Σημαντική η πρόοδος στα ελληνικά συστήματα ασύλου και υποδοχής

Πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασύλου (EUAA), η οποία ξεκίνησε την επιχειρησιακή της δράση στην Ελλάδα το 2015, αναθεώρησε το πλάνο δράσης στη χώρα μας για το 2024. Οπως τονίζει αποκλειστικά στα «ΝΕΑ» η εκτελεστική διευθύντρια της Υπηρεσίας Nina Gregori, το τροποποιημένο επιχειρησιακό σχέδιο αφορά περισσότερο την ανακατανομή των πόρων του οργανισμού, με στόχο την προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις του Μεταναστευτικού. Αποκαλύπτει δε, το νέο ρόλο που θα αναλάβει η EUAA που θα είναι εποπτικός καθώς θα παρακολουθεί τη λειτουργία του συστήματος χορήγησης ασύλου.

Πριν από λίγες ημέρες υπογράψατε την αναθεώρηση του επιχειρησιακού σχεδίου 2024 στην Ελλάδα. Τι περιλαμβάνει;

Το ανανεωμένο επιχειρησιακό μας σχέδιο με τις ελληνικές Αρχές έχει δύο βασικούς πυλώνες. Πρώτον, θα υποστηρίξουμε την περαιτέρω ανάπτυξη του ελληνικού θεσμικού πλαισίου όσον αφορά τον χειρισμό των ευάλωτων αιτούντων άσυλο, βασιζόμενοι στη σημαντική πρόσφατη επιτυχία με τα ασυνόδευτα παιδιά. Δεύτερον, επαναπροτεραιοποιούμε τους υπάρχοντες πόρους μας, βοηθώντας την Ελληνική Υπηρεσία Ασύλου (ΕΥΑ) και τα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΚΥΤ) με τις καταγραφές και την εξέταση των αιτημάτων, δεδομένων των αυξημένων αφίξεων στην Ελλάδα.

Ποια είναι η συμβολή του οργανισμού στην προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων στην Ελλάδα;

Από το 2020, η EUAA συνεργάζεται στενά με τις ελληνικές Αρχές για τη δημιουργία του εθνικού νομικού και θεσμικού πλαισίου για τα ασυνόδευτα παιδιά. Συγκεκριμένα, ο οργανισμός έχει συμβάλει στην υποστήριξη του σχεδιασμού ενός εθνικού συστήματος επιτροπείας, καθώς και με τη συνεχή εφαρμογή του, η οποία επεκτείνεται πλέον στη βοήθεια της διαχείρισης και της λειτουργίας των τοποθετήσεων στο σύστημα προστασίας ασυνόδευτων.

Συνεχίζουμε, την ίδια στιγμή, να υποστηρίζουμε το εξαιρετικά επιτυχημένο πρόγραμμα των Μεντόρων, στο πλαίσιο του οποίου πρώην ασυνόδευτοι ανήλικοι υποστηρίζουν πλέον τους νέους που εισέρχονται στο ελληνικό σύστημα προστασίας. Οι μέντορες αποτελούν ένα σημαντικό παράδειγμα επιτυχημένης ένταξης στην ελληνική κοινωνία.

Ακολουθούν οι χώρες πρώτης υποδοχής τις βέλτιστες πρακτικές για τη χορήγηση ασύλου;

Ο οργανισμός δεν εκδίδει ακόμη γνωμοδοτήσεις σχετικά με το κατά πόσον τα κράτη – μέλη ακολουθούν τις υποχρεώσεις της ΕΕ κατά τη χορήγηση διεθνούς προστασίας, ή μάλλον κατά πόσον ακολουθούνται οι κατάλληλες διαδικασίες. Αυτό, ωστόσο, θα αρχίσει σύντομα να αλλάζει. Κι αυτό γιατί θα αρχίσουμε να εφαρμόζουμε τη νέα μας εντολή παρακολούθησης, η οποία αποτελεί σημαντική εξέλιξη. Τούτου λεχθέντος, ρόλος της Υπηρεσίας θα είναι να παρακολουθεί τη λειτουργία του συστήματος χορήγησης ασύλου και τον τρόπο αντιμετώπισής της θα έχει ως στόχο να συμβάλει στον εντοπισμό των σημείων όπου υπάρχουν αδυναμίες.

Εχει σημειώσει πρόοδο το εθνικό σύστημα υποδοχής και καταγραφής των αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα;

Η Ελλάδα είναι ο μακροβιότερος επιχειρησιακός εταίρος του οργανισμού, και θέλω να χαιρετίσω τη σημαντική πρόοδο που έχουν σημειώσει τα εθνικά συστήματα ασύλου και υποδοχής τα τελευταία χρόνια. Και τα δύο είναι πολύ καλύτερα οργανωμένα και προσαρμοσμένα στις αλλαγές στις τάσεις του ασύλου. Πράγματι, τον περασμένο Φεβρουάριο υπογράμμισα την ικανότητα του οργανισμού να αρχίσει σιγά σιγά να καταργεί στοιχεία της υποστήριξής μας προς την Ελληνική Υπηρεσία Ασύλου (ΕΥΑ), δεδομένης της προόδου που σημειώνουν οι εθνικές Αρχές. Το τροποποιημένο επιχειρησιακό σχέδιο, στην πραγματικότητα, είναι περισσότερο μια ανακατανομή των πόρων μας για να προσαρμοστούμε στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις, παρά αύξηση.

Αυτό δείχνει μια βασική ανθεκτικότητα των ελληνικών συστημάτων ασύλου και υποδοχής, η οποία μπορεί να αντεπεξέλθει στις μεταβαλλόμενες ανάγκες – χωρίς να απαιτούνται πρόσθετοι εξωτερικοί ανθρώπινοι πόροι. Αυτό αποτελεί, κατά την άποψή μου, σημαντική επιχειρησιακή επιτυχία, τόσο για τις ελληνικές Αρχές όσο και για τον οργανισμό μας.

Θα προσφέρει το νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου περισσότερη αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών – μελών; Πώς θα βοηθηθούν οι πρώτες χώρες υποδοχής;

Το Σύμφωνο αποτελεί σημαντικό βήμα προς τα εμπρός στη συνεχή ανάπτυξη του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου, το οποίο παραμένει το πρώτο και μοναδικό πολυεθνικό σύστημα προστασίας στον κόσμο. Αποτελεί, επίσης, ορόσημο στο δίκαιο της ΕΕ, στον βαθμό που τα κράτη – μέλη δεσμεύονται νομικά να επιδεικνύουν αλληλεγγύη σε θέματα ασύλου και μετανάστευσης ως νομικό γεγονός. Η ορθή και πλήρης εφαρμογή όλων των κειμένων θα είναι ζωτικής σημασίας, κατά τα επόμενα χρόνια. Αυτό θα είναι το κλειδί για την επιτυχία της.

Τα κράτη – μέλη, όπως η Ελλάδα, θα μπορούν να βασίζονται σε μια δεξαμενή αλληλεγγύης, στην οποία θα απαριθμούνται με σαφήνεια οι υποσχεθείσες συνεισφορές άλλων χωρών για το επόμενο έτος. Αυτές αναμένεται να περιλαμβάνουν προσφορές επιχειρησιακής και τεχνικής βοήθειας, χρηματοδότηση πρωτοβουλιών για τη διαχείριση της μετανάστευσης αλλά και αρκετές χιλιάδες μετεγκαταστάσεις αιτούντων σε άλλα κράτη – μέλη. Σε αυτό το τελευταίο σημείο, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασύλου θα είναι ένας καθοριστικός διαμεσολαβητής στο πλαίσιο της επιχειρησιακής μας υποστήριξης, όπου χρειάζεται.

Νομίζω ότι απαιτώντας από τα κράτη – μέλη της ΕΕ να επιδείξουν αλληλεγγύη, δίνοντας στις εθνικές κυβερνήσεις την ευελιξία να καθορίσουν τον τρόπο με τον οποίο το κάνουν, αντί να επιβάλλουν συγκεκριμένες λεπτομέρειες, τα κράτη – μέλη που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, όπως η Ελλάδα ή η Κύπρος, θα βοηθηθούν – στην πραγματικότητα – σε προβλεπόμενη βάση.