Η πρόκληση του ΝΑΤΟ

^«Νιώθω σαν να έχω φτάσει στα μισά του δρόμου» έλεγε ο Μαρκ Ρούτε στις 2 Αυγούστου 2022, την ημέρα που συμπλήρωσε 4.310 ημέρες στην ηγεσία της κυβέρνησης της Ολλανδίας για να γίνει ο μακροβιότερος πρωθυπουργός στην ιστορία της. Λιγότερο από έναν χρόνο αργότερα όμως, στις 7 Ιουλίου 2023, ο «Τεφλόν Μαρκ» – όπως είναι το γνωστότερο παρατσούκλι του εξαιτίας της ικανότητας που έχει επιδείξει να ξεπερνά αλώβητος τις κρίσεις και τα σκάνδαλα – υπέστη την πιο σημαντική και οδυνηρή πολιτική του ήττα, η οποία τον υποχρέωσε να υποβάλει την παραίτηση της τέταρτης κατά σειρά κυβέρνησής του και να οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρες εκλογές.

Αποδείχθηκε, έτσι, πως ο δρόμος του τελείωσε πολύ πιο γρήγορα από ό,τι είχε ο ίδιος προβλέψει, τουλάχιστον όσον αφορά την παρουσία και τον ρόλο του στην εσωτερική πολιτική σκηνή. Αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι ολοκληρώνεται και η σταδιοδρομία του στην πολιτική. Το αντίθετο: ο 57χρονος Ρούτε, αν και παραμένει υπηρεσιακός πρωθυπουργός της Ολλανδίας, μοιάζει έτοιμος να… αλλάξει πίστα και να ανέβει επίπεδο, επιδιώκοντας να γίνει πρωταγωνιστής στις ευρωπαϊκές και διεθνείς εξελίξεις, καθώς είναι πλέον το μεγάλο και αδιαφιλονίκητο φαβορί για να διαδεχθεί από τον ερχόμενο Οκτώβριο τον Γενς Στόλτενμπεργκ στη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ, την οποία ο νορβηγός πρώην πρωθυπουργός κατέχει επί σχεδόν μία δεκαετία.

Αλλωστε, παρά το γεγονός ότι η επιλογή δεν έχει επισημοποιηθεί (αυτό αναμένεται να γίνει στη σύνοδο κορυφής του καλοκαιριού), ο Ρούτε έχει ήδη διασφαλίσει τη δημόσια στήριξη τόσο των Ηνωμένων Πολιτειών όσο και των πιο ισχυρών κρατών-μελών της Συμμαχίας. Συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, στην οποία δεν δυσκολεύτηκε να δώσει τις εγγυήσεις που του ζητήθηκαν – ότι, δηλαδή, θα συνεχίσει να την αντιμετωπίζει όχι απλώς «ισότιμα», αλλά εξίσου (αν όχι περισσότερο) ευνοϊκά με τον απερχόμενο ΓΓ.

Αυτό σημαίνει, πρακτικά, ότι ο Ρούτε και το επιτελείο του μπορούν πλέον να αρχίσουν να ασχολούνται με τα ουσιαστικά: τον σχεδιασμό της πολιτικής που θα εφαρμοστεί, σε μια περίοδο εξαιρετικά κρίσιμη όχι μόνο για το Βορειοατλαντικό Σύμφωνο αλλά συνολικά για τις διεθνείς σχέσεις. Η συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία, τα (όχι και τόσο απίθανα και μακρινά πλέον…) σενάρια απευθείας «εμπλοκής» του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία, καθώς και η σοβαρή πιθανότητα επιστροφής του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο δημιουργούν ένα σκηνικό που χαρακτηρίζεται από εντάσεις και απαιτεί καίριες αποφάσεις.

Εφόσον λοιπόν ο Ρούτε πάρει τη θέση, θα κληθεί να αποδείξει ότι τα «ταλέντα» που διαθέτει μπορούν να φανούν χρήσιμα και αποτελεσματικά και σε αυτό το επίπεδο. Ανάμεσά τους, η δυνατότητά του να ελίσσεται, να διαπραγματεύεται και να φτάνει σε συμβιβασμούς, διατηρώντας λεπτές ισορροπίες, χωρίς παράλληλα ποτέ να πάψει να είναι «σκληρός», όπως απέδειξε ως εξέχον μέλος των «frugals» κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης και των μνημονίων, ειδικά απέναντι στην Ελλάδα. Επίσης, οι χαμηλοί τόνοι και η απλότητα στη συμπεριφορά – ένα χαρακτηριστικό που ταίριαξε απόλυτα στη φυσιογνωμία των Ολλανδών, μεγάλο μέρος των οποίων έβλεπε στον Ρούτε έναν άνθρωπο της διπλανής πόρτας, ο οποίος συνέχισε να μένει στην ίδια γειτονιά της Χάγης στην οποία μεγάλωσε και να μετακινείται σε καθημερινή βάση με ποδήλατο.

Ο Ρούτε και ο Τραμπ. Ειδικά όσον αφορά τον Τραμπ πάντως – ο οποίος πρόσφατα έφτασε να απειλήσει με αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ –, ο Ρούτε μοιάζει να έχει αρκετά πλεονεκτήματα σε σύγκριση με άλλους που θα μπορούσαν να αναλάβουν την ίδια θέση. «Ως ένας από τους μακροβιότερους πρωθυπουργούς στην Ευρώπη, ο Ρούτε έζησε την άνοδο και την πτώση του Τραμπ και βρίσκεται σε καλή θέση για να διαχειριστεί μια ενδεχόμενη δεύτερη θητεία Τραμπ», εκτιμά μιλώντας στο Politico ο Καμίλ Γκραντ, πρώην βοηθός ΓΓ του ΝΑΤΟ και νυν συνεργάτης του European Council of Foreign Relations (ECFR).

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι εκτός από το γεγονός πως η Ολλανδία είναι ένας από τους πιο πιστούς συμμάχους των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ (έστω και αν μέχρι πέρυσι δεν διέθετε το 2% του ΑΕΠ της σε στρατιωτικές δαπάνες), ο Ρούτε έχει πιστωθεί και μια καλή προσωπική «χημεία» με τον τέως αμερικανό πρόεδρο. Για του λόγου το αληθές, στη σύνοδο κορυφής που διεξήχθη τον Ιούλιο του 2018 ο ολλανδός πρωθυπουργός ήταν αυτός που ανέλαβε να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά όταν ο Τραμπ απειλούσε θεούς και δαίμονες και εμφανιζόταν έτοιμος να πάρει διαζύγιο από τη Συμμαχία εάν οι εταίροι του δεν έβαζαν πιο βαθιά το χέρι στην τσέπη.

Εκεί λοιπόν που τόσο ο Εμανουέλ Μακρόν όσο και η τότε καγκελάριος της Γερμανίας, Ανγκελα Μέρκελ, είχαν αποτύχει να τον καλμάρουν, ήρθε ο Ρούτε να του πει μερικές κουβέντες και να τον αποτρέψει από ένα βήμα που θα έβαζε «φωτιά» στο ΝΑΤΟ και συνολικά στις σχέσεις των Ευρωπαίων με τις ΗΠΑ. Για αυτή δε την παρέμβασή του κέρδισε ένα ακόμα προσωνύμιο: του «ψιθυριστή του Τραμπ».

Πρέπει να σημειωθεί πάντως ότι υπάρχουν και εκείνοι που δεν συμφωνούν με τον χαρακτηρισμό του Ρούτε ως ικανού και επιτυχημένου. Για την ακρίβεια, δεν διστάζουν να τον χαρακτηρίσουν επικίνδυνο, φέρνοντας ως παράδειγμα το γεγονός ότι – όπως τουλάχιστον ισχυρίζονται – ήταν αυτός ο οποίος, με τις πολιτικές επιλογές που έκανε, άνοιξε διάπλατα τον δρόμο στην Ακροδεξιά και ανέδειξε σε πρώτη δύναμη στις πρόσφατες εκλογές το Κόμμα Ελευθερίας του Γκερτ Βίλντερς.

Ακόμα δε και αν ο τελευταίος δεν καταφέρει να γίνει πρωθυπουργός, αυτή η ρετσινιά θα κυνηγάει για πάντα τον Ρούτε.