Ρεαλισμός

Σύμφωνα με το κυρίαρχο εθνικό αφήγημα, για την κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας την προηγούμενη δεκαετία φταίνε οι ξένοι. Αυτό είναι σωστό σε έναν βαθμό: πράγματι, οι ανισορροπίες της ευρωζώνης ήταν τέτοιες, που οι χώρες της Νότιας Ευρώπης αδυνατούσαν να συμβαδίσουν με εκείνες του Βορρά. Και η Ελλάδα είχε την ατυχία να χρεοκοπήσει πρώτη, οπότε η αντιμετώπισή της έπρεπε να είναι σκληρή για λόγους παραδειγματισμού.

Το γεγονός αυτό όμως δεν μπορεί να κρύψει, ούτε να υποβαθμίσει, τις δικές μας ευθύνες, που συνίστανται στο ότι, για πολλά χρόνια, ζούσαμε πάνω από τις δυνάμεις μας. Δανειζόμασταν δηλαδή χωρίς μέριμνα για την αποπληρωμή των δανεικών και χρησιμοποιούσαμε τα χρήματα αυτά για πολυτελή αγαθά που στην πραγματικότητα δεν ανταποκρίνονταν στην οικονομική μας κατάσταση. Οσο για την αποταμίευση, ήταν μια άγνωστη έννοια: ο τόπος ήταν γεμάτος «λεφτόδεντρα».

Τα όσα ακολούθησαν είναι γνωστά. Ο ελληνικός λαός δοκιμάστηκε σκληρά, αλλά χάρις στις θυσίες του κατάφερε να περάσει τον κάβο. Φαίνεται όμως ότι δεν αποκόμισε τα διδάγματα που έπρεπε. Η κρίση δεν μας έβαλε μυαλό. Η αποταμίευση δεν μπήκε στην κουλτούρα μας. Είναι χαρακτηριστικό ότι πέρυσι μειώθηκαν τα στεγαστικά δάνεια (κατά 3,7%), ενώ αυξήθηκαν τα καταναλωτικά (κατά 2%). Το 85% των τελευταίων, μάλιστα, αφορά αγορά αυτοκινήτων (συχνά μεγάλων κυβικών), ηλεκτρονικών ειδών (κυρίως μεγάλων τηλεοράσεων) και άλλων οικιακών ειδών από μεγάλες αλυσίδες.

Η τάση αυτή δεν είναι αποτέλεσμα μόνο μιας κακώς νοούμενης «ανεμελιάς». Οι τράπεζες προτιμούν να χορηγούν καταναλωτικά δάνεια παρά στεγαστικά, κάτι που αποτυπώνεται και στη μεγαλύτερη αύξηση των επιτοκίων για τα δεύτερα σε σχέση με τα πρώτα. Την ίδια στιγμή σημειώνεται έλλειψη προσφοράς ακινήτων, με τα κλειστά ακίνητα να εκτιμώνται σε 700.000. Η κυβέρνηση πρέπει λοιπόν να προβεί σε μια διπλή παρέμβαση. Από τη μια πλευρά πρέπει να πιέσει τις τράπεζες να φανούν πιο τολμηρές στη χρηματοδότηση της αγοράς ακινήτων κι από την άλλη να δώσει κίνητρα στους πολίτες να στραφούν περισσότερο στην αποταμίευση.

Να είμαστε όλοι πιο ρεαλιστές και πιο προσγειωμένοι: αυτό έλειψε την προηγούμενη δεκαετία, αυτό πρέπει να πρυτανεύσει στην πορεία για ένα καλύτερο αύριο.