Η χρονιά των ρεκόρ και των ακραίων καιρικών γεγονότων

Η Θεσσαλία πνιγόταν κάτω από ενάμισι μέτρο νερό, η θάλασσα μεταξύ Ρόδου και Καστελλόριζου έβραζε στους 28 βαθμoύς Κελσίου και 150 περιοχές της χώρας ψήνονταν σε θερμοκρασίες άνω των 40 βαθμών… Το 2023 στην Ελλάδα ενσάρκωσε με τον πιο δραματικό τρόπο την κλιματική καταστροφή που χτυπά πλέον και τη χώρα μας.

Ηταν ένα έτος με ρεκόρ και ακραία καιρικά γεγονότα: είχε την υψηλότερη μέση ετήσια θερμοκρασία από το 1991 μέχρι σήμερα – 15,2 βαθμούς Κελσίου έναντι 13,4 βαθμών το 1991 –, ήταν μια σχετικά ξηρή χρονιά, με την Κρήτη να δέχεται 30%-40% λιγότερες βροχές από το σύνηθες, και περιελάμβανε 34 καιρικά φαινόμενα με έντονες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις.

Είναι ενδεικτικό ότι το 2023 η Ελλάδα έζησε τον μεγαλύτερο σε διάρκεια καύσωνα που έχει καταγραφεί στην ιστορία της, με 15 συνεχόμενες μέρες ακραίων θερμοκρασιών τον Ιούλιο, τη μεγαλύτερη πυρκαγιά που έχει εκδηλωθεί σε ευρωπαϊκό έδαφος από το 2000 μέχρι σήμερα – στον Εβρο με 938.000 καμένα στρέμματα – και συνδέεται με την κλιματική κρίση, ενώ βίωσε τη μεγαλύτερη πλημμύρα που έχει συμβεί ποτέ στη χώρα. Κατά τη διάρκειά της, ενώ εξελισσόταν η κακοκαιρία «Daniel», στη λεκάνη του Πηνειού έπεσαν 5 δισεκατομμύρια κ.μ. νερό, δηλαδή όσο καταναλώνει η Αττική σε 14 χρόνια…

Τα παραπάνω στοιχεία προέρχονται από την κλιματική αποτίμηση που πραγματοποίησε η επιστημονική ομάδα του Climatebook.gr, με αναλυτικές μετρήσεις από ολόκληρη τη χρονιά.

Tων τελευταίων 30 ετών

Οπως επεσήμανε κατά τη διάρκεια της παρουσίασης των ευρημάτων ο συντονιστής της ομάδας Κώστας Λαγουβάρδος, το 2023 χαρακτηρίστηκε από την υψηλότερη μέση ετήσια θερμοκρασία των τελευταίων 30 ετών, με τη μεγαλύτερη απόκλιση σε σχέση με τη μέση κλιματική τιμή να παρατηρείται στη Βόρεια Ελλάδα (+1,7 βαθμοί Κελσίου). Παρότι η άνοιξη ήταν δροσερή και ο Μάιος ένας από τους ψυχρότερους αντίστοιχους μήνες των τελευταίων δεκαετιών, ο Δεκέμβριος του 2023 ήταν ο θερμότερος Δεκέμβριος όλων των εποχών.

Αντίστοιχα, η θερμοκρασία της θάλασσας ήταν σε όλα τα πελάγη υψηλότερη από την κλιματική τιμή της περιόδου 1991-2020, ειδικά σε περιοχές του Νοτιοανατολικού Αιγαίου, ενώ ξεπέρασε τους 28 βαθμούς τον Ιούλιο και τον Αύγουστο στην περιοχή μεταξύ Ρόδου και Καστελλόριζου και σε περιοχές του Ιονίου. Η χαμηλότερη θερμοκρασία, 11 βαθμοί Κελσίου, σημειώθηκε στο Θρακικό Πέλαγος και στο Βόρειο Αιγαίο τον περασμένο Μάρτιο.

«Κατά τη διάρκεια του έτους, οι ημέρες χιονοκάλυψης στη Βόρεια Ελλάδα και στην Πίνδο ήταν 15-20 κάτω από τη μέση τιμή της περιόδου 2005-2022», σημείωσε ο κ. Λαγουβάρδος, «κάτι το οποίο είναι ιδιαίτερα αρνητικό καθώς τα χιόνια είναι απαραίτητα για την τροφοδοσία του υδροφόρου ορίζοντα. Μπορεί, για παράδειγμα, ο Σεπτέμβριος του 2023 να ήταν ο πιο βροχερός Σεπτέμβριος όλων των εποχών, κυρίως εξαιτίας της κακοκαιρίας “Daniel”, όμως κατά τη διάρκεια αυτών των βροχοπτώσεων το νερό πέφτει με ραγδαιότητα και δεν μπορεί να συγκρατηθεί από το έδαφος».

Οπως ανέφεραν οι επιστήμονες του Climatebook.gr, στα ακραία γεγονότα της χρονιάς συγκαταλέγονται ο καύσωνας που ενέσκηψε στη χώρα από τις 12 ως τις 26 Ιουλίου του 2023, κατά τη διάρκεια του οποίου το Λεκανοπέδιο της Αττικής βρέθηκε επί 300 ώρες με θερμοκρασίες άνω των 30 βαθμών Κελσίου, με τη μέγιστη τιμή να καταγράφεται στο Γύθειο – 46,4 βαθμοί. Επίσης, ξεχωρίζουν η πυρκαγιά στον Εβρο, η οποία ήρθε ως αποτέλεσμα έντονων συνθηκών ξηρασίας που είχαν αρχίσει να διαμορφώνονται στην περιοχή από το 2019, και οι πλημμύρες στη Θεσσαλία, εξαιτίας των οποίων προκλήθηκε πενταπλασιασμός της έκτασης της λίμνης Κάρλα.