Κίνδυνος από πιλοτές και μεγάλες διαρρυθμίσεις

Η καθαίρεση «μη φερόντων» διαχωριστικών τοίχων σε παλαιότερα κτίρια με φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα, πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή και σε περιορισμένη έκταση, και μόνον υπό την επίβλεψη και την ευθύνη πολιτικού μηχανικού. Τα εισαγωγικά έχουν τεθεί, διότι όσο παλαιότερο είναι το κτίριο, τόσο περισσότερο οι «μη φέρουσες» τοιχοποιίες του κτιρίου καθίστανται φέρουσες, υπό την έννοια ότι αυτές συμμετέχουν όλο και πιο θετικά στη στατική και, ιδιαίτερα, στη σεισμική συμπεριφορά του κτιρίου. Αυτό οφείλεται σε διάφορους λόγους, οι κυριότεροι των οποίων είναι:

1) Οι οικοδόμοι που έκτιζαν αυτές τις διαχωριστικές οπτοπλινθοδομές, ήταν μάστορες με αξιόλογη εμπειρία και επαγγελματική ευσυνειδησία στο κτίσιμο κλασικών τοιχοποιιών.

2) Τα τούβλα είχαν πολλαπλάσια αντοχή από τα σύγχρονα με αποτέλεσμα, οι κατασκευαζόμενες τοιχοποιίες να διαθέτουν σημαντική δυσκαμψία και αντοχή.

3) Η πυκνότητα των τοιχοποιιών στον κάθε όροφο ήταν σημαντική, λόγω του ότι οι διαστάσεις των δωματίων ήταν αρκετά περιορισμένες.

4) Οι εν λόγω τοιχοποιίες λόγω του υλικού και τρόπου δόμησής τους και της σημαντικής πυκνότητάς τους προσφέρουν σημαντική απορρόφηση σεισμικής ενέργειας.

5) Ο φέρων οργανισμός από οπλισμένο σκυρόδεμα σπανίως διέθετε τα απαραίτητα τοιχώματα δυσκαμψίας, τα οποία θα έπρεπε να έχουν τις κατάλληλες διαστάσεις, τον απαραίτητο και κατάλληλα διαμορφωμένο σιδηροπλισμό.

6) Η ποιότητα αυτών των υλικών ήταν αρκετά χαμηλή και τα σεισμικά φορτία υπολογισμού ήταν αρκετά μειωμένα. Αποτέλεσμα αυτών είναι ο φέρων οργανισμός να είναι αφενός μεν αρκετά εύκαμπτος, αφετέρου δε, μόνος του να μην μπορεί να παραλάβει άμεσα και σε πρώτη φάση τα αναπτυσσόμενα σεισμικά φορτία.

Επομένως, τα εν λόγω παλαιότερα κτίρια διαθέτουν δύο ασπίδες αντίστασης και παραλαβής σεισμικών φορτίων: η πρώτη επιτελείται από τις πιο δύσκαμπτες τοιχοποιίες και η δεύτερη από τον πιο εύκαμπτο φέροντα οργανισμό του κτιρίου.

Κατά τη σεισμική συμπεριφορά του κτιρίου, πρώτα μπαίνουν στη μάχη τα πιο δύσκαμπτα στοιχεία του, τα οποία, είναι το σύστημα των τοιχωμάτων του. Αφού αυτές οι τοιχοποιίες τραυματιστούν, παραλαμβάνοντας και απορροφώντας το μεγαλύτερο μέρος του σεισμικού φορτίου, αφήνουν ακόμη και αλώβητο τον φέροντα οργανισμό, ο οποίος, στη συνέχεια, μας προστατεύει από τα απομεινάρια της σεισμικής διέγερσης, από ενδεχόμενους μετασεισμούς (που είναι εξ ορισμού ασθενέστεροι) και από τα μονίμως δρώντα στατικά φορτία του κτιρίου, προστατεύοντάς μας και από πιθανή κατάρρευση.

Αυτοί μπορεί να είναι οι βασικότεροι λόγοι για τους οποίους η χώρα μας είναι πράγματι θωρακισμένη έναντι του καραδοκούντος υψηλού σεισμικού κινδύνου. Για να ισχύει όμως αυτό, θα πρέπει οι τουβλοδομές να είναι στη θέση τους (δηλαδή να μην τις καθαιρούμε σε ένα μέγιστο ποσοστό 20% των τοιχοποιιών του ορόφου) και να είναι συνεχείς μέχρι τα θεμέλια (δηλαδή να μην υπάρχουν πιλοτές, και μεγάλων διαστάσεων ελεύθεροι χώροι στο ισόγειο).

Ο Παναγιώτης Καρύδης είναι ακαδημαϊκός, μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, ομότιμος καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ)