Η αναδιάρθρωση της νύχτας

Το οργανωμένο έγκλημα στη σύγχρονη εποχή γίνεται όλο και «πιο οργανωμένο», εκμεταλλευόμενο στο έπακρο τις συνθήκες της παγκοσμιοποίησης, της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης και της καλπάζουσας ανάπτυξης της τεχνολογίας. Η δομή και η οργανωτική λειτουργία των εγκληματικών ομάδων ομοιάζουν όλο και περισσότερο με πολυεθνικές επιχειρήσεις με τεράστια κέρδη και διαρκή ανάπτυξη. Οι ομάδες χαρακτηρίζονται από σταθερή διάρκεια στον χρόνο, ιεραρχική δομή, διακριτούς ρόλους, σαφή καθήκοντα, αυστηρή εσωτερική πειθαρχία των μελών και τελούν σοβαρά ποινικά αδικήματα με σκοπό αποκόμισης υλικού οφέλους.

Πλέον έχουν διεθνικό χαρακτήρα και ενίοτε διακρατική δράση, εξαπλώνοντας την πολυπλόκαμη δράση τους σε πεδία, όπως το εμπόριο ναρκωτικών, το λαθρεμπόριο (καυσίμων, καπνικών, όπλων κ.ά.), οι εκβιάσεις (όπως η προστασία καταστημάτων), η εμπορία ανθρώπων, οι σωματικές βλάβες, οι ληστείες και οι απάτες. Δεν είναι δε καθόλου σπάνια η έκλυση ακραίας βίας για την επιδίωξη των σκοπών τους τόσο κατά πραγμάτων όσο και κατά ανθρώπων.

Στη χώρα μας, που αποτελεί πόλο έλξης λόγω της γεωπολιτικής θέσης της και των εκτεταμένων χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων της, τα τελευταία αρκετά χρόνια έχουν δραστηριοποιηθεί σημαντικές τέτοιες εγκληματικές ομάδες, που αποτελούνται τόσο από ημεδαπούς όσο και από αλλοδαπούς. Οι ομάδες αυτές, προϊόντος του χρόνου, αποκόμισαν τεράστια κέρδη, ενδυνάμωσαν, εξαπλώθηκαν, ορισμένες διαιρέθηκαν δημιουργώντας νέες ομάδες και εν τέλει εξαγριώθηκαν τόσο που στράφηκαν εναντίον αλλήλων διεκδικώντας μεγαλύτερο κομμάτι από την πίτα των εγκληματικών κερδών. Στο πεδίο αλληλοεξόντωσης των επικεφαλής των εγκληματικών ομάδων της νύχτας μόνο τα τελευταία επτά χρόνια απαριθμούνται 23 νεκρά στελέχη (σε 22 δολοφονικές επιθέσεις), εκ των οποίων ελάχιστοι ήταν άνω των 50 ετών.

Η ενίσχυση της απάντησης της πολιτείας σε επίπεδο αντεγκληματικής πολιτικής θα πρέπει να αναζητηθεί σε διακρατικές συνεργασίες σε επίπεδο φορέων του Συστήματος Ποινικής Δικαιοσύνης (Αστυνομία, Εισαγγελία κ.λπ.), στη διαρκή επιμόρφωση, στην ανταλλαγή πληροφοριών, γνώσεων και καλών πρακτικών για αντιμετώπιση των νέων τρόπων δράσης του οργανωμένου εγκλήματος και στην επιστράτευση και εκμετάλλευση νέων τεχνολογιών που θα συνδράμουν στην εφαρμογή στην πράξη του κανόνα «follow the money», για την αποκάλυψη των διαδρομών του χρήματος που προέρχεται από παράνομες δραστηριότητες. Αυτό είναι το σημείο – κλειδί, δεδομένου ότι, παρά τα συχνά εγκλήματα ακραίας βίας, το οργανωμένο έγκλημα κυνηγά το χρήμα και τρέφεται από αυτό.

Είναι, λοιπόν, σαφές ότι βρισκόμαστε σε περίοδο αναδιάρθρωσης του τρόπου διανομής της πίτας του οργανωμένου εγκλήματος στη χώρα μας και, από ό,τι φαίνεται, η φάση αυτή δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα. Δεδομένου ότι η πολιτεία τηρεί στάση παρατηρητή, δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός ούτε μάντης για να αντιληφθεί ότι είναι θέμα χρόνου η εκτέλεση του επόμενου συμβολαίου…

Ο Διονύσης Χιόνης είναι δικηγόρος – εγκληματολόγος, πρόεδρος του Κέντρου Μελέτης Εγκλήματος