Το επίπεδο στα δημόσια και στα ιδιωτικά πανεπιστήμια

Στη ζωηρή συζήτηση που ξεκίνησε με αφορμή την αναγγελία της κυβέρνησης να επιτρέψει στην Ελλάδα τη λειτουργία παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων ως μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων, οι δύο πλευρές παρουσιάζουν διαφορετική εικόνα για τα δημόσια πανεπιστήμια. Οι υποστηρικτές της πρότασης θεωρούν ότι η ανώτατη εκπαίδευση στην Ελλάδα μαστίζεται από χρόνιες παθογένειες που την κρατούν καθηλωμένη σε σχέση με αντίστοιχα ιδρύματα του εξωτερικού. Οι πολέμιοι των ιδιωτικών υποστηρίζουν ότι τα δημόσια πανεπιστήμιά μας, παρά τις αντίξοες συνθήκες λειτουργίας, διαθέτουν ποιότητα και στέκονται όρθια σε οποιαδήποτε σύγκριση.

Η αλήθεια, όπως συμβαίνει συνήθως σε μια έντονη διαφωνία, βρίσκεται κάπου στη μέση και, στην περίπτωσή μας, καταγράφεται σε μετρήσιμα μεγέθη. Τα πανεπιστήμια, εδώ και αρκετά χρόνια, λειτουργούν σε επίπεδα διαφάνειας και λογοδοσίας που όμοιά τους δεν παρατηρούνται σε άλλη πτυχή του δημόσιου τομέα στη χώρα μας. Τα προγράμματα σπουδών άρχισαν να αξιολογούνται από επιτροπές καθηγητών του εξωτερικού το 2009, υπό την εποπτεία της τότε ΑΔΙΠ, και ακολούθησε η πιστοποίησή τους από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ). Από το 2015 όλα τα ΑΕΙ απογράφουν, μέσω πληθώρας δεικτών, την ετήσια δραστηριότητά τους στην εθνική βάση δεδομένων που τηρεί η ΕΘΑΑΕ. Μέρος αυτών των δεδομένων παρουσιάζεται στις ετήσιες εκθέσεις για την ποιότητα της ανώτατης εκπαίδευσης που συντάσσει και υποβάλλει στη Βουλή η Αρχή, ενώ το σύνολο χρησιμοποιείται για τη λήψη αποφάσεων από το υπουργείο Παιδείας. Από το 2020, η κατανομή της ετήσιας συνολικής κρατικής χρηματοδότησης στα 25 ΑΕΙ της χώρας υπολογίζεται βάσει αντικειμενικών δεικτών και ποιοτικών κριτηρίων, όπως, για παράδειγμα, ο ρυθμός αποφοίτησης ανά ίδρυμα, η μέση διάρκεια λήψης πτυχίου, η ερευνητική δραστηριότητα ανά μέλος ΔΕΠ, οι διεθνείς εκπαιδευτικές και ερευνητικές συνεργασίες, οι παρεχόμενες υπηρεσίες φοιτητικής υποστήριξης και άλλα πολλά. Ολες οι παραπάνω εκθέσεις είναι δημόσια διαθέσιμες στις ιστοσελίδες της ΕΘΑΑΕ (www.ethaae.gr). Ας μην ξεχνάμε, επίσης, ότι το επίπεδο των κατ’ έτος εισαγομένων φοιτητών/τριών συζητείται εκτενέστατα κάθε Σεπτέμβριο.

Η Ελλάδα, επομένως, παρακολουθεί συστηματικά τα δεδομένα της ανώτατης εκπαίδευσης και διαθέτει εργαλεία και διαδικασίες για τη διασφάλιση ποιότητας. Με τις ίδιες διαδικασίες θα μπορεί να αποτιμά και το επίπεδο εκπαίδευσης και συνολικής λειτουργίας των ιδιωτικών πανεπιστημίων. Η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών θα γίνεται με τα ίδια πρότυπα, που είναι ευρωπαϊκά, και παρόμοιες επιθεωρήσεις με αυτές που εφαρμόζονται στις εκατοντάδες προπτυχιακών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων στα δημόσια ΑΕΙ. Οι επιδόσεις των διδασκόντων αλλά και των διδασκομένων στα μη κρατικά θα αξιολογούνται βάσει διεθνώς αποδεκτών δεικτών.

Για να συμβάλουν τα νέα πανεπιστήμια στη βελτίωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα, θα πρέπει να σημειώνουν επιδόσεις υψηλότερες από τον εθνικό μέσον όρο. Η προσπάθεια να συγκριθούν με τους χαμηλότερους δείκτες και απλά να τους ξεπεράσουν δεν αρκεί.

Ο Περικλής Α. Μήτκας είναι πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), καθηγητής του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών, πρώην πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης