Ο πολιτικός αντίπαλος δεν είναι εχθρός

Ζήτημα που πραγματεύτηκε πρόσφατα η βρετανική εφημερίδα «The Guardian», μέσω ενός ενδιαφέροντος κειμένου του καθηγητή Ψυχολογίας και Νευροεπιστήμης στο πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας, Kurt Gray, αφορούσε το γεγονός ότι πιστεύουμε πως συνήθως ο πολιτικός μας αντίπαλος μας αντιπαθεί, ακριβώς επειδή στηρίζουμε διαφορετικούς πολιτικούς χώρους και κόμματα.

Το συμπέρασμα του κειμένου συνοψίζεται στο γεγονός ότι πολλές είναι οι φορές που αυτή η εκτίμησή μας – η εκτίμησή μας δηλαδή ότι οι πολιτικοί μας αντίπαλοι έχουν μια αρνητική άποψη για εμάς – είναι υπερεκτιμημένη και λάθος. Μας αντιπαθούν δηλαδή πολύ λιγότερο.

Η φθίνουσα αντιπάθεια και αντιπαράθεση συνδέεται σαφέστατα με τη νέα πραγματικότητα. Με την πραγματικότητα δηλαδή ότι ολοένα και λιγότερο ο σύγχρονος πολίτης ανήκει διαχρονικά και παντοτινά σε ένα πολιτικό κόμμα, καθώς και ότι ολοένα και λιγότερο έχει την τάση και τη διάθεση να υπερασπίζεται τις θέσεις ενός κόμματος και αυτό μάλιστα να τον οδηγεί να αντιπαθήσει τον πολιτικό του αντίπαλο.

Μολονότι όμως υπάρχουν αυτά ως δεδομένα, τελικά εάν κάποιος βαθμός αντιπάθειας και πολιτικής εχθρότητας γεννάται μεταξύ των πολιτών, ποιος είναι ο λόγος που οδηγεί σε αυτό; Πρόσφατα μάλιστα στην ελληνική επικαιρότητα και με επίκεντρο το νομοσχέδιο για την ισότητα στον γάμο και για τα ετερόφυλα ζευγάρια, διαμορφώθηκαν συνθήκες έντασης, διαπληκτισμού, αντιπαράθεσης και σε ορισμένες ακραίες στιγμές εχθρότητα.

Ισως τελικά η διέγερση μιας ακραίας τοποθέτησης, ως αντίδραση στη θεσμική και νομοθετική προσπάθεια για γενικότερο και ειδικότερο εκσυγχρονισμό, να είναι συνθήκη για να εκφράσεις αντιπάθεια σε βάρος του αντιπάλου σου, όταν εκείνος αποδέχεται και επιθυμεί τον εκσυγχρονισμό αυτό και εσύ όχι.

Προϊόντος όμως του χρόνου… και με την επίδραση του διαλόγου, αλλά και με την εμπειρία της ίδιας της ζωής, διαμορφώνεται ένα consensus που αδυνατίζει και εκλογικεύει την αντιπαράθεση.

Σαφέστατα επίσης σε ένα περιβάλλον με περισσότερη ασφάλεια, ισότητα και συμπεριληπτικότητα σε ό,τι αφορά την πρόοδο και την εξέλιξη, ο φόβος και η αντίδραση ατονούν – (φόβος και ανασφάλεια ως στοιχεία που οδηγούν σε θεσμική αμφισβήτηση και ενδεχομένως στην καταφυγή προς ακραίες πολιτικές επιλογές) – ακόμη και εάν πάντοτε θα υπάρχουν πολιτικές δυνάμεις λαϊκισμού και χειραγώγησης, οι οποίες εποφθαλμιούν τις διχαστικές λογικές με σκοπό το εκλογικό όφελος. Σε αυτό το περιβάλλον, σε αυτή την κοινωνία… είναι δύσκολο ο πολιτικός αντίπαλος να γίνει εχθρός σου.

Η Βένη Μουζακιάρη είναι διδάκτωρ του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας – συγγραφέας του βιβλίου «Νέα Δημοκρατία και ένας φιλελευθερισμός υπό προϋποθέσεις», Εκδόσεις Παπαζήση