Το ξεκαθάρισμα των λογαριασμών

Εχει περάσει ένας μήνας από τη στιγμή που η κυβέρνηση του πρωθυπουργού της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, ανέλαβε τα καθήκοντά της και πλέον αυτό που καλείται να κάνει είναι να ανοικοδομήσει τη δημοκρατία, μετά από μια οκταετία διεφθαρμένης και κακής διακυβέρνησης από το Κόμμα του Νόμου και της Δικαιοσύνης (PiS) του Γιάροσλαβ Κατσίνσκι. Η αλήθεια δε είναι πως καμία χώρα στην Ευρώπη δεν έχει βρεθεί ποτέ αντιμέτωπη με μια παρόμοια διαδικασία μετάβασης.

Αξίζει να σημειωθεί πως ο πρόεδρος της Πολωνίας, Αντρέι Ντούντα, ο οποίος έχει και δικαίωμα βέτο, παραμένει πιστός στην απελθούσα κυβέρνηση, ενώ από την πλευρά του, ο συνασπισμός του Τουσκ δεν διαθέτει τις αναγκαίες ψήφους για να τον απομακρύνει από τη θέση του, παρά τις αμέτρητες αντισυνταγματικές ενέργειές του. Με 15 μήνες θητείας να υπολείπονται, λοιπόν, ο Ντούντα θα έχει πολλές ευκαιρίες να σύρει την Πολωνία στο χάος, κατ’ εντολή του Κατσίνσκι.

Παράλληλα, παραμένει το μεγαλύτερο μέρος της καταστροφής που έχει προκαλέσει το PiS στους θεσμούς. Είναι ενδεικτικό ότι η Πολωνία διαθέτει πλέον δύο παράλληλα νομικά κέντρα, αν και μόνο ένα από αυτά είναι συνταγματικό και νομιμοποιημένο. Η τέως κυβέρνηση πολιτικοποίησε επίσης τα δημόσια ΜΜΕ, ενώ κάτι ανάλογο συνέβη με τις κρατικές επιχειρήσεις, με τα πολιτιστικά κέντρα και με την κεντρική τράπεζα. Πρακτικά, κάθε θεσμός ο οποίος ήταν δυνατό να κατακτηθεί, αλώθηκε. Πλέον, ο Τουσκ είναι αναγκασμένος να ανακτήσει τους βασικούς μοχλούς διακυβέρνησης οι οποίοι παραμένουν στα χέρια του PiS.

Την ίδια στιγμή, οι πολιτικοί του τελευταίου μιλούν ανοιχτά για τις προθέσεις τους, που δεν είναι άλλες από το να προκαλέσουν χάος και να πλήξουν την εικόνα της κυβέρνησης Τουσκ, τόσο στο εσωτερικό της Πολωνίας όσο και εκτός συνόρων. Στόχος τους είναι να προκαλέσουν την εντύπωση πως ο Τουσκ δρα με ακραίο και ριζοσπαστικό τρόπο, επιδιώκοντας κυρίως την εκδίκηση και όχι τον συμβιβασμό. Οπως θα ισχυριστούν, αν και η νέα κυβέρνηση βρίσκεται στην εξουσία μόλις ένα μήνα, μέλη του PiS έχουν ήδη φυλακιστεί. Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι ο Βάσικ και ο Καμίνσκι, δύο από τα εξέχοντα στελέχη του, έχουν καταδικαστεί από δικαστήριο και όχι από τον Τουσκ, με βάση στοιχεία που αποδεικνύουν πως αλλοίωσαν έγγραφα και υπογραφές προκειμένου να πλήξουν τους πολιτικούς τους αντιπάλους κατά την πρώτη κυβέρνηση του PiS, την περίοδο 2005-07.

Για την ώρα, βεβαίως, οι Πολωνοί εμπιστεύονται τη νέα τους κυβέρνηση. Αρκετές δημοσκοπήσεις που έχουν διεξαχθεί πρόσφατα δείχνουν πως η στήριξη προς το PiS μειώνεται, ενώ οι θετικές απόψεις για τον κυβερνητικό συνασπισμό ενισχύονται.

Ισως τελικά, ο Ντούντα, ο οποίος έχει επιλέξει να κηρύξει ανοιχτά τον πόλεμο στον Τουσκ, να είναι ο μεγάλος χαμένος. Εάν συνεχίσει μπλοκάροντας τον επικείμενο προϋπολογισμό, στέλνοντάς τον στο συνταγματικό δικαστήριο, το Κοινοβούλιο θα πρέπει να διαλυθεί. Ομως, με βάση τουλάχιστον τις δημοσκοπήσεις, η διεξαγωγή νέων εκλογών ίσως δώσει μια ενισχυμένη πλειοψηφία στον συνασπισμό του οποίου ηγείται ο Τουσκ, αρκετή για να παρακάμπτει το προεδρικό βέτο. Στην περίπτωση δε που συμβεί κάτι τέτοιο, τότε είναι φανερό πως το οχυρό της διαφθοράς που έχει χτίσει το PiS θα καταστεί πλήρως ανοχύρωτο και ανυπεράσπιστο.

Ο Σλάβομιρ Σιερακόφσκι είναι κοινωνιολόγος, ιδρυτής του κινήματος Krytyka Polityczna (ενός κινήματος αριστερών διανοουμένων, καλλιτεχνών και ακτιβιστών με έδρα την Πολωνία) και διευθυντής του Ινστιτούτου Προηγμένων Σπουδών στη Βαρσοβία