Για ποια μνημεία αδειάζει η κλεψύδρα

«Οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής αρχίζουν να εμφανίζονται όλο και πιο έντονα σε κάθε ακτογραμμή, σε κάθε δασική περιοχή που καίγεται, σε κάθε ύφαλο που καταστρέφεται», λέει από την πλευρά του ο Αγγελος Αμδίτης, διευθυντής Ερευνας και Ανάπτυξης στο Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών (ΕΠΙΣΕΥ) του ΕΜΠ.

Σύμφωνα με τη μελέτη «Απειλές από την κλιματική αλλαγή για τα μνημεία πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς της UNESCO στη Μεσόγειο» που κατέγραψε αναλυτικά τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν 244 πολιτιστικά και φυσικά μνημεία –στην οποία συμμετείχε και ο Χρήστος Ζερεφός–, μεταξύ των 12 μνημείων ανά τη Μεσόγειο που αντιμετωπίζουν ακραίο κίνδυνο από τον συνδυασμό της κλιματικής αλλαγής και του σεισμικού κινδύνου, τα πέντε βρίσκονται στην Ελλάδα: Τα παλαιοχριστιανικά και βυζαντινά μνημεία της Θεσσαλονίκης, το Πυθαγόρειο και το Ηραίο στη Σάμο, οι Μυκήνες και η Τίρυνθα, η Δήλος και η Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου. Ακόμα και η Ακρόπολη, δεν ξεφεύγει από τα «δόντια» της κλιματικής κρίση. «Η Ακρόπολη, αν και σε σχετικά μικρότερο βαθμό συγκριτικά με τα προαναφερθέντα μνημεία, δεν αποτελεί εξαίρεση και αντιμετωπίζει κίνδυνο, ιδίως από τις ακραίες βροχές και τις υψηλές θερμοκρασίες», τονίζει ο ίδιος.

Ο «Daniel» και οι συνέπειες

Ο Αγγελος Αμδίτης εστιάζει στο βάρος που έχει η χώρα στις «πλάτες» της για τη διαφύλαξη του παρελθόντος του ανθρώπινου πολιτισμού. «Η Ελλάδα μετράει σήμερα περισσότερα από 15 μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς. Ειδικά για τη χώρα μας, λοιπόν, η επιταγή διαφύλαξής τους είναι πολύ μεγάλη και η ευθύνη δική μας. Ο “Daniel” και οι καταστροφικές συνέπειές του σε αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, υπήρξε μια αφορμή για να αντικρίσουμε κατάματα τον κίνδυνο: Στο σημερινό ασταθές και επικίνδυνο παρόν που δημιουργούν τα ακραία καιρικά φαινόμενα ως συνέπεια της εντεινόμενης κλιματικής κρίσης, τα μνημεία μας ενδέχεται να μην αντέξουν στον χρόνο», προειδοποιεί ο ειδικός.

Τι μπορεί, όμως, να αποτελέσει ασπίδα προστασίας της κληρονομιάς μας; Οπως επισημαίνει ο Χρήστος Ζερεφός, η προστασία των μνημείων απαιτεί συνεκτικές προσπάθειες σε πολλά επίπεδα, συμπεριλαμβανομένων της πολιτικής, της κοινωνικής συνείδησης και της επιστημονικής έρευνας. Οπως επισημαίνει, πέντε δράσεις που μπορούν να παίξουν καίριο ρόλο στη διαφύλαξη των μνημείων: «Η χρηματοδότηση της έρευνας, η ευαισθητοποίηση, η ανάπτυξη σχεδίων προστασίας, η παρακολούθηση της κατάστασης των μνημείων και η διατήρηση των φυσικών οικοσυστημάτων».

Στο πλαίσιο αυτό το υπουργείο Πολιτισμού έχει εκπονήσει εθνικό σχέδιο δράσης που αφορά στην προστασία σημαντικών αρχαιολογικών χώρων και μνημείων που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 30 εκατ. ευρώ. Μάλιστα, πρόσφατα ολοκληρώθηκαν οι μελέτες για την αντιπλημμυρική θωράκιση του αρχαιολογικού χώρου του Δίου στην Πιερία. Και ενώ περισσότερο από ποτέ αναδεικνύεται η ανάγκη ανάπτυξης αειφόρων πρακτικών διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς, το ελπιδοφόρο είναι ότι επίσης περισσότερο από ποτέ έχουμε στη διάθεσή μας τεχνολογίες που μπορούν να υποστηρίξουν αυτή την προσπάθεια.