ΗχοΔύναμα

Το Οκτέτο της Βιέννης και Το Νέο Οκτέτο της Βιέννης. Οι σολίστ πνευστών της Βιέννης: οι ηχογραφήσεις στην DECCA, AUSTRALIAN ELOQUENCE, 27 CD και 18 CD

Ολα ξεκίνησαν για λίγες μερίδες φαγητό της προκοπής. Κάτι καθόλου βέβαιο στη Βιέννη του 1948. Ακόμα και για επιφανείς μουσικούς της κορυφαίας Φιλαρμονικής της πρωτεύουσας της μουσικής. Είναι μία ιστορία που ακούγεται απίστευτη, που όμως οδήγησε τελικά στη δημιουργία του Οκτέτου της Βιέννης, του κορυφαίου σχήματος του είδους του στον μεταπολεμικό κόσμο. Ο βιολονίστας Βίλι Μποσκόφσκι είχε προσκληθεί να παίξει στην Ελβετία. Η ουδέτερη (και) στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο Ελβετία διέθετε όσα έλειπαν από πολλά μέρη στις κατεχόμενες και εν πολλοίς κατεστραμμένες από τους συμμαχικούς βομβαρδισμούς πόλεις της Γερμανίας και της Αυστρίας: θέρμανση, νυκτερινό φως και, κυρίως καλή, επαρκή τροφή.

Εχοντας θριαμβεύσει στην Ελβετία και, κυρίως, έχοντας χορτάσει με τρόπο που είχε από καιρό πια ξεχάσει ότι υπήρχε, ο Μποσκόφσκι (ο άνθρωπος που έκανε τις «Πρωτοχρονιάτικες συναυλίες» της Βιέννης τον απίστευτα επιτυχή θεσμό που είναι σήμερα) σκέφτηκε τους φίλους του στη Φιλαρμονική, καθώς και τον αδελφό του, τον κλαρινετίστα Αλφρεντ, που επίσης έπαιζε στην Ορχήστρα. Τους άρεσε να παίζουν μαζί μουσική δωματίου. Μα όχι και τόσο… «αθώα». Πρότεινε λοιπόν στους Ελβετούς μία σειρά συναυλιών με έργα για σύνολο οργάνων που σπάνια ακούγονταν ακόμα τότε παρά την αξία τους. Εκείνοι δέχθηκαν ενθουσιωδώς.

Σύντομα, οι κορυφαίοι μουσικοί της Φιλαρμονικής βρέθηκαν πλέον μαζί σε συναυλίες στην άλλη χώρα των Αλπεων. Εκεί έζησαν ημέρες που έμοιαζαν άπιαστα μακρινές.

Και πήγαιναν τόσο καλά, ώστε μία παλιότερη ιδέα αναδύθηκε περίπου μόνη της: να γίνει ένα μόνιμο σχήμα γι’ αυτή τη μουσική, που έκρυβε ανεξερεύνητους θησαυρούς. Συμφώνησαν όλοι. Και το όνομα αυτού; Αυτονόητο: Οκτέτο της Βιέννης. Και γιατί Οκτέτο; Επειδή είχαν ξεκινήσει με το Οκτέτο του Σούμπερτ, με το οποίο, και όχι μόνον, θριάμβευαν.

Ομως τα παράδοξα της καθοριστικής επίδρασης των συνεπειών του Πολέμου στο μέλλον αυτών των μουσικών δεν σταματούν εδώ. Παράγοντες που ουδεμία σχέση είχαν με το πόσο σπουδαίοι ήταν, τους έφεραν πολύ γρήγορα, όπως και αντίστοιχα τη Φιλαρμονική, στο κέντρο της δισκογραφίας, που τότε συνέπεσε η μετάβασή της στην εποχή των 33 στροφών και η επακόλουθη εκτόξευση της παραγωγής και των πωλήσεών της.

Οι ηχογραφήσεις δεν απαιτούν μόνον καλούς μουσικούς. Χρειάζονται εξίσου καλούς τεχνικούς και κατάλληλες υποδομές. Τους δεύτερους, όπως και τα μηχανήματα, εν προκειμένω, τα έβαζε η βρετανική DECCA και ήταν στην πρωτοπορία της εποχής. Ομως τι γινόταν με την ησυχία; Το τραμ ακουγόταν σεισμικά στα μικρόφωνα – άρα οι ηχογραφήσεις έπρεπε να γίνονται πολύ αργά το βράδυ. Και τι γινόταν με κάτι πολύ πιο σύνθετο: την τάση του ρεύματος που λόγω των καταστροφών στις υποδομές «έπαιζε» διαρκώς, απειλώντας θανάσιμα τις ηχογραφήσεις; Αλλά για την DECCA άξιζε χίλιες φορές τον παραπάνω κόπο: όχι μόνον ηχογραφούσε ορισμένους από τους καλύτερους μουσικούς του κόσμου, αλλά και το έκανε περίπου… δωρεάν: οι αμοιβές τότε στη Βιέννη ήταν μηδαμινές δίπλα σε εκείνες των δυτικών μουσικών μητροπόλεων. Μάλιστα, η ιστορική αμερικανική εταιρεία WESTMINSTER ιδρύθηκε με αυτό το σκεπτικό.

Και, κάπως έτσι ηχογραφήθηκε, μέσα σε περίπου είκοσι χρόνια, το περιεχόμενο αυτής της έκδοσης. Τα πράγματα άλλαξαν βέβαια πιο γρήγορα από ό,τι φαινόταν. Εκείνο που δεν άλλαξε, ήταν η ποιότητα αυτού του απαράμιλλου σχήματος, που, μάλιστα, απέκτησε αργότερα και τους συνεχιστές του, στην άλλη έκδοση που ακολουθεί λίγο μετά, με τις ηχογραφήσεις του Νέου Οκτέτου της Βιέννης: επίσης εξαίρετο, με τις δύο αυτές εκδόσεις να ανασυνθέτουν ουσιαστικά ένα (ακόμα) ιστορικό μουσικής δωματίου της «βασίλισσας των ορχηστρών» στις «χρυσές» της δεκαετίες.