H χρονιά της κουτσής πάπιας

Η χρονιά που έρχεται μπορεί να αποδειχθεί ιστορική λόγω μιας σειράς γεγονότων, με κορυφαίο αυτό των αμερικανικών εκλογών στις 5 Νοεμβρίου. Νωρίτερα, 6-9 Ιουνίου, θα πραγματοποιηθούν οι ευρωεκλογές στις χώρες μέλη της ΕΕ για την ανάδειξη του νέου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αλλά και των επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων – Επιτροπή, Κοινοβούλιο, Συμβούλιο. Οι προηγούμενες ευρωπαϊκές αναμετρήσεις ήταν αδιάφορες με αποχή ρεκόρ στις περισσότερες χώρες. Πιθανότατα η αποχή να ξεπεράσει κάθε προηγούμενο και το 2024 καθώς η απόσταση που χωρίζει την Ευρωπαϊκή Ενωση από τους λαούς της Ευρώπης δεν παύει να διευρύνεται. Αλλά, δυστυχώς, δεν θα απόσχουν οι οπαδοί των κομμάτων που αντιμάχονται την ευρωπαϊκή ιδέα και επιμένουν στην επιστροφή στα έθνη-κράτη, δηλαδή οι οπαδοί των κομμάτων των άκρων.

Η διαφαινόμενη αυτή τάση δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα αν συνδυαστεί με την προεκλογική περίοδο στις ΗΠΑ που προβλέπεται να διεξαχθεί σε εξαιρετικά πολωτικό κλίμα λόγω της δημοτικότητας του Τραμπ και της αδυναμίας προς το παρόν των Δημοκρατικών να αναδείξουν υποψήφιο/α ικανό/η να τον κατατροπώσει. Οδηγός μας για την πιο κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση στην ισχυρότερη χώρα του πλανήτη θα έπρεπε να είναι το άρθρο που δημοσίευσε πριν από μερικές εβδομάδες στην «Washington Post» o Robert Kagan. Κορυφαίος συντηρητικός αναλυτής και φανατικός πολέμιος του Τραμπ, απηύθυνε μια συγκλονιστική έκκληση στους συμπατριώτες του να σταματήσουν την επερχόμενη δικτατορία του Τραμπ.

Ας ευχηθούμε τα ανακλαστικά της δημοκρατικής πλειοψηφίας, έστω και ισχνής, των Αμερικανών να λειτουργήσουν. Μέχρι τότε, ωστόσο, για μια περίοδο πολλών μηνών, στην Ουάσιγκτον θα κυβερνά ένας πρόεδρος που η αμερικανική πολιτική ορολογία αποκαλεί «κουτσή πάπια». Η τελευταία χρονιά της θητείας ενός προέδρου θεωρείται υπονομευμένη από την προεκλογική εκστρατεία που βρίσκεται σε εξέλιξη ανεξαρτήτως αν ο απερχόμενος είναι ξανά υποψήφιος. Πόσο μάλλον που ο Μπάιντεν έχει να διαχειρισθεί δύο πολέμους και πλείστα άλλα προβλήματα, ενώ ταυτόχρονα είναι διάχυτη η απογοήτευση για την απουσία άλλων υποψηφίων στο δημοκρατικό στρατόπεδο. Και αν ο αμερικανός πρόεδρος είναι αποδυναμωμένος στο εσωτερικό, οι επιπτώσεις στη διεθνή σκηνή είναι προφανείς.

Ούτε η Μόσχα, ούτε το Πεκίνο, ούτε η Τεχεράνη θα προχωρήσουν σε συμβιβαστικές κινήσεις στα μέτωπα που ελέγχουν αν προβλέπουν αλλαγή φρουράς στον Λευκό Οίκο.

Για όλους αυτούς τους λόγους έχει πολύ μεγάλη σημασία ποιος θα βρίσκεται στο τιμόνι της Ευρώπης την επόμενη πενταετία. Η ευρωπαϊκή πυραμίδα – πρόεδρος Επιτροπής, πρόεδρος Κοινοβουλίου, πρόεδρος Συμβουλίου – όπως όλα δείχνουν θα κληθεί να διαχειρισθεί ζητήματα υπαρξιακής σπουδαιότητας για το μέλλον της Ευρώπης. Δεν μπορεί να προέλθει και πάλι από καραμπόλα μεταξύ μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών, ειδικά αν έχει προηγηθεί ένα αποτέλεσμα με αντιευρωπαϊκό πρόσημο στις ευρωεκλογές του Ιουνίου. Ας σημειωθεί ότι και ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ θα αλλάξει τους επόμενους μήνες. Οι δύο οργανισμοί – ΕΕ και ΝΑΤΟ – που είναι επιφορτισμένοι με τη σταθερότητα και την ασφάλεια της Ευρώπης είναι πιθανό να βρεθούν αντιμέτωποι με τη σοβαρότερη κρίση από τη δημιουργία τους, αυτήν της αποχώρησης ή δραματικής μείωσης της παρουσίας των ΗΠΑ στη Γηραιά Ηπειρο.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν είναι έτοιμη για κάτι τέτοιο ούτε το ΝΑΤΟ. Και οι δύο στηρίζονται στην αμερικανική ομπρέλα. Αν αυτή εκλείψει, όλα τα ενδεχόμενα είναι πιθανά με κορυφαίο αυτό του πολέμου με τη Ρωσία.

H Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων