Ο βασιλιάς έφυγε πολύ νωρίς

Ο κάτοχος του παγκοσμίου ρεκόρ Κέλβιν Κίπτουμ, ένας κομήτης στον ουρανό του δρομικού κόσμου, σκοτώθηκε σε αυτοκινητικό δυστύχημα στην Κένυα το βράδυ της 11ης Φεβρουαρίου. Ηταν μόλις 24 ετών. Ο προπονητής του, Ζερβέ Χακιζιμάνα, έχασε επίσης τη ζωή του, ενώ η τρίτη επιβάτις επέζησε χωρίς σοβαρά τραύματα. Μόλις πέντε ημέρες πριν από τον θάνατό του, η Παγκόσμια Ομοσπονδία Στίβου (World Athletics) είχε επικυρώσει το παγκόσμιο ρεκόρ που σημείωσε τον περασμένο Οκτώβριο στον μαραθώνιο του Σικάγου (2:00:35), όταν ο Κίπτουμ έγινε ο πρώτος άνθρωπος που έτρεξε κάτω από 2:01. Η επομένη συμμετοχή του θα ήταν στο Ρότερνταμ στις 14 Απριλίου 2024, όπου θα κυνηγούσε να σπάσει το δίωρο σε επίσημο αγώνα.

Η είσοδος του Κενυάτη στον κόσμο του μαραθωνίου ήταν αστραπιαία. Δεν είχε τρέξει ποτέ την απόσταση μέχρι τον Δεκέμβριο του 2022, όταν έφτασε στην Βαλένθια σχετικά άγνωστος και τελικά εξέπληξε τους πάντες με το 2:01:53, το γρηγορότερο ντεμπούτο που έχει γίνει ποτέ. Τέσσερις μήνες αργότερα στο Λονδίνο, κατέρριψε το ρεκόρ διαδρομής του Ελιουντ Κιπτσόγκε με 2:01:25 και ένα εκπληκτικό δεύτερο μισό σε 59:45.

Στο Σικάγο τον Οκτώβριο του 2023, προσπάθησε να κρατήσει χαμηλά τις προσδοκίες, λέγοντας ότι η προετοιμασία του δεν είχε πάει καλά, λόγω ενός τραυματισμού και των πολλών βροχών στην Κένυα. Τελικά διέλυσε το παγκόσμιο ρεκόρ του Kipchoge κατά 34″, γράφοντας 2:00:35 και κάνοντας το δεύτερο μισό σε 59:47.

Αυτοί οι τρεις μαραθώνιοι ήταν και οι μοναδικοί που έτρεξε ποτέ ο Κίπτουμ, γράφει ο Τζόναθαν Γκολτ στο LetsRun.com, συνιστούν ωστόσο το σπουδαιότερο δεκάμηνο στην ιστορία του αθλήματος. Τρεις αγώνες, τρεις νίκες και τρεις από τις επτά καλύτερες επιδόσεις όλων των εποχών, συμπεριλαμβανομένου ενός παγκοσμίου ρεκόρ.

Οι μνήμες του Γουαντζίρου

Ο θάνατος του Κέλβιν Κίπτουμ αναπόφευκτα φέρνει στο μυαλό όσων παρακολουθούν χρόνια μαραθώνιο τον επίσης Κενυάτη Σάμι Γουαντζίρου, τον χρυσό ολυμπιονίκη στον μαραθώνιο το 2008, ο οποίος επίσης πέθανε στην κορυφή της καριέρας του. Παρότι ο θάνατός τους επήλθε μα διαφορετικό τρόπο (ο Γουαντζίρου έπεσε από το μπαλκόνι του σπιτιού του), οι ομοιότητες της πορείας τους είναι εντυπωσιακές. Ηταν και οι δύο 24 ετών όταν έφυγαν από τη ζωή και ο τελευταίος τους αγώνας ήταν ο μαραθώνιος του Σικάγου. Και παρόλο που προσέγγιζαν τον αγώνα με αντίθετο τρόπο, ο καθένας τους έθεσε νέα δεδομένα για τα όρια του σπορ.

Ο Γουαντζίρου, ο οποίος κέρδισε πέντε από τους επτά μαραθωνίους που έτρεξε, ήταν γνωστός για την επιθετικότητά του, ιδίως στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου το 2008. Παρά τον ήλιο και τη ζέστη τω 26 βαθμών Κελσίου είχε μπει στον αγώνα σαν να έτρεχε 1.500άρι. Πέρασε σε 62:37 τα 21,1 χλμ., χωρίς λαγούς, σε μία εποχή που το παγκόσμιο ρεκόρ στον Μαραθώνιο ήταν 2:04:26. Σημείωσε τελικά ολυμπιακό ρεκόρ με 2:06:32. Πλην του δευτέρου, του μαροκινού Ζαουάντ Γκαρίμπ (2:07:16), τον οποίο μάλλον «τράβηξε» ο Γουανζίρου, κανείς άλλος δεν έχει σπάσει το 2:08 σε ολυμπιακό μαραθώνιο μέχρι σήμερα.

Από την άλλη, ο Κίπτουμ είχε μία πιο συντηρητική τακτική στην αρχή, μένοντας με τους λαγούς μέχρι τα 21,1 χλμ. Στο δεύτερο μισό όμως, ανέβαζε τον ρυθμό σε επίπεδο που δεν έχουμε ξαναδεί σε μαραθώνιο. Στο ντεμπούτο του στη Βαλένθια έτρεξε σε 61:38 και 60:15, με 28:05 τα 10Κ από το 30ό έως το 40ό χιλιόμετρο. Το 60:15 ήταν το γρηγορότερο δεύτερο μισό που είχαμε δει έως τότε. Εως τότε…

Τρομακτικά περάσματα

Τέσσερις μήνες μετά στο Λονδίνο, τα πράγματα έγιναν ακόμη πιο τρομακτικά: 2:01:25, με 61:40 και 59:45 περάσματα. Το δε δεκάρι του μεταξύ 30Κ και 40Κ ήταν σε 27:49, δηλαδή σε ρυθμό για μαραθώνιο… 01:57! Εσπασε το ρεκόρ για το γρηγορότερο δεύτερο μισό σε μαραθώνιο, σε συνθήκες κάθε άλλο παρά ιδανικές. Με υψηλή υγρασία και βροχή, όλοι οι δρομείς έτρεξαν μεγάλα θετικά splits, πλην του Κίπτουμ που έκανε αρνητικό split σχεδόν κατά 2 λεπτά!

Το παγκόσμιο ρεκόρ του 2:00:35 στο Σικάγο είχε εξίσου τρελό σενάριο: 59:47 δεύτερο πέρασμα και 27:52 στα 30Κ – 40Κ. Εως τότε κανείς δεν είχε τρέξει γρηγορότερα από το 60:30 του Κιπτσόγκε το 2018 στο Βερολίνο και ο Kiptum το έκανε και στους τρεις μαραθωνίους που πρόλαβε να αγωνιστεί. Και μάλιστα κατά πολύ. Μετά το Σικάγο δε, δήλωσε ότι σε κανέναν του αγώνα δεν είχε νιώσει κόπωση.

Το να πεις πως κάποιος με τέτοιες επιδόσεις δεν έχει φτάσει ακόμη το ζενίθ του, ακούγεται μάλλον περίεργο. Οι περισσότεροι όμως πίστευαν ότι τα καλύτερα δεν είχαν έρθει όντως ακόμη. Θα έσπαγε το δίωρο στο Ρότερνταμ; Τι θα κατάφερνε στους πρώτους του Ολυμπιακούς Αγώνες; Ποιος θα νικούσε στη μονομαχία του με τον Κιπτσόγκε; Δεν θα μάθουμε ποτέ. Οπως ποτέ δεν θα μάθουμε τι θα μπορούσε να κάνει ο Γουανζίρου (ένα χρόνο νεότερος από τον Κιπτσόγκε) τρέχοντας με super shoes, έτσι και τα παραπάνω ποτέ δεν θα απαντηθούν.

—————–ΣΠΑΣΙΜΟ————————-

Αποτελούσε πάντα ένα ερωτηματικό

Η εμφάνιση και άνοδος του Κενυάτη ήταν τόσο αστραπιαία και ο δρομικός κόσμος μόλις είχε αρχίσει να τον μαθαίνει, συνεχίζει το LetsRun.com. Σοβαρός και λιγομίλητος, δεν είχε ακόμη εξοικειωθεί με τα φώτα των προβολέων. Aποτελούσε αίνιγμα από πολλές πλευρές, καθώς ήταν λίγες οι πληροφορίες σχετικά με τη ζωή και την καριέρα του πριν από τη Βαλένθια και συγχρόνως αμφιλεγόμενες.

Πέρασε πολύ φτωχικά τα παιδικά του χρόνια σε ένα μικρό χωριό. Γιος κτηνοτρόφου, επιθυμούσε να γίνει ηλεκτρολόγος πριν τελικά αποφασίσει να αφοσιωθεί στο τρέξιμο. Κι αντί να ξεκινήσει από τον στίβο, όπως συνήθως γίνεται, μπήκε κατευθείαν στους δρόμους από το ξεκίνημά του. «Για να προπονηθώ σε στίβο, έπρεπε να ταξιδεύω μέχρι το Ελντορέτ. Λεφτά δεν είχα. Γι’ αυτό αποφάσισα να μπω σε μια ομάδα που έτρεχε κοντά στο σπίτι μου», είχε πει σε μία πρόσφατη συνέντευξή του.

H Παγκόσμια Ομοσπονδία Στίβου καταγράφει ως πρώτη του επίδοση το 62:01 στον ημιμαραθώνιο του Ελντορέτ, παρότι είναι καταγεγραμμένος στις λίστες του αγώνα άλλες δύο φορές στο παρελθόν. Η μία από αυτές είναι το 2013 και με δεδομένο ότι «επίσημα» είχε γεννηθεί στις 2.12.1999, έτρεξε εκεί στα 13 του. Κάποιες πηγές, βέβαια, αναφέρουν ότι στην πραγματικότητα ήταν γεννημένος το 1996. Αυτό σημαίνει ότι ο Κίπτουμ, ο οποίος έχει και έναν επτάχρονο γιο, πέθανε στην πραγματικότητα στα 27 του.

Οπως και να ‘χει, το πρώτο του μεγάλο αποτέλεσμα ήταν η πέμπτη θέση το 2019 στον ημιμαραθώνιο της Λισαβόνας με 59:54. Το 2020 έτρεξε τον ημιμαραθώνιο της Βαλένθια σε 58:42, βγαίνοντας έκτος σε έναν αγώνα με τρομερές επιδόσεις. Το 2021 έκανε τον μοναδικό του αγώνα σε στίβο, στα 10.000 μ. στη Στοκχόλμη (28:27) και δύο καλούς ημιμαραθωνίους (59:35 και 59:02). Τίποτα όμως από αυτά δεν προμήνυε την συνέχεια.

Προς έκπληξη όλων, στο Σικάγο αποκάλυψε ότι προπονείται με τον Ζερβέ Χακιζαμάνα από τη Ρουάντα, ενώ έναν χρόνο πριν, στη Βαλένθια, είχε δηλώσει πως δουλεύει μόνος του. Ο δε Χακιζαμάνα σε συνέντευξή του μετά το Σικάγο, είχε πει ότι γνώριζε τον Κίπτουμ επί μία δεκαετία και τον προπονούσε από το 2020, όταν είχαν έρθει κοντά μέσα στην καραντίνα. Ο Χακιζαμάνα είχε αναφέρει επίσης ότι ο Κίπτουμ έγραφε έναν τεράστιο χιλιομετρικό όγκο κάθε εβδομάδα, πολύ μεγαλύτερο από τους περισσοτέρους ελίτ μαραθωνοδρόμους. «Βρίσκεται στην καλύτερή του περίοδο αλλά φοβάμαι πως θα τραυματιστεί. Του λέω να ηρεμήσει αλλά δεν με ακούει».

Οταν έγινε γνωστός ο θάνατός του, ο Ελιούντ Κιπτσόγκε δήλωσε ότι ο Κίπτουμ ήταν «ένας αθλητής που είχε μια ολόκληρη ζωή μπροστά του για να πετύχει απίστευτο μεγαλείο». Και η αλήθεια είναι αυτή: O Κίπτουμ είναι ίσως ο μοναδικός αθλητής που πρόλαβε να αφήσει τόσο μεγάλη κληρονομιά σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα.

Με τη συνεργασία της δρομικής πλατφόρμας www.gorun.gr

Η βαριά κατάρα των δρομέων

Ο Κίπτουμ δεν είναι ο μοναδικός δρομέας που χάνει τη ζωή του νέος σε αυτοκινητικό δυστύχημα. Το 1975, ο αμερικανός αστέρας Στιβ Πριφοντέιν είχε την ίδια κατάληξη, επίσης στα 24 του χρόνια. Αντίστοιχα και ο Ιβο βαν Νταμ, ο βέλγος πρωταθλητής μεσαίων αποστάσεων που πέθανε στα 22 του στην άσφαλτο. Πέντε μήνες πριν, είχε κερδίσει το ασημένιο μετάλλιο στα 800 και 1.500 μ. στους Ολυμπιακούς του 1976.

To 1969 ο θρυλικός Αιθίοπας Αμπέμπε Μπικίλα, δις χρυσός ολυμπιονίκης στον Μαραθώνιο, έχασε τον έλεγχο του σκαραβαίου του, ο οποίος αναποδογύρισε. Τραυματίστηκε σοβαρά και έμεινε παράλυτος, ενώ τέσσερα χρόνια αργότερα πέθανε στα 41 του από επιπλοκές που σχετίζονταν με το ατύχημα.

Στα πρόσφατα χρόνια, πολλά σοβαρά ατυχήματα έχουν συμβεί στους δρόμους της Κένυας, αφορώντας αθλητές επιπέδου, όπου η επικινδυνότητα είναι αυξημένη σε τεράστιο βαθμό συγκριτικά με τον ανεπτυγμένο κόσμο. Το 2018 έχασε τη ζωή του ο πρώην παγκόσμιος πρωταθλητής στα 400 μ. μετ’ εμποδίων, Νίκολας Μπετ. Το 2010 o Ντέιβιντ Λέλεϊ, σε ένα ατύχημα που τραυματίστηκε σοβαρά ο παγκόσμιος πρωταθλητής στα 10.000 μ., Μόζες Τανούι.

Αρκετοί ακόμη, όπως ο πρώην κάτοχος του παγκόσμιου ρεκόρ στον μαραθώνιο Πολ Τεργκάτ ή ο ολυμπιονίκης το 2016 Κονσέλους Κιπρούτο, τραυματίστηκαν σε συμβάντα που θα μπορούσαν να είναι μοιραία. Ο κορυφαίος Τζέφρι Καμγουόρορ έχασε τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2021 εξαιτίας τραυματισμού σε ατύχημα, αν και τελικά επέστρεψε κερδίζοντας τη δεύτερη θέση στον μαραθώνιο του Λονδίνου, πίσω από τον Κίπτουμ.