Πολεμώντας τις ανισότητες

Η διευκόλυνση της συμμετοχής των συμπολιτών μας με αναπηρία σε κάθε πτυχή της δημόσιας ζωής αποτελεί καταστατική υποχρέωση της Πολιτείας. Πρωτίστως, επιταγή κοινωνικής δικαιοσύνης. Η άρση των φυσικών εμποδίων πρόσβασης των Ατόμων με Αναπηρία σε αγαθά και υπηρεσίες συμβάλλει στην ισοτιμία, ενδυναμώνει τον πυρήνα της Δημοκρατίας, η οποία, σήμερα, βρίσκεται αντιμέτωπη με νέες προκλήσεις. Επιχειρεί να ανασυνταχθεί για να πολεμήσει αποτελεσματικά τις ανισότητες, τον πιο επίφοβο εχθρό της.

Εδώ και τέσσερα χρόνια, με πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, διαθέτουμε έναν συνεκτικό, πλήρη και λεπτομερή οδικό χάρτη, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία. Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Πολιτισμού υλοποίησε και υλοποιεί δεκάδες δράσεις και έργα, που καθιστούν προσπελάσιμα αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία, μουσεία, πολιτιστικές υποδομές, σε κάθε γωνιά της χώρας. Ενα εγχείρημα εξαιρετικά σύνθετο, καθώς πρέπει να καλύψουμε χρόνιες ελλείψεις, σε πολύ συντετμημένες προθεσμίες. Να παραμερίσουμε γραφειοκρατικά εμπόδια αναπτύσσοντας πολύ γρήγορα τη σχετική τεχνογνωσία. Αντιμετωπίζουμε το στοίχημα αποκατάστασης της προσβασιμότητας σε μνημεία παγκόσμιας ακτινοβολίας, χωρίς να αλλοιωθεί, στο ελάχιστο, ο χαρακτήρας τους. Να είναι εύχρηστες οι νέες υποδομές, αλλά και να σέβονται απολύτως τις επιταγές της αρχαιολογικής νομοθεσίας.

Η επιτυχημένη παρέμβαση, με σεβασμό της φυσιογνωμίας του χώρου, αποτυπώνεται, με τον πλέον έκτυπο τρόπο, στην Ακρόπολη. Ο ανελκυστήρας, στα τρία χρόνια λειτουργίας του, εξυπηρετεί χιλιάδες ανθρώπους, όπως και οι οδεύσεις στον Βράχο, που συκοφαντήθηκαν μικρόψυχα και υστερόβουλα, πριν αναγνωριστούν από την UNESCO ως υπόδειγμα παρέμβασης, με πλήρη σεβασμό στο μνημείο.

Η αποκατάσταση της προσβασιμότητας στην Ακρόπολη αποτελεί πρότυπο, διεθνώς, μνημείου πλήρως προσβάσιμου, από το οποίο αντλούμε, πλέον, τεχνογνωσία. Απευθύνεται σε ευρύτερες κατηγορίες πολιτών για τους οποίους η ανάβαση στην Ακρόπολη ήταν εξαιρετικά κοπιαστική. Πρόσθετη απόδειξη ότι οι δράσεις για τα ΑμεΑ έχουν αποτύπωμα που εκτείνεται πολύ πέραν των άμεσων αποδεκτών τους.

Οι ζώνες επισκεψιμότητας στην Ακρόπολη και σε άλλους 27 μείζονες αρχαιολογικούς χώρους, εντός του 2024, η γενίκευση του ηλεκτρονικού εισιτηρίου, σε δεκάδες πολιτιστικές υποδομές, ως το τέλος του 2025 αποτελούν κέρδος χρόνου και κόπου. Πολύ περισσότερο, για τον έχοντα κινητικά προβλήματα, που υποχρεωνόταν να καταβάλει μεγαλύτερο κόπο ή να κινητοποιήσει οικείο του για την προμήθεια εισιτηρίου.

Είναι μακρύς ο κατάλογος της σημαντικής δουλειάς που έχει γίνει, αλλά, κυρίως, που εξελίσσεται, σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Ράμπες, μόνιμες ή κινητές, είναι το γνώριμο θέαμα σε δεκάδες αρχαιολογικά μουσεία: από το Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής μέχρι το Μουσείο Ασιατικής Τέχνης της Κέρκυρας και από τις Μονές των Μετεώρων μέχρι την Εθνική Πινακοθήκη, το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και το Μουσείο Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού στην Αθήνα.

Αμαξίδια εξυπηρέτησης ατόμων με κινητικά προβλήματα συμπεριλαμβάνονται στον εξοπλισμό πολλών μουσείων, όπως και αναβατόρια ή ανελκυστήρες που έχουν εγκατασταθεί ή έχουν δρομολογηθεί.

Σε αρχαιολογικούς χώρους με ανωφέρεια, όπως οι Δελφοί, ειδικά ηλεκτροκίνητα οχήματα μεταφέρουν ανθρώπους με κινητικά προβλήματα σε δυσπρόσιτα σημεία λόγω κλίσης. Παρόμοια οχήματα είναι στη διάθεσή τους και σε αναπεπταμένους αρχαιολογικούς χώρους, όπως η Αρχαία Ολυμπία και η Αρχαία Μεσσήνη.

Πληροφοριακό υλικό και πινακίδες σε γραφή Μπράιγ, απτικές περιηγήσεις σε επιλεγμένα εκθέματα, αλλά και συσκευές ακουστικής ξενάγησης, για προβλήματα όρασης, είναι πλέον απόκτημα πολλών μουσείων, αρχαιολογικών χώρων, νεότερων μνημείων και υποδομών πολιτισμού, όπως και οι εικονικές ψηφιακές περιηγήσεις για άτομα με δυσκολίες στην ακοή. Ενδεικτικά, το αποκατεστημένο τμήμα του Ρωμαϊκού Σταδίου της Πάτρας, ο αρχαιολογικός χώρος της Φιλερήμου στη Ρόδο διαθέτουν διευκολύνσεις και βοηθήματα για άτομα με κινητικές δυσκολίες και με προβλήματα όρασης. Το Μπούρτζι, η καστρονησίδα του Ναυπλίου, διαθέτει, πλέον, ανελκυστήρα.

Αντιμετωπίζουμε απαιτητικά τεχνικά ζητήματα, σεβόμενοι το φυσικό και οικιστικό περιβάλλον στην εγκατάσταση ανελκυστήρα στη Μονεμβασιά και τελεφερίκ στο Δικταίο Αντρο. Τις ίδιες προκλήσεις αντιμετωπίσαμε στο έργο προσβασιμότητας της καστροπολιτείας του Μυστρά. Ολα προχωρούν απρόσκοπτα. Η καθολική προσβασιμότητα αποτελεί αναγκαίο προαπαιτούμενο του Συστήματος Αναγνώρισης και Πιστοποίησης των Ελληνικών Μουσείων, που εφαρμόζει το Υπουργείο Πολιτισμού.

Καλλιεργείται και εμπεδώνεται ένα νέο πρότυπο, ξεκινώντας από τον Πολιτισμό, για να αγγίξει εκφάνσεις της ζωής των συνανθρώπων μας με αναπηρία. Εκπληρώνει δικαιώματα, δημιουργώντας κατακτήσεις που επιβάλλεται να επεκταθούν και σε άλλα πεδία: στις συναλλαγές τους με τις δημόσιες υπηρεσίες, τις μετακινήσεις τους με τα μαζικά μέσα μεταφοράς, τη χωρίς διακρίσεις και εμπόδια επαγγελματική δραστηριοποίησή τους, την ανεμπόδιστη συμμετοχή τους στην κοινωνική ζωή. Ενισχύεται έτσι η εμπιστοσύνη των πολιτών στις δημόσιες πολιτικές και τους φορείς τους.

Ο προσβάσιμος Πολιτισμός μεταπίπτει σε κουλτούρα προσβασιμότητας. Υπηρετεί όλο και ευρύτερη συμπερίληψη, ως αποστολή και υποχρέωση μιας ώριμης κοινωνίας, μιας ευαίσθητης και αποτελεσματικής Πολιτείας.

Η δρ Λίνα Μενδώνη είναι υπουργός Πολιτισμού