Ηχοδύναμα

Μπετόβεν: Κουαρτέτα εγχόρδων, Τόμος 1. Εργα 18 αρ. 1 και αρ. 6, 59 αρ. 1, 95 και 127. Κουαρτέτο Εγχόρδων Doric. CHANDOS, 2 CD

Για κάθε νέο κουαρτέτο εγχόρδων έρχεται κάποια στιγμή η ώρα της μεγάλης αναμέτρησης, ιδίως δε όταν παρθεί η απόφαση αυτή να καταγραφεί για πάντα μέσω της δισκογραφίας, κάτι που, κατά έναn τρόπο, την καθιστά και «τελική». Είναι η αναμέτρηση που προσδιορίζει κατ’ ουσίαν το αν το σύνολο είναι ακόμα «νέο» ή όχι περισσότερο και από τοn χρόνο ύπαρξής του, όπως και το αν θα πετύχει να ξεφύγει τελικά από αυτό το στάδιο και να περάσει στην ωριμότητα, για την οποία δεν υπάρχει πιο αποφασιστικός δείκτης από αυτόν: τα Κουαρτέτα του Μπετόβεν. Πολλά είναι τα σχήματα που κατά καιρούς έχουν προσέλθει με βιασύνη σε αυτή την αναμέτρηση. Είναι όμως δύσκολο να εξαγάγει κανείς έναν γενικό κανόνα, ένα ενιαίο συμπέρασμα για το αποτέλεσμα. Δεν υπάρχει τέτοιο. Σε άλλες περιπτώσεις η ιδιοφυΐα και οι δεξιότητες των μελών τους και τελικά του συνόλου (που είναι κάτι εντελώς άλλο) έχουν επιτρέψει άλματα, σε άλλες έως και τα έχουν «κάψει». Γιατί πράγματι, αυτά τα έργα είναι ένα παιχνίδι με τη φωτιά.

Από τη φωτιά αυτή οι Doric περνούν χωρίς να τους αγγίξει. Οι Doric δεν είναι ένα νέο σχήμα. Η νεότητα των μελών του βρετανικού κουαρτέτου μπορεί να μην το δείχνει, όμως αυτό ήδη μετράει ένα τέταρτο αιώνος από τη δημιουργία του, το 1998, αν και με κάποιες μεταβολές. Και τώρα, γιορτάζοντας τη δική τους αυτή επέτειο των 25 ετών, ξεκίνησαν αυτή τη σειρά ηχογραφήσεων για να τιμήσουν παράλληλα μια άλλη, σχετικά πλέον σύντομα επερχόμενη: τα 200 χρόνια από τον θάνατο του Μπετόβεν το 2027, όταν και αναμένεται να ολοκληρωθεί αυτός ο κύκλος που μόλις ξεκίνησε. Και το ξεκίνημά του είναι συναρπαστικό.

Πρώτα, έχει ενδιαφέρον ότι οι Doric επέλεξαν να κάνουν την αρχή όχι με τον «παραδοσιακό» τρόπο, ηχογραφώντας δηλαδή κάποια από τα Πρώτα, τα Μεσαία, ή τα Υστερα Κουαρτέτα του Μπετόβεν και συνεχίζοντας με αυτή τη λογική, αλλά, αντίθετα, με μία μείξη τους: δύο από τις δύο πρώτες περιόδους και το πρώτο από την τελευταία, έτσι ώστε να αντιπροσωπεύεται εδώ όλη, κατά έναν τρόπο, η ενασχόληση του Μπετόβεν με το είδος στο οποίο υπήρξε ο αδιαμφισβήτητος μέγιστος συνθέτης όλων των εποχών. Αυτή η δομή προσδίδει τη δική της προστιθέμενη αξία, καθώς μπορεί κανείς να παρακολουθήσει καθαρά την εξέλιξη της γραφής του μέσα στον χρόνο. Τον ταχύτατο απογαλακτισμό του από τον Χάιντν και τον Μότσαρτ, τη διαμόρφωση του εντελώς δικού του μουσικού λόγου και ιδιώματος και τη μετεξέλιξή του στις συνακόλουθες περιόδους μέχρι την απογείωση του τέλους στα σπουδαιότερα έργα που γράφτηκαν ποτέ, αν και το έργο 127, ένα αριστούργημα από την αρχή μέχρι το τέλος, πατάει ακόμα στη μέση περίοδο ίσως εξίσου με την ύστερη. Και σίγουρα δεν προετοιμάζει για την έκρηξη και τη μαύρη τρύπα στις δομές, στην αισθητική, στον ήχο και, τελικά, στον χρόνο, που πρόκειται να ακολουθήσει.

Οι Doric θριαμβεύουν στον Μπετόβεν. Τίποτα λιγότερο από αυτό. Παράγουν ένα αποτέλεσμα καταιγιστικά υπέροχο. Οπως με κάθε σπουδαίο κουαρτέτο, δεν ακούει κανείς τέσσερις μουσικούς αλλά έναν σε όλη την έκταση και των τεσσάρων οργάνων. Τέτοια είναι η ομογενοποίηση όλων των παραμέτρων της ερμηνευτικής ικανότητας και του ήχου τους. Και αυτός ο «ένας» αποδίδει έναν Μπετόβεν καθηλωτικό: πρωτογενή, γεμάτο από ισχύ, φρεσκάδα, αίσθημα, από διαρκείς εναλλαγές φωτός και σκιάς ενίοτε πρωτόγνωρης ανάγνωσης, με λεπτομέρεια που συχνά κόβει την ανάσα. Εισφέρουν μια ακόμα νέα σπουδαία προσθήκη στη μακρά δισκογραφία αυτών των έργων που τίποτα και ποτέ ούτε τα ξεπέρασε ούτε και θα τα ξεπεράσει.