροιά και ειδικότερα αναφορές στην τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς τον περασμένο Οκτώβρη. Γενικά η EBU πάντα προσπαθεί να αφήσει την πολιτική έξω από την αρένα του διαγωνισμού, να μην οξύνει τα πνεύματα και να ενισχύει τον πασιφιστικό χαρακτήρα της διοργάνωσης. Ηδη, κατά τη διάρκεια του α’ ημιτελικού το βράδυ της Τρίτης, δημοσίευσε μια δημόσια συγγνώμη για το γεγονός ότι ο σουηδός καλεσμένος Eric Saade, που άνοιξε μεταξύ άλλων τη βραδιά, φορούσε στο χέρι του ένα παλαιστινιακό μαντήλι καφίγια. Ο καλλιτέχνης απάντησε ότι δεν είναι πολιτικό σύμβολο ένα αντικείμενο που συμβολίζει τις ρίζες του (ο πατέρας του είναι Παλαιστίνιος). Η εβδομάδα του διαγωνισμού είναι ακόμα εν εξελίξει, ο τελικός του Σαββάτου θα κρατήσει αρκετές ώρες και τα απρόοπτα είναι πάντα μέσα στο παιχνίδι, πιθανώς η ισραηλινή συμμετοχή να εισπράξει δυστυχώς κάποια γιουχαΐσματα. Στο τέλος όμως ευτυχώς πάντα θα έχουμε τη μουσική να μας ενώνει. Το ετήσιο πανηγύρι της Γηραιάς Ηπείρου, ο ετήσιος εορτασμός της κοινής μας κουλτούρας, όπως αρέσκονται να τον αποκαλούν οι Σουηδοί, θα είναι εδώ να μας υπενθυμίζει πως έχουμε ένα συμπεριληπτικό και ασφαλές μέρος κι ότι η πολιτισμική πρόσμειξη της Ευρώπης έχει ήδη επιτευχθεί. Γι’ αυτό άλλωστε ξεκίνησε όλο αυτό πίσω στο 1956. Για να ενώσει μια ρημαγμένη από τον πόλεμο ήπειρο.

Ο Γιάννης Χ. Παπαδόπουλος είναι δημοσιογράφος, συντάκτης στο free press «Athens Voice»