Η πολιτισμική ζωτικότητα της Ευρώπης

Το τι είναι η Ευρώπη το περιέγραφε το 1980 με πολύ λίγες λέξεις ο Μίλαν Κούντερα, ο τσέχος και βαθιά ευρωπαίος συγγραφέας, που πέθανε πέρυσι. Στο μικρό βιβλίο του «Πράγα, ένα ποίημα που χάνεται – Ογδόντα εννιά λέξεις», που μόλις κυκλοφόρησε (μετάφραση: Γιάννης Χάρης, Εστία), ο Κούντερα υπερασπίζεται αυτό που ονομάζει «πολιτισμική ζωτικότητα» της χώρας του και κατ’ επέκταση της Ευρώπης. Γράφει:

«Η εισβολή [της ΕΣΣΔ] στην Τσεχοσλοβακία δεν ήταν απλώς η νίκη του “δογματικού κομμουνισμού” ενάντια στον “φιλελεύθερο κομμουνισμό” (η τρέχουσα εξήγηση αυτού του γεγονότος) αλλά επίσης […] η οριστική προσάρτηση μιας δυτικής χώρας από τον ρωσικό ολοκληρωτικό πολιτισμό. Λέω συγκεκριμένα πολιτισμό, και όχι πολιτικό σύστημα ή κράτος. Ο Κάφκα δεν προκαλεί τη λύσσα της Μόσχας επειδή είναι αντικομμουνιστής ή επειδή αντιτίθεται στα στρατιωτικά συμφέροντά της, αλλά επειδή ενσαρκώνει μια άλλη κουλτούρα, ξένη κι αναφομοίωτη από τον αποικιστή, που πολιτικά προελαύνει σ’ ολόκληρο τον κόσμο, ενώ παράλληλα οπισθοδρομεί πολιτισμικά προς το βυζαντινό παρελθόν του».

Το απόσπασμα αυτό του Κούντερα εξηγεί, ετεροχρονισμένα, τι παίζεται στην Ουκρανία. Και γιατί η Ρωσία δεν πρέπει να νικήσει.