200 χρόνια από τα «βαφτίσια» των δεινοσαύρων

Τα τεράστια απολιθωμένα οστά που αναδύθηκαν από λατομεία σχιστόλιθου στο Οξφορντσιρ της Αγγλίας στα τέλη του 17ου αιώνα προκάλεσαν αμέσως αμηχανία. Σε έναν κόσμο όπου η εξέλιξη και η εξαφάνιση των ειδών ήταν άγνωστες έννοιες, οι ειδικοί της εποχής έψαχναν για μια εξήγηση. Μόνο το 1824 ο Γουίλιαμ Μπάκλαντ, ο πρώτος καθηγητής Γεωλογίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, περιέγραψε και ονόμασε τον πρώτο γνωστό δεινόσαυρο, βασιζόμενος σε μια κάτω γνάθο, σπονδύλους και οστά άκρων που βρέθηκαν σε εκείνα τα τοπικά λατομεία. Το μεγαλύτερο οστό του μηρού είχε μήκος 83,82 εκατοστά και περίμετρο 25 εκατοστά.

Ο Μπάκλαντ ονόμασε το πλάσμα στο οποίο ανήκαν τα οστά Μεγαλόσαυρο, σε μια επιστημονική εργασία που παρουσίασε στη νεοσύστατη Γεωλογική Εταιρεία του Λονδίνου στις 20 Φεβρουαρίου 1824. Η λέξη «δεινόσαυρος» δεν εμφανίστηκε παρά μόνο 20 χρόνια αργότερα, επινοημένη από τον ανατόμο Ρίτσαρντ Οουεν, ιδρυτή του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας στο Λονδίνο, με βάση τα κοινά χαρακτηριστικά που εντόπισε στις μελέτες του για τον Μεγαλοσαύρο και δύο άλλους δεινοσαύρους, τον Ιγκουανόδοντα και τον Υλαιόσαυρο, οι οποίοι περιγράφηκαν για πρώτη φορά το 1825 και το 1833 αντίστοιχα.

Ο Μεγαλοσαύρος άφησε το σημάδι του στην κουλτούρα της εποχής. Ο Κάρολος Ντίκενς, ο οποίος ήταν φίλος του Οουεν, φαντάστηκε να συναντά έναν Μεγαλόσαυρο στους λασπωμένους δρόμους του Λονδίνου στην αρχή του μυθιστορήματός του «Ζοφερός Οίκος» του 1852. Ηταν επίσης ένα από τα τρία ομοιώματα δεινοσαύρων που εκτέθηκαν στο Πάρκο Κρίσταλ Πάλας του Λονδίνου το 1854, το οποίο φιλοξένησε το πρώτο πάρκο δεινοσαύρων στον κόσμο.

Τι έχουμε μάθει από τότε

Σήμερα έχουν κατονομαστεί περίπου 1.000 είδη δεινοσαύρων. Και κάθε χρόνο ανακαλύπτονται περίπου 50 νέα είδη. «Η επιστήμη βρίσκεται ακόμη στη φάση της ανακάλυψης. Μπορεί να έχουν περάσει 200 χρόνια, αλλά έχουμε βρει μόνο ένα μικρό κλάσμα των δεινοσαύρων που έζησαν κάποτε» σημειώνει ο Στιβ Μπρουσάτι, παλαιοντολόγος στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.

«Τα σημερινά πουλιά είναι απόγονοι των δεινοσαύρων. Υπάρχουν πάνω από 10.000 είδη πουλιών που ζουν αυτή τη στιγμή. Και φυσικά οι δεινόσαυροι έζησαν για πάνω από 150 εκατομμύρια χρόνια. Οπότε κάντε τους υπολογισμούς. Υπήρχαν πιθανότατα χιλιάδες, αν όχι εκατομμύρια, διαφορετικά είδη δεινοσαύρων».

Α.Β.