Τριτοβάθμια Εκπαίδευση: {LF}δικαίωμα ή προνόμιο;

Ενα από τα πρώτα μέτρα που έλαβε το υπουργείο Παιδείας μόλις η ΝΔ έγινε κυβέρνηση το 2019 ήταν η κατάργηση των «πράσινων σχολών» στα πανεπιστήμια, στις οποίες οι απόφοιτοι Λυκείου θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση χωρίς να χρειάζεται να δώσουν Πανελλαδικές Εξετάσεις. Εν συνεχεία προχώρησε στη θέσπιση του μέτρου της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ). Πιο συγκεκριμένα, η κάθε σχολή ανακοινώνει την ελάχιστη απαιτούμενη βαθμολογία που πρέπει να γράψουν οι μαθητές/ριες σε συγκεκριμένα μαθήματα ώστε να εισαχθούν σε αυτή. Ετσι, ακόμα και αν οι εξεταζόμενοι/ες συγκεντρώσουν τα μόρια που απαιτεί μία σχολή, δεν γίνονται δεκτοί εάν δεν επιτύχουν και την απαιτούμενη ΕΒΕ. Για παράδειγμα, το περασμένο καλοκαίρι, μαθήτρια που συγκέντρωσε 22.000 μόρια δεν έγινε δεκτή στην Αρχιτεκτονική λόγω της ΕΒΕ στο Ελεύθερο Σχέδιο, ένα μάθημα που ούτε καν διδάσκεται στα δημόσια σχολεία. Το μέτρο αυτό εκτιμάται ότι στερεί κάθε χρόνο σε 30.000 μαθητές τη δυνατότητα να εισαχθούν στη δημόσια Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Αντιθέτως, δεν καθιερώθηκε ποτέ αντίστοιχο μέτρο για τα ιδιωτικά κολέγια της χώρας. Ως αποτέλεσμα, τα κολέγια τετραπλασίασαν τα έσοδά τους, επωφελούμενα από τα μέτρα τα οποία στερούν σε χιλιάδες ενδιαφερόμενους την είσοδο στη δωρεάν, δημόσια Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Παράλληλα, στο όχι και τόσο μακρινό 2020, το υπουργείο έλαβε μία σειρά μέτρων εξίσωσης των πτυχίων των ιδιωτικών κολεγίων με αυτά των δημόσιων πανεπιστημίων, όπως για παράδειγμα την ψήφιση του άρ. 50 του ν. 4653/2020, που προβλέπει τη δυνατότητα διορισμού αποφοίτων ιδιωτικών κολεγίων στη Δημόσια Εκπαίδευση. Υπό αυτές τις συνθήκες που δημιουργούν οι κυβερνητικές αποφάσεις και πριν γίνει οποιαδήποτε συζήτηση για την αναθεώρηση του Αρθρου 16 του Συντάγματος, η δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων βρίσκεται και πάλι στην επικαιρότητα. Τα βασικά επιχειρήματα της ΝΔ είναι τρία: 1. Με τον τρόπο αυτό θα επιστρέψουν στη χώρα οι 40.000 έλληνες φοιτητές που σπουδάζουν στο εξωτερικό. 2. Παντού υπάρχουν ιδιωτικά πανεπιστήμια εκτός από τη χώρα μας. 3. Η ύπαρξη ιδιωτικών πανεπιστημίων θα ενισχύσει τα δημόσια πανεπιστήμια λόγω ανταγωνισμού. Και τα τρία αυτά επιχειρήματα μπορούν όμως να αποδομηθούν με ευκολία. Σε ό,τι αφορά τους 40.000 φοιτητές του εξωτερικού, αφενός η συντριπτική πλειοψηφία αυτών φοιτούν σε δημόσια πανεπιστήμια, αφετέρου δε, μεγάλο μέρος αυτών φοιτούν σε χώρες όπου μπορούν στη συνέχεια να αναζητήσουν ευκαιρίες εργασίας που δεν προσφέρονται στη χώρα μας εξαιτίας των ιδιαίτερα υψηλών ποσοστών νεανικής ανεργίας. Ταυτόχρονα, οι ίδιες οι προαναφερθείσες κυβερνητικές επιλογές είναι που στέρησαν από χιλιάδες φοιτητές την είσοδό τους στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση της χώρας μας, οδηγώντας τους έτσι σε εναλλακτικές επιλογές. Σχετικά με την ύπαρξη ιδιωτικών πανεπιστημίων «παντού εκτός από την Ελλάδα», αξίζει να αναφέρουμε ότι σχεδόν όλα τα αξιόλογα πανεπιστήμια της Ευρώπης είναι δημόσια, ακόμα και αν ορισμένα έχουν δίδακτρα. Τα ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι λίγα, κατά κανόνα υποβαθμισμένα σε σχέση με τα δημόσια, ενώ αρκετά ελέγχονται για διαφθορά. Τέλος, το επιχείρημα περί ανταγωνισμού μεταξύ ιδιωτικών και δημόσιων, τα δημόσια πανεπιστήμια ήδη ανταγωνίζονται μεταξύ τους και με την παγκόσμια ακαδημαϊκή κοινότητα, και, δεύτερον, το δημόσιο πανεπιστήμιο εξαρτάται από τις κρατικές αποφάσεις σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση, τη στελέχωση κ.ά., και λόγω της ανεπαρκούς χρηματοδότησης αδυνατεί να παρέχει ανταγωνιστικούς μισθούς στο προσωπικό του. Υπενθυμίζεται ότι, βάσει των στοιχείων της ΕΘΑΑΕ, οι ελλείψεις σε θέσεις ΔΕΠ στην Τριτοβάθμια είναι μεγάλες, αφού στη χώρα μας έχουμε διπλάσια αναλογία φοιτητών/καθηγητών σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ η αναλογία 1:1 σε συντάξεις και προσλήψεις ακαδημαϊκού προσωπικού καλύπτει μόλις το 65% των ΑΕΙ. Τέλος, μελετώντας στοιχεία για το εκπαιδευτικό σύστημα των ΗΠΑ, παρατηρείται πως μόλις το 20% των φοιτητών στην Αμερική προέρχονται από φτωχές οικογένειες, ενώ και η πλειονότητα αυτών των φοιτητών σπουδάζει σε δημόσια διετή κολέγια (σύμφωνα με το Pew Research Center).

Ταυτόχρονα, μία από τις κύριες αγωνίες των οικογενειών στις ΗΠΑ είναι να πληρώσουν τις σπουδές των παιδιών τους (σύμφωνα με το U.S. Federal Statistical System). Υπενθυμίζεται ότι στις ΗΠΑ, το χρέος από φοιτητικά δάνεια ξεπερνά το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια. Είναι λοιπόν εμφανές ότι η ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα μόνο θα οξύνει τις ταξικές ανισότητες της χώρας μας και θα περιορίσει την κοινωνική κινητικότητα, που αποτελεί άλλωστε σημαντικότατο σκοπό της δημόσιας εκπαίδευσης. Η καλής ποιότητας, δημόσια, δωρεάν Τριτοβάθμια Εκπαίδευση είναι δικαίωμα κάθε πολίτη και έχουμε χρέος να την προασπίσουμε.

Η Διάνα Βουτυράκου είναι συντονίστρια των δεξαμενών σκέψης του ΣΥΡΙΖΑ