Λύσεις για το δημόσιο χρέος

Καθώς ξεκινά το 2024, τα καλά νέα είναι ότι δεν υπήρξαν αξιόλογα αιτήματα από χώρα χαμηλού εισοδήματος για συνολική ελάφρυνση του χρέους, πλην της Γκάνας εδώ και περισσότερο από ένα χρόνο. Παρ’ όλα αυτά οι ευπάθειες παραμένουν με το υψηλό κόστος εξυπηρέτησης του χρέους να αποτελεί αυξανόμενη πρόκληση για τις χώρες χαμηλού εισοδήματος.

Οι χρηματοδοτικές πιέσεις λόγω των σχετικά υψηλών πληρωμών τόκων και του ρυθμού με τον οποίο οι χώρες χαμηλού εισοδήματος πρέπει να αποπληρώσουν το χρέος επιβαρύνουν τους προϋπολογισμούς. Αυτό εμποδίζει αυτές τις χώρες να δαπανήσουν περισσότερα για βασικές υπηρεσίες ή τις κρίσιμες επενδύσεις που απαιτούνται για την προσέλκυση επιχειρήσεων, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, τη βελτίωση της ευημερίας και την οικοδόμηση ανθεκτικότητας στο κλίμα. Ορισμένες χώρες έχουν σημειώσει πρόοδο στις προσπάθειές τους – για παράδειγμα, η Ανγκόλα, η Γκάμπια, η Νιγηρία και η Ζάμπια έχουν λάβει μέτρα για να εφαρμόσουν σημαντικές μεταρρυθμίσεις στις ενεργειακές επιδοτήσεις για να δημιουργήσουν χώρο για αναπτυξιακές δαπάνες. Ωστόσο πολλές υστερούν, ιδίως σε προσπάθειες αύξησης των εσόδων, όπως η διεύρυνση της φορολογικής βάσης, η μείωση των φορολογικών απαλλαγών και η αύξηση της αποτελεσματικότητας της φορολογικής διοίκησης.

Για παράδειγμα, η μέση τυπική αφρικανική χώρα της υποσαχάριας Αφρικής αύξησε μόνο το 13% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος σε έσοδα το 2022, σε σύγκριση με 18% σε άλλες αναδυόμενες οικονομίες και αναπτυσσόμενες χώρες και με 27% στις προηγμένες οικονομίες. Επίσης όσες έχουν υψηλά χρέη και είναι σε ευάλωτη θέση δεν έχουν την πολυτέλεια να περιμένουν. Απαιτούνται μεταρρυθμίσεις πολιτικής για να τονωθεί η ανάπτυξη και να ληφθούν περισσότερα έσοδα από αυτή την ανάπτυξη, για παράδειγμα, μέσω φορολογικών μεταρρυθμίσεων. Αυτό θα βελτιώσει άμεσα τις βασικές μετρήσεις χρέους των χωρών και θα διασφαλίσει ότι μπορούν να αποφύγουν μια δαπανηρή κρίση χρέους.

Οι χώρες χαμηλού εισοδήματος μπορούν ήδη να αναζητήσουν ελάφρυνση του χρέους μέσω του κοινού πλαισίου της Ομάδας των 20, μεταξύ άλλων για να μειώσουν το άμεσο βάρος εξυπηρέτησης του χρέους τους. Μέχρι σήμερα το κοινό πλαίσιο έχει χρησιμοποιηθεί μόνο για να βοηθήσει τις χώρες να μειώσουν το επίπεδο του χρέους, με εξαίρεση τη στάση του χρέους που συμφωνήθηκε για την Αιθιοπία. Αλλά είχε επίσης σκοπό να παράσχει πιο προσωρινή ελάφρυνση και ρευστότητα. Ωστόσο, για να είσαι αποτελεσματικό σε αυτόν τον ρόλο θα απαιτούσε μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και μεγαλύτερη ταχύτητα.

Συνολικά, οι προκλήσεις στη χρηματοδότηση που αντιμετωπίζουν οι χώρες χαμηλού εισοδήματος πρέπει να παρακολουθείται στενά. Ενα σενάριο όπου παρέχεται επαρκής χρηματοδότηση χαμηλού κόστους είναι δυνατό, αλλά υπάρχουν επίσης σενάρια όπου πιο φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις, ισχυρότερη διεθνής συνεργασία και ταχύτερες βελτιώσεις στην παγκόσμια αρχιτεκτονική αναδιάρθρωσης του χρέους μπορεί να είναι απαραίτητες για να αναδειχθούν ισχυρότερες και πιο ανθεκτικές οι χώρες.

Οι Αλισον Χόλαντ και Σέιλα Παζαρμπασιόγλου είναι στελέχη του ΔΝΤ. Το άρθρο αποτελεί περίληψη της ανάλυσης που δημοσιεύθηκε στο IMF Blog